Wynagrodzenie za pracę w soboty i niedziele

Autor: Zespół redakcyjny Indeed

Opublikowano 4 lutego 2022

W skład zespołu redakcyjnego Indeed wchodzą różni i utalentowani autorzy, analitycy eksperci. Wykorzystują oni dane Indeed, aby dostarczać użyteczne wskazówki, które pomagają w rozwoju kariery.

Zasady wypłacania wynagrodzenia za pracę w soboty, niedziele i święta nie są oczywiste. Dowiedz się więc, jakie prawa w tym zakresie przysługują pracownikom i pracodawcom.

W naszym artykule tłumaczymy zasady rekompensowania pracy w dni wolne i wypłacania dodatków za nadgodziny w soboty oraz niedziele i święta.

Czy pracodawca może nakazać pracę w sobotę?

Być może zastanawiasz się, czy pracodawca nie nadużywa swoich możliwości, nakazując Ci pracę w sobotę. Jeśli masz umowę o pracę, na podstawie której pracujesz od poniedziałku do piątku, wykonywanie obowiązków w sobotę będzie dla Ciebie pracą w godzinach nadliczbowych, chyba że odrabiasz w ten sposób zwolnienie udzielone Ci na Twój własny wniosek (art. 151 § 21 k.p.). Wynika to z Kodeksu pracy (skrót k.p.), który reguluje prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy.

Pracodawca może wymagać nadgodzin w następujących sytuacjach:

  • w razie konieczności prowadzenia akcji ratującej życie lub zdrowie, ochrony mienia lub środowiska, a także w celu usunięcia awarii;

  • w razie wystąpienia szczególnych potrzeb pracodawcy.

W jednym z naszych wcześniejszych artykułów znajdziesz więcej informacji o zasadach dotyczących nadgodzin.

Czy można odmówić pracy w sobotę?

Niestety, pracodawca może nakazać Ci pracę w godzinach nadliczbowych, a więc i w sobotę, o ile dana sytuacja spełnia jedną z wymienionych przed chwilą przesłanek. Ponieważ termin „szczególne potrzeby pracodawcy” jest niezwykle pojemny, w praktyce oznacza on, że decyzja o nadgodzinach należy wyłącznie do pracodawcy.

Trzeba mieć jednak świadomość, że zgodnie z Kodeksem pracy pracownik nie może mieć więcej niż 150 nadgodzin w ciągu roku kalendarzowego. Ponadto w godzinach nadliczbowych nie można zatrudniać pracowników młodocianych i pracownic w ciąży, a pracownik, który opiekuje się dzieckiem w wieku poniżej 4 lat, może odmówić wykonywania nadgodzin (art. 178 k.p.). Sprzeciwienie się szefowi może być trudne i wymagać asertywności, mimo to należy znać swoje prawa i reagować na ich łamanie.

Dzień wolny do odebrania czy dodatkowe wynagrodzenie?

Za pracę w dzień wolny, zarówno w sobotę, jak i niedzielę lub święto, pracownik powinien otrzymać inny dzień wolny. Poza szczególnymi okolicznościami rekompensaty w postaci innego dnia wolnego nie można zamienić na dodatkowe wynagrodzenie, nawet jeśli obie strony, czyli pracownik i pracodawca, wolałyby takie rozwiązanie.

Praca w sobotę

Jeśli pracownik wykonuje pracę w sobotę, która zgodnie z jego rozkładem czasu pracy w pięciotygodniowym tygodniu pracy powinna być dnie wolnym, pracodawca ma obowiązek przyznać mu inny dzień wolny w terminie ustalonym z zainteresowaną osobą i przed końcem okresu rozliczeniowego (art. 151 [3] k.p.). Pracownik otrzymuje cały dzień wolny niezależnie od tego, ile godzin przepracował w daną sobotę. Oznacza to, że już jedna godzina pracy w sobotę, daje pracownikowi prawo do całego dnia wolnego. Co do zasady pracownik nie może wymienić takiego dnia wolnego na wynagrodzenie.

Nadgodziny w sobotę

Jeśli pracownik będzie pracował w sobotę, będącą dla niego normalnie dniem wolnym, w godzinach nadliczbowych, czyli zwykle powyżej ośmiu godzin, powinien otrzymać dodatek do wynagrodzenia. Dodatek za nadgodziny w sobotę wynosi 50% wynagrodzenia. Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące godzin nadliczbowych w sobotę można znaleźć na stronie Państwowej Inspekcji Pracy.

