Wynagrodzenie płatne z dołu

Autor: Zespół redakcyjny Indeed

Opublikowano 8 maja 2022

W skład zespołu redakcyjnego Indeed wchodzą różni i utalentowani autorzy, analitycy eksperci. Wykorzystują oni dane Indeed, aby dostarczać użyteczne wskazówki, które pomagają w rozwoju kariery.

Wynagradzanie pracownika jest obowiązkiem pracodawcy, jednak prawo nie narzuca mu sposobu i terminu wypłacania pensji. Najczęściej wybieraną formą jest wynagrodzenie płatne z dołu, warto więc wiedzieć, co się kryje pod tym określeniem.

Pensja w świetle Kodeksu pracy

Wynagrodzenie, pensja i płaca to określenia dotyczące ogółu środków wypłacanych pracownikowi z tytułu zatrudnienia. Każda umowa o pracę, oprócz podstawowych danych personalnych i informacji o obowiązkach wykonywanych na danym stanowisku, musi zawierać również informację o wysokości wynagrodzenia za pełnioną funkcję. Podpisując taką umowę, pracownik zobowiązuje się świadczyć pracę na rzecz pracodawcy w określonym miejscu i w ustalonym czasie, a zatrudniający wypłacać wynagrodzenie.

Formy i sposób wypłaty wynagrodzeń w Polsce są jasno określone przez Kodeks pracy. Termin przelewania na konto pensji musi być stały i określony w regulaminie pracy, o czym stanowi art. 86 § 1 Kodeksu pracy. W przypadku, gdy pracodawca zatrudnia poniżej 20 pracowników i nie ma obowiązku stworzyć takiego regulaminu, to na podstawie art. 29 § 3 jest zobowiązany wskazać termin w warunkach zatrudnienia i podać go do wiadomości w ciągu 7 dni od daty zatrudnienia. Wynika z tego zatem, że dokładny termin wypłat nie musi być podany bezpośrednio w umowie o pracę.

Przepisy stanowią także, że wypłata środków za pracę powinna następować co najmniej raz w miesiącu, do 10. dnia po obliczeniu należności. Choć nie jest to jedyny dopuszczalny sposób wynagradzania, pracodawcy najczęściej stosują właśnie wynagrodzenie płatne z dołu i zapisują je w regulaminie wynagrodzeń pracowników. Przemawia za tym przede wszystkim praktyczność i klarowny sposób naliczania pensji.

Najważniejsze zasady ustalania i wypłacania wynagrodzenia

Każda aktywna zawodowo osoba powinna znać zasady dotyczące wynagrodzeń. Najważniejsze przedstawiamy poniżej.

Płaca powinna być adekwatna do kompetencji i stażu pracy

Wynagrodzenie musi odpowiadać kwalifikacjom i doświadczeniu pracownika, aby mógł on wykonywać obowiązki, do których został powołany, zgodnie ze swoimi umiejętnościami i możliwościami. Nie ma odgórnie ustalonych stawek dla konkretnych zawodów, więc może się zdarzyć, że dwie osoby na takich samych stanowiskach i w zbliżonym wieku będą dostawać zupełnie inną pensję, nawet jeśli pracują u tego samego pracodawcy. To on ustala płace indywidualnie dla każdego pracownika, uwzględniając jego kompetencje i dotychczasowy dorobek zawodowy.

Wynagrodzenie nie może być mniejsze niż płaca minimalna

Pensja nie może być niższa niż płaca minimalna obowiązująca w danym roku na mocy odpowiedniego rozporządzenia. W 2022 roku będzie ona wynosić 3010 zł, a stawka godzinowa 19,70 zł.

Prawo do wynagrodzenia przysługuje dopiero po przepracowaniu miesiąca (lub innego wcześniej ustalonego okresu)

Pensja może być wypłacana „z dołu” lub „z góry”, ale nie zmienia to faktu, że nawet jeśli pracownik dostanie pieniądze za miesiąc, który jeszcze się nie skończył, nie ma do nich prawa. Innymi słowy, w przypadku, gdy z dowolnych powodów nie będzie pracował (np. weźmie urlop bezpłatny), nadpłacona kwota musi wrócić do pracodawcy.

Pensja przysługuje za wykonaną pracę

Należy pamiętać, że wynagrodzenie otrzymuje się wyłącznie za wypełnianie swoich obowiązków na rzecz pracodawcy. Niewykonywanie ich skutkuje utratą prawa do pensji. Kodeks pracy dopuszcza jednak okoliczności, które pozwalają na otrzymywanie wynagrodzenia pomimo nieobecności w firmie (np. urlop wypoczynkowy).

Warunki, sposób i termin wynagradzania określa pracodawca

Aby otrzymać wynagrodzenie, trzeba wypełnić wszystkie obowiązki wyznaczone przez przełożonego i zapisane w umowie o pracę. Zapłata odbywa się w sposób przyjęty przez pracodawcę, na ogół poprzez przelew na konto osobiste, jednak na wniosek pracownika można odejść od tej metody.

Co do terminu wypłaty, to istnieją różne możliwości, w zależności od rodzaju umowy. Jak już wspomnieliśmy wyżej, dla umów o pracę, które podlegają przepisom Kodeksu pracy, dominującym systemem jest wynagrodzenie płatne z dołu. Natomiast w przypadku umowy o dzieło może być ono wypłacone po uzyskaniu jakiegoś efektu/rezultatu, a w przypadku umowy zlecenie po wykonaniu jakiejś czynności zleconej na określony czas.

