Jak wyglądają płatności za urlop wychowawczy?

Autor: Zespół redakcyjny Indeed

Opublikowano 9 grudnia 2021

W skład zespołu redakcyjnego Indeed wchodzą różni i utalentowani autorzy, analitycy eksperci. Wykorzystują oni dane Indeed, aby dostarczać użyteczne wskazówki, które pomagają w rozwoju kariery.

Jak wyglądają płatności za urlop wychowawczy? Jak długo trwa i kto może z niego skorzystać? Urodzenie dziecka to dla każdej rodziny wielkie wydarzenie, dlatego prawo przewiduje w tym czasie szczególne ułatwienia. Poniżej znajdziesz kompletny poradnik dotyczący wszystkich zapisów prawnych związanych z urlopem wychowawczym.

Czy można łączyć pracę zawodową z opieką nad dzieckiem?

Wychowanie dziecka zajmuje sporo czasu. Obecne prawo zostało tak skonstruowane, by rodzice mogli łączyć karierę zawodową z życiem rodzinnym. Młodzi rodzice mogą liczyć na wiele udogodnień, które pozwalają na zajęcie się małym i trochę starszym dzieckiem. Jednym z aktów prawnych, jaki dokładnie opisuje prawo do urlopu wychowawczego, jest Kodeks pracy. Jest to podstawowy dokument określający zasady, które regulują stosunki między osobami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę a pracodawcami.

Urlop macierzyński i rodzicielski

Zaraz po porodzie młodzi rodzice korzystają z urlopu macierzyńskiego. Czy taki okres jest równoznaczny z urlopem wychowawczym?

Urlop macierzyński wynosi obecnie 20 tygodni (w przypadku ciąży mnogiej wymiar wzrasta do 31 tygodni i jest wyższy z każdym kolejnym dzieckiem w tej samej ciąży). Zazwyczaj korzysta z niego kobieta, chociaż obecnie coraz częściej zdarza się, że mamy wracają do pracy wcześniej. Jest to możliwe po wykorzystaniu 14 tygodni. Reszta wolnego przypada ojcu dziecka, pod warunkiem, że jest on zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Kolejny urlop to urlop rodzicielski trwający od 32 do 34 tygodni. Przysługuje wyłącznie osobom go wykorzystać do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat.

Urlop wychowawczy

Urlop wychowawczy, również opisany w Kodeksie pracy, nie jest równoznaczny z urlopem rodzicielskim.

Urlop wychowawczy może trwać aż 3 lata i przysługuje wyłącznie pracownikom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę przez co najmniej 6 miesięcy. Oznacza to, że prawa do niego nie mają osoby, które podpisały umowy cywilnoprawne (umowę o dzieło lub umowę zlecenie) opisane w Kodeksie cywilnym. Urlop wychowawczy nie przysługuje również rolnikom ubezpieczonym w KRUS-ie, osobom zarejestrowanym jako bezrobotne czy biernym zawodowo.

Zasady korzystania z urlopu wychowawczego

Prawo zostało tak skonstruowane, by pracownicy mogli sprawnie łączyć wychowanie dziecka z obowiązkami zawodowymi. Właśnie dlatego mogą oni korzystać z 36 miesięcy urlopu wychowawczego przysługujących na każde dziecko z osobna.

Rodzice bardzo często dzielą ten czas między siebie. Zgodnie z prawem jedno z rodziców ma prawo do wykorzystania 35 miesięcy, a kolejny (ostatni) miesiąc przechodzi na drugiego rodzica. Oboje rodzice mogą również przebywać na urlopie wychowawczym jednocześnie.

Z urlopu wychowawczego mogą skorzystać rodzice dzieci, które nie ukończyły jeszcze 6. roku życia. Rodzicom dzieci z niepełnosprawnościami przysługuje on do 18. roku życia podopiecznych.

Nie trzeba wykorzystywać całości urlopu za jednym razem. Wolne można podzielić na 5 części według własnego uznania. Trochę inaczej jest w przypadku osób, które wcześniej przebywały na urlopie rodzicielskim. W takiej sytuacji urlop wychowawczy można podzielić na 3 okresy.

Czasami rodzice po urlopie wychowawczym od razu chcą iść na urlop wypoczynkowy. Jest to możliwe, jednak w takiej sytuacji pracownik musi mieć już prawo do urlopu wypoczynkowego.

