Czym jest nagroda uznaniowa?

Autor: Zespół redakcyjny Indeed

Opublikowano 26 listopada 2021

W skład zespołu redakcyjnego Indeed wchodzą różni i utalentowani autorzy, analitycy eksperci. Wykorzystują oni dane Indeed, aby dostarczać użyteczne wskazówki, które pomagają w rozwoju kariery.

Motywowanie pracowników to jeden z najważniejszych elementów pozwalających na osiągnięcie sukcesu firmy. Niektórzy podwładni szczególnie angażują się w życie przedsiębiorstwa i podejmują różne działania wpływające na rozwój całej organizacji. W takiej sytuacji mogą liczyć na nagrodę uznaniową. Jakie zasady obowiązują przy rozliczaniu dodatkowych świadczeń finansowych? Oto krótki poradnik.

Nagradzanie pracowników – dlaczego jest takie ważne?

Motywacja pracowników to jeden z ważniejszych czynników, jaki pozwala wzrastać każdej firmie. Podwładni powinni wiedzieć, że za szczególne działania mogą otrzymać nagrody w różnej formie. Dobry pracodawca doskonale zdaje sobie z tego sprawę i przygotowuje specjalny system nagród i kar. Motywacja może być zarówno pozytywna, jak i negatywna (na przykład kary za przewinienia lub niedopełnienie obowiązków). Benefity muszą być dokładnie opisane w regulaminie każdego przedsiębiorstwa. Oprócz tego przyznawanie nagród bądź udzielanie reprymendy jest dokładnie określone przez przepisy znajdujące się w Kodeksie pracy. To właśnie ten dokument określa, kiedy przełożony może upomnieć niesubordynowanego pracownika lub kiedy i jak wyróżnić zatrudnionego. Zgodnie z przepisami prawnymi szczególną nagrodą jest nagroda uznaniowa. Jakie są dokładne zasady jej przyznawania?

Czym jest nagroda uznaniowa?

Zgodnie z artykułem 105 Kodeksu pracy pracownicy podejmujący szczególne działania na rzecz rozwoju firmy i wykazujący się niezwykłym zaangażowaniem mogą liczyć na nagrodę uznaniową. To, kto ją otrzyma, zależy od oceny pracodawcy. Benefit tego typu ma najczęściej postać dodatkowych środków finansowych lub przedmiotów materialnych. Nagrodę otrzymują osoby, które cały czas angażują się w życie firmy, a ich pomysły przyczyniły się do rozwoju przedsiębiorstwa. Mogą to być rozwiązania dotyczące kwestii IT bądź projekt, który sprawił, że firma objęła pozycję lidera w danej branży. Często nagrodę uznaniową przyznaje się pracownikom wykazującym wybitne wyniki sprzedaży (wszystko zależy oczywiście od profilu firmy). Nagradzane są osoby pracujące nad nowymi produktami oraz projektami przyczyniającymi się do zwiększenia zarobków przedsiębiorstw lub wpływającymi na otrzymanie dużego dofinansowania z Unii Europejskiej. W wielu przypadkach dodatkowe świadczenia finansowe należą się osobom, które wprowadziły ciekawe rozwiązania technologiczne usprawniające i przyśpieszające proces produkcyjny, a jednocześnie pozwalające na znaczne oszczędności.

Jaką postać może przyjmować nagroda uznaniowa?

Pracodawcy najczęściej wybierają formę pieniężną nagrody uznaniowej, chociaż do dyspozycji są też inne rozwiązania. Obecnie coraz częściej dodatek tego typu to bony zakupowe na określoną kwotę, vouchery bądź przedmioty. W przypadku nagród materialnych pole do popisu jest naprawdę szerokie. Przedsiębiorcy kupują wybitnym zatrudnionym smartfony, komputery, tablety, eleganckie zegarki lub sprzęty gospodarstwa domowego. Czasem nagroda uznaniowa przybiera postać specjalnego dofinansowania zagranicznej wycieczki. Kodeks pracy w żaden sposób nie określa, jaką postać ma przyjmować nagroda uznaniowa, co daje sporo możliwości przełożonym. Warto w takim wypadku dowiedzieć się, czy podwładny nie potrzebuje konkretnego przedmiotu. W ten sposób nagroda naprawdę się przyda.

Czy pracownicy mogą domagać się nagrody uznaniowej?

