Czym jest i jak rozwijać zdolność analitycznego myślenia?

Autor: Zespół redakcyjny Indeed

Opublikowano 6 maja 2022

W skład zespołu redakcyjnego Indeed wchodzą różni i utalentowani autorzy, analitycy eksperci. Wykorzystują oni dane Indeed, aby dostarczać użyteczne wskazówki, które pomagają w rozwoju kariery.

Jeśli aktywnie poszukujesz pracy i śledzisz ogłoszenia w portalach internetowych, prawdopodobnie często napotykasz zdolność analitycznego myślenia na liście wymagań pracodawcy. Warto mieć świadomość, że w rzeczywistości to nie jest jedna cecha, ale cały zbiór konkretnych cech i umiejętności bardzo przydatnych w pracy zawodowej. Rekruterzy nie bez powodu poszukują ich u kandydatów i sumiennie sprawdzają, czy potencjalny pracownik rzeczywiście ma takie umiejętności. Zanim więc wpiszesz tę pozycję do CV, przeczytaj nasz poradnik. Dowiesz się, czym jest zdolność analitycznego myślenia, jak ją rozwijać oraz na jakich stanowiskach może okazać się szczególnie przydatna.

Zdolność analitycznego myślenia – definicja

Myślenie analityczne to złożony, wieloelementowy proces, mający na celu zrozumienie problemu i znalezienie właściwego rozwiązania w oparciu o dostępne dane i fakty. Jest to także umiejętność wnikliwej analizy posiadanych informacji, łączenia ich i wyciągania poprawnych wniosków. Skutkiem