Praca w niedziele i święta

Zgodnie z zapisami Kodeksu pracy podstawową rekompensatą za pracę w niedziele i święta ustawowo wolne od pracy jest inny dzień wolny od pracy. Jeśli pracownik wykonywał swoje obowiązki w niedzielę, pracodawca powinien przyznać mu dzień wolny w okresie sześciu dni kalendarzowych poprzedzających lub następujących po przepracowanej niedzieli. Dzień wolny za pracę w święto należy natomiast odebrać w ciągu okresu rozliczeniowego, który zgodnie z przepisami nie powinien przekraczać czterech miesięcy.

Może się jednak zdarzyć, że pracownik nie będzie w stanie, na przykład z powodu przebywania na zwolnieniu lekarskim, odebrać dnia wolnego w terminie określonym przez Kodeks pracy. W takiej sytuacji przysługuje mu dodatek do wynagrodzenia w wysokości 100% wynagrodzenia za każdą godzinę przepracowaną w niedzielę lub święto.

Czy można wymagać pracy w niedzielę lub święto?

Zgodnie z Kodeksem pracy wykonywanie obowiązków zawodowych w niedziele i święta jest dozwolone tylko w następujących sytuacjach (art. 151 [10] k.p.):

  • prowadzenie akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii;

  • w ruchu ciągłym;

  • przy pracy zmianowej;

  • przy niezbędnych remontach;

  • w transporcie i w komunikacji;

  • w zakładowych strażach pożarnych i w zakładowych służbach ratowniczych;

  • przy pilnowaniu mienia lub ochronie osób;

  • w rolnictwie i hodowli;

  • przy wykonywaniu prac koniecznych ze względu na ich użyteczność społeczną i codzienne potrzeby ludności,

  • w systemie czasu pracy, w którym praca jest świadczona wyłącznie w piątki, soboty, niedziele i święta;

  • przy świadczeniu lub zapewnianiu możliwości świadczenia usług opartych na komunikacji elektronicznej i odbieranych za granicą (np. w innej strefie czasowej), o ile niedziele i święta są dniami pracy w kraju odbiorcy (np. w wielu krajach 1 listopada nie jest dniem wolnym od pracy).

W innych sytuacjach praca w niedziele i święta nie jest dozwolona.

Nadgodziny w niedzielę lub święto

Za pracę w godzinach nadliczbowych w niedzielę lub święto przysługuje dodatek do wynagrodzenia wynoszący 100% normalnej stawki godzinowej za każdą nadliczbową godzinę.

Sobota i niedziela jako normalne dni pracy

Rekompensata za pracę w weekend, a także przedstawione wyżej dodatki z tego tytułu nie dotyczą osób, których standardowy system i rozkład czasu pracy zakładają pracę w soboty i niedziele. Weź to pod uwagę, jeśli zastanawiasz się nad pracą w takich sektorach, jak gastronomia, ochrona zdrowia, turystyka, rolnictwo, transport, logistyka, kultura lub rozrywka.

Wynagrodzenie za pracę w weekendy – podsumowanie

Za pracę w dni wolne zasadniczo nie przysługuje dodatkowe wynagrodzenie. Rekompensatą za taką pracę powinien być inny dzień wolny w terminie uzgodnionym przez pracodawcę z pracownikiem i określonym w stosownych przepisach. Wymiana dnia wolnego na wynagrodzenie może nastąpić jedynie w wyjątkowych okolicznościach.

Dodatek przysługuje jedynie za pracę w godzinach nadliczbowych i wynosi:

  • 50% wynagrodzenia za nadgodziny w sobotę,

  • 100% wynagrodzenia za nadgodziny w niedzielę i święta.

Pracownik może wymienić dodatek z tytułu godzin nadliczbowych na nieodpłatny dzień wolny od pracy. O takiej zamianie może zadecydować także sam pracodawca (art. 151 [2] k.p.).

Praca w dni wolne a inne formy zatrudnienia

Należy zaznaczyć, że opisane powyżej prawa związane z pracą w weekendy i święta dotyczą jedynie tych osób, które są zatrudnione na podstawie umowy o pracę. W przypadku umowy-zlecenia, umowy o dzieło i umowy B2B przyznanie dodatkowej rekompensaty za pracę w weekend lub święto zależy wyłącznie od ustaleń zawartych przez strony umowy.

Odkryj więcej artykułów