Urlop wychowawczy można także skrócić, jednak o zamiarze powrotu do pracy należy poinformować pracodawcę z 30-dniowym wyprzedzeniem.

Czy urlop wychowawczy jest płatny?

Rodzice często pytają, czy urlop wychowawczy jest płatny. W wielu przypadkach to właśnie ten element wpływa na ostateczną decyzję pracowników. Niestety w czasie urlopu wychowawczego pracownicy nie otrzymują żadnego wynagrodzenia. Pracodawca nie może jednak zwolnić rodziców, którzy uznali, że chcą poświęcić więcej tygodni na zajęcie się dzieckiem. Co w takiej sytuacji ze wszystkimi składkami na ubezpieczenia społeczne? W trakcie urlopu wychowawczego pracodawca opłaca wszystkie składki, czyli:

  • składki na ubezpieczenie emerytalne,

  • składki na ubezpieczenie rentowe,

  • składki na ubezpieczenie chorobowe,

  • składki na ubezpieczenie wypadkowe.

Dodatkowo urlop wychowawczy wlicza się do stażu pracy, czyli wpływa na wysokość urlopu wypoczynkowego oraz świadczeń emerytalnych.

Czy jest możliwa praca zarobkowa w czasie urlopu wychowawczego?

Kolejne często pojawiające się pytanie dotyczy pracy na urlopie wychowawczym. Wykonywanie obowiązków zawodowych u dotychczasowego lub innego pracodawcy jest jak najbardziej dopuszczalne. Rodzice mają również prawo do założenia własnej działalności gospodarczej, a nawet rozpoczęcia nauki, na przykład w szkole policealnej, na 2-letnich studiach magisterskich bądź podyplomowych. Warto jednak zaznaczyć, że niezależnie od tego, czy rodzic chce podjąć dodatkową pracę czy podwyższyć kwalifikacje, musi samodzielnie zajmować się dzieckiem. W końcu urlop wychowawczy właśnie po to został stworzony.

Czy pracodawca ma prawo odmówić urlopu wychowawczego?

Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami pracodawca nie może odmówić pracownikom skorzystania z urlopu wychowawczego. Jeżeli rodzice zdecydowali się skorzystać z wolnych tygodni, muszą napisać wniosek. Taki formularz nie jest traktowany jak prośba zatrudnionych osób. Stanowi on informację, że rodzic w tym okresie zdecydował się pozostać w domu z dzieckiem. Jeżeli zatem przełożony nie respektuje tego prawa, podwładny może dochodzić swoich racji w sądzie. Takie sytuacje praktycznie się nie zdarzają, ponieważ przedsiębiorcy doskonale wiedzą, że prawo do urlopu wychowawczego jest niezbywalnym prawem wszystkich osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę.

Jak wrócić do pracy po urlopie wychowawczym?

Powrót do pracy po urlopie wychowawczym może być bardzo trudny, zarówno dla dziecka, jak i dla rodziców. Dlatego wiele osób podczas opieki nad dzieckiem stara się nadal wykonywać obowiązki zawodowe, choć w zmniejszonym zakresie. Dzięki temu później łatwiej wdrożyć się w normalny tryb pracy w firmie. Dobrym rozwiązaniem jest także podjęcie innej pracy, która pozwala podreperować domowy budżet. Coraz więcej kobiet w czasie urlopu wychowawczego rozpoczyna swoją działalność gospodarczą. Możliwości jest naprawdę sporo i warto z nich skorzystać.

W przypadku łączenia urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego i wychowawczego kobieta może przebywać na urlopie około 5 lat. Z punktu widzenia zmian na rynku pracy jest to bardzo długi okres. Dlatego po powrocie w wielu przypadkach trzeba podwyższyć kwalifikacje zawodowe. Warto także podkreślić, że pracodawca ma obowiązek zapewnić zatrudnionym możliwość wypełniania obowiązków po urlopie wychowawczym, jednak nie musi to oznaczać powrotu na to samo stanowisko, jak przed pojawieniem się nowego członka rodziny.

Urlop wychowawczy to idealne rozwiązanie dla osób, które chcą spędzić więcej czasu z dzieckiem. Jest to okres, w którym zatrudnieni nie otrzymują wynagrodzenia, jednak czas ten wlicza się w staż pracy. Cały urlop trwa 36 miesięcy i mogą z niego korzystać zarówno matki, jak i ojcowie.

Odkryj więcej artykułów