Za pracę w godzinach nadliczbowych, w niedziele i święta wolne przysługuje wynagrodzenie dodatkowe

Pracodawcy nie wolno złamać zasad czasu pracy, gdyż jest to wykroczeniem. Każda godzina przepracowana poza czasem ustalonym w umowie musi być zapisana i rozliczona zgodnie z regulaminem pracy, a uzyskana kwota dodana do pensji zasadniczej.

Wynagrodzenie podlega ochronie prawnej

Spóźnienie lub brak wynagrodzenia, kwota pensji zasadniczej niezgodna z zapisem w umowie, niewypłacenie dodatku za godziny nadliczbowych każdy z tych przypadków pozwala pracownikowi rozwiązać umowę bez wypowiedzenia. Można je również skierować do inspektora Państwowej Inspekcji Pracy i rozpatrywane na drodze sądowej.

Wynagrodzenie płatne z dołu co oznacza ten termin?

Wypłata wynagrodzenia z reguły następuje z dołu, tzn. po upływie przepracowanego miesiąca kalendarzowego, niezwłocznie po ustaleniu wysokości gratyfikacji, ale nie później niż do 10. dnia kolejnego miesiąca. Oznacza to, że dopiero pierwszego dnia miesiąca zostaje naliczana pensja za miesiąc poprzedni, uwzględniająca m.in. przepracowane dni oraz urlopy bezpłatne oraz okresy chorobowego. Wyliczona kwota musi się znaleźć na koncie pracownika w ciągu 10 dni.

Przykład:
Pan Jan jest zatrudniony w firmie XYZ na umowę o pracę. W regulaminie pracy widnieje zapis, że wynagrodzenie otrzyma „z dołu” 10. dnia następnego miesiąca kalendarzowego. W kwietniu mężczyzna przepracował wszystkie dni robocze. Pensję za ten miesiąc otrzymał 10 maja, co jest zgodne z przepisami.

Inne możliwości wypłaty wynagrodzeń

Choć Kodeks pracy zawiera zapis, według którego wynagrodzenie ma być wypłacane po przepracowanym miesiącu, co do zasady nie ma zakazu płacy z góry za dany okres. W praktyce powoduje to jednak komplikacje, np. kiedy pracownik pozostaje długo na zwolnieniu albo bierze bezpłatny urlop. Ponieważ prawo do wynagrodzenia w każdym przypadku pracownik uzyskuje dopiero po przepracowaniu miesiąca, w przypadku nieobecności będzie musiał zwrócić część wypłaconych środków.

Oczywiście może być również tak, że podczas okresów nieobecności pracownik nie stracił prawa do pełnego wynagrodzenia, co ma miejsce m.in. w przypadku płatnego urlopu. Szczegółowy zapis na ten temat znajduje się w art. 85 § 2 i 87 § 7 Kodeksu pracy.

Przykład:
Pan Kamil pracuje w firmie ABC. Pracodawca ustalił, że wynagradza pracowników „z góry”. W czerwcu Pan Kamil otrzymał wynagrodzenie, ale przez dwa tygodnie był na zwolnieniu lekarskim. W tym przypadku nie miał prawa do pełnego wynagrodzenia, więc przy wypłacie za kolejny miesiąc (lipiec) pracodawca ma prawo pomniejszyć wypłatę o nadpłacone wynagrodzenie.

Wynagrodzenie zasadnicze i dodatki

W przypadku wynagrodzenia płatnego z dołu łatwiejsze jest także wypłacanie dodatków. Po przepracowaniu całego miesiąca można ocenić zaangażowanie osoby zatrudnionej w określone zadanie czy projekt oraz obliczyć przepracowane nadgodziny.

W wielu firmach wypłacanie premii określa wewnętrzny regulamin. Mają one charakter roszczeniowy, co oznacza, że istnieją konkretne warunki, których spełnienie pozwala uzyskać taki dodatek. Uchylenie się pracodawcy od jego wypłacenia jest niezgodne z prawem.

Inaczej rzecz się ma w przypadku nagród tu wyłącznie pracodawca decyduje komu, kiedy i w jakiej wysokości przyznaje nagrodę. Najczęściej jednak robi to przy okazji wypłaty wynagrodzenia, bo wówczas najłatwiej ją zaksięgować.

Wypłata a dzień wolny od pracy

Jeśli w ustalony dzień wypłaty wynagrodzeń przypada dzień wolny od pracy, pracodawca ma obowiązek przelać środki przed tym terminem. W przypadku niedotrzymania tego terminu pracownik powinien powołać się na art. 85 § 3 Kodeksu pracy.

Podsumowanie

Warunki, sposób i termin wynagradzania pracownika ustala pracodawca, ale musi stosować się do przepisów Kodeksu pracy. Wypłata pensji jest jego obowiązkiem, a wysokość gratyfikacji wynika z umowy podpisanej z osobą zatrudnioną. Najczęściej wybieranym sposobem zapłaty jest wynagrodzenie płatne z dołu, czyli po zakończeniu miesiąca kalendarzowego pracy. Przepisy określają, że wypłata zarobionych środków musi następować zawsze w stałym, znanym pracownikowi terminie, nie później niż do 10. dnia kolejnego miesiąca kalendarzowego.

Odkryj więcej artykułów