Dodatek za pracę w niskich temperaturach

Autor: Zespół redakcyjny Indeed

Opublikowano 30 maja 2022

W skład zespołu redakcyjnego Indeed wchodzą różni i utalentowani autorzy, analitycy eksperci. Wykorzystują oni dane Indeed, aby dostarczać użyteczne wskazówki, które pomagają w rozwoju kariery.

Szkodliwe warunki pracy, do których zalicza się między innymi działanie niskich temperatur, nakładają na pracodawcę dodatkowe obowiązki względem podwładnego. Należą do nich wydanie posiłku regeneracyjnego czy zapewnienie odpowiedniej odzieży ochronnej. Dodatek za pracę w niskich temperaturach w formie uposażenia lub dodatkowych przywilejów przysługuje na przykład pracownikom chłodni oraz wszystkim, którzy muszą wykonywać swoje obowiązki na zewnątrz. O wysokości tego dodatku oraz o innych formach rekompensaty dla zatrudnionych przeczytasz w poniższym artykule.

Jakie warunki pracy musi zapewnić pracodawca?

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy pracodawca ma obowiązek zapewnić podwładnym temperaturę pomieszczenia adekwatną do rodzaju wykonywanej pracy, biorąc także pod uwagę wysiłek, który pracownik musi włożyć w jej wykonywanie oraz jej charakter. W myśl przepisów temperatura musi wynosić:

  • minimum 14°C w pomieszczeniach, gdzie wykonywana jest praca fizyczna, chyba że nie pozwalają na to procesy technologiczne (sytuacja taka ma miejsce na przykład w chłodniach);

  • minimum 18°C w pomieszczeniach biurowych oraz zakładach, gdzie wykonuje się lekką pracę fizyczną.

Powyżej wymieniono optymalne warunki pracy, jednak w niektórych przedsiębiorstwach z powodu procesów technologicznych lub specyfiki branży zapewnienie takich limitów temperatur nie jest możliwe. Niskie temperatury mogą stanowić poważną uciążliwość oraz negatywnie wpływać na stan zdrowia. Z tego względu przepisy BHP nakładają na pracodawcę konkretne obowiązki, a zatrudnionemu narażonemu na działanie zimna zapewniają przywileje. Zarówno osoby pracujące na przykład w chłodniach, jak i pracownicy, którzy w okresie zimowym są zmuszeni wykonywać swoje obowiązki na zewnątrz (między innymi przy pracach budowlanych), mogą liczyć na dodatkowe uposażenie.

Praca w szkodliwych warunkach w świetle przepisów

Kodeks pracy jasno rozgranicza dwa pojęcia — szczególne warunki pracy (w tym wypadku pracownicy są upoważnieni do wcześniejszej emerytury, na przykład górnicy czy hutnicy) i szkodliwe warunki pracy. Do tych drugich zalicza się działanie niskich temperatur. Mają one negatywny wpływ na zdrowie i w dłuższej perspektywie mogą prowadzić do rozwoju różnych chorób.

Dodatek za pracę w niskich temperaturach przyznawany przez pracodawcę

Nie istnieją przepisy, które nakładałyby na pracodawcę obowiązek wypłacenia dodatku z tytułu pracy w szkodliwych warunkach. Jest to jedynie dobra wola zatrudniającego, a wszelkie kwestie związane z przyznawaniem tego świadczenia powinny być określone w:

  • umowie o pracę,

  • zakładowych przepisach płacowych.

Okoliczności i charakter wykonywanej pracy decydują o wypłacaniu dodatku nieregularnie bądź okresowo, a pracodawca w porozumieniu ze związkami zawodowymi decyduje, czy wysokość dodatku jest ustalana kwotowo czy procentowo. W praktyce tę wartość zazwyczaj określa się według aktualnej stawki minimalnego wynagrodzenia w przeliczeniu na godzinę.

Z oczywistych względów omawiane świadczenie przysługuje tylko za godziny przepracowane w niskiej temperaturze. W przypadku gdy charakter stanowiska związany jest ze zmiennymi warunkami, na przykład naprzemienną pracą na zewnątrz i w ogrzewanym pomieszczeniu, zatrudniający ma obowiązek określić liczbę godzin, które należy przepracować w szkodliwych warunkach, aby móc wnioskować o dodatek. Ponadto jest zobowiązany do opracowania listy zawodów w przedsiębiorstwie związanych z pracą w szkodliwych warunkach, czyli w niskiej temperaturze.

Dodatek za pracę w niskich temperaturach przyznawany przez ZUS

Pracownik, którego stanowisko było związane z narażeniem na szkodliwe warunki, może wnioskować o specjalny dodatek do emerytury. Wynika on z tytułu narażenia na choroby będące następstwem ekspozycji na te czynniki, a jego wysokość jest wyliczana indywidualnie.

Inne świadczenia przysługujące pracownikowi

Przepisy prawa pracy skupiają się bardziej na poprawie warunków pracy niż na rekompensatach z tytułu wykonywania obowiązków służbowych w warunkach szkodliwych. Intencją ustawodawcy jest nakłonienie pracodawców do zabezpieczenia podwładnych przed działaniem negatywnych czynników, co w dłuższej perspektywie może się przełożyć na lepszą kondycję zdrowotną pracowników.

Stanowiska pracy znajdujące się na zewnątrz

Zgodnie z treścią art. 232 Kodeksu pracy pracownik wykonujący swoją pracę na zewnątrz może liczyć na dodatek w postaci nieodpłatnych, odpowiednio przygotowanych i wydawanych napojów i posiłków regeneracyjnych. Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów szczegółowo opisuje wszystkie kwestie z nimi związane. Nie każdemu pracującemu na zewnątrz w okresie zimowym (od 1 listopada do 31 marca) przysługuje nieodpłatny posiłek. Taka osoba musi spełniać warunek odpowiedniej intensywności wykonywanej pracy (powyżej 1500 kcal dla mężczyzn i 1000 kcal dla kobiet), który nie jest uzależniony od panującej temperatury. Odwrotnie sytuacja wygląda w przypadku napojów. Na rozgrzewającą herbatę mogą liczyć wszyscy pracownicy, gdy temperatura na spadnie poniżej 10°C.

Do innych dodatków, które pracodawca musi zapewnić pracującym w niskich temperaturach na zewnątrz, należy zaliczyć odpowiednią ciepłą odzież ochronną oraz wzmocnione obuwie robocze. Jest zobowiązany zagwarantować dostęp do pomieszczenia przeznaczonego do ogrzania się i przygotowania lub spożycia ciepłego posiłku. Jeśli ze względów technicznych nie jest to możliwe, powinien zapewnić źródła ciepła, przy których pracownik może się ogrzać, na przykład koksowniki.

Praca w niskich temperaturach wewnątrz

Przykładem pracy wewnątrz budynku, gdzie panują niskie temperatury, jest praca w chłodni (w niektórych przypadkach temperatura spada tam poniżej 0°C). Pracodawca musi zapewniać zatrudnionym półgodzinną przerwę na ogrzanie się w ciepłym pomieszczeniu (którego temperatura wynosi co najmniej 16°C) po każdych dwóch godzinach pracy. Musi się tam też znajdować źródło ciepłej wody (na przykład czajnik elektryczny), dzięki czemu pracownik będzie mógł przygotować ciepły napój.

Podobnie jak przy pracy na zewnątrz, również w chłodni przełożony musi zapewnić strój roboczy chroniący przed zimnem. Zazwyczaj jest on wykonany z polaru. Oprócz kurtki lub specjalnego kombinezonu obowiązkowo trzeba też wyposażyć pracowników w ciepłe czapki i rękawice ochronne oraz ocieplane obuwie robocze z antypoślizgowymi podeszwami.

Jakie konsekwencje grożą pracodawcy za niedopełnienie obowiązków?

Niedopełnienie obowiązku zapewnienia odpowiednich dodatków, na przykład w postaci odzieży ochronnej czy posiłków regeneracyjnych, może skutkować karą grzywny. Pracownik, wobec którego dany obowiązek nie został spełniony, ma prawo złożyć skargę do Państwowej Inspekcji Pracy oraz po uprzednim zasygnalizowaniu problemu opuścić stanowisko pracy (nie opuszczając zakładu pracy). Za nieprzestrzeganie przepisów BHP pracodawcy grozi kara w wysokości do 30 tysięcy zł.

Praca w niekorzystnych warunkach (na przykład w zimnie) przez dłuższy czas może negatywnie wpływać na stan zdrowia. Z tego względu przysługuje wtedy prawo między innymi do odzieży ochronnej czy posiłku regeneracyjnego. Do specjalnych przywilejów należy także dodatek za pracę w niskich temperaturach wypłacany z woli pracodawcy i na podstawie ustaleń wewnątrz firmy.

Odkryj więcej artykułów

  • Jak kształtują się średnie zarobki w krajach UE
  • Najlepiej płatne zawody w Polsce
  • Zarobki kierownika budowy
  • Wynagrodzenie za staż – przewodnik
  • Zawody związane z cyber security wraz z zarobkami na świecie!
  • Ile zarabia lekarz
  • Blacharz samochodowy – zarobki, zadania, możliwości rozwoju
  • Ile zarabia psychiatra?
  • Wynagrodzenie akordowe i jego wysokość
  • Na czym polega bezwarunkowy dochód podstawowy?
  • Praca i zarobki pomocnika na budowie
  • Analityk systemowy – zarobki