Jak już zostało wspomniane, nagroda uznaniowa przyznawana jest za specjalne zasługi. To, kogo w ten sposób wyróżnić, zależy głównie od oceny pracodawcy, a podwładni nie mogą mieć żadnych roszczeń w przypadku nieprzyznania dodatkowych świadczeń finansowych lub przedmiotów. Są jednak pewne sytuacje, w których pracownicy mają prawo zażądać nagrody. Dzieje się tak, jeżeli jeden zatrudniony otrzymał nagrodę, a drugi nie, podczas gdy ich wkład w rozwój firmy z obiektywnego punktu widzenia jest taki sam, a przełożony nie podał jednak żadnego konkretnego powodu wyróżniania tylko jednej ze stron. W tym momencie niedoceniony zatrudniony może powołać się na artykuły 94 i 112 Kodeksu pracy, mówiące o konieczności równego traktowania wszystkich pracowników. Jeżeli doszło do dyskryminacji, to podwładny może dochodzić swoich praw. Oczywiście musi to wcześniej udowodnić.

Czy informacja o nagrodzie musi zostać gdzieś podana?

Wszystkie informacje na temat oceny pracy konkretnego zatrudnionego muszą znajdować się w aktach pracowniczych. Dotyczy to zarówno upomnień, kar dyscyplinarnych, jak i przyznanych nagród. Tego typu dane są również podawane w świadectwie pracy. Warto także wspomnieć, że nagrody uznaniowej nie można oddać, jeśli pracownik po jej przyznaniu złożył wypowiedzenie, ponieważ znalazł lepszą pracę. W takiej sytuacji świadczenie pieniężne nadal musi być wypłacone. Jeżeli pieniądze już trafiły na konto konkretnej osoby, to przełożony nie ma prawa domagać się ich zwrotu.

Czy nagroda uznaniowa jest równoznaczna z premią?

Czasami nagrody uznaniowe są mylone z premiami. Jest to jednak dość duży błąd. Podstawową różnicą między tymi świadczeniami pozapłacowymi jest zasadność ich wypłaty oraz możliwość roszczeń pracowników. Premia regulowana to jeden z najczęściej wykorzystywanych systemów motywacyjnych. To, kto ma ją otrzymać i za co, określają wewnętrzne regulaminy zakładów pracy. Najczęściej dodatkowe świadczenia wypłacane są przy osiągnięciu konkretnego pułapu sprzedaży. Pieniądze są w takiej sytuacji wypłacane co miesiąc wraz z pensją. W tym wypadku każdy pracownik otrzymuje informacje, co musi zrobić, by otrzymać premię. Jeśli zatem uda się spełnić konkretne warunki podane w regulaminie, to pracodawca ma obowiązek przyznać premię. Jej brak oznacza, że zatrudniony może rościć sobie prawo do wypłaty konkretnych pieniędzy.

Czy nagroda uznaniowa jest opodatkowana?

Każdy dodatek do pensji – niezależnie od tego, czy jest to nagroda uznaniowa, czy premia, podlega opodatkowaniu. Oznacza to, że środki finansowe przyznane za szczególne osiągnięcia dla firmy, będą pomniejszone o podatek dochodowy w wysokości 17% oraz wszystkie składki na ubezpieczenia społeczne. Kto ma obowiązek zgłosić fakt przyznania nagrody? Czy zajmuje się tym zatrudniony? Ten element leży po stronie przedsiębiorcy, którego zadaniem jest pobieranie i przekazywanie wszystkich zaliczek do odpowiednich urzędów skarbowych. Trochę inaczej jest w przypadku regularnej premii, która pomniejszana jest tylko o składki ZUS.

Pracownik musi pamiętać, że przyznane nagrody może rozliczyć za pomocą formularza PIT-37. W dokumencie tym znajduje się specjalna rubryka zatytułowana Inne źródła dochodu. Jeżeli zatrudniony otrzymał nagrodę rzeczową, to korzysta z innego wniosku, a mianowicie z formularza PIT-36.

Nagrody uznaniowe jako czynnik motywujący

Pracodawcy często zapominają, że nagrody uznaniowe oraz odpowiedni system benefitów odgrywają niezwykle ważną rolę w systemie motywowania. Podwładni chcą być doceniani i dlatego dążą do tego, by ich starania zostały zauważone. Systemy motywacyjne są jednym z elementów, jakie decydują o tym, czy dobrze wyszkolona osoba będzie chciała dalej pracować w danej firmie. Dlatego przedsiębiorcy muszą liczyć się z tym, że w pewnym momencie trzeba będzie ustalić konkretny system nagród. Rezygnacja z benefitów różnego typu może się negatywnie odbić na rozwoju przedsiębiorstwa. Pracownicy przestaną się starać i nie będą podejmować żadnych dodatkowych działań. Ograniczą swoje działania tylko do codziennych obowiązków, a w pewnym momencie nawet te mogą okazać się źle wykonywane i bezwartościowe. W ten sposób żadna firma nie osiągnie sukcesu na rynku. Dlatego regularne nagradzanie wybitnych pracowników jest wręcz konieczne.

Odkryj więcej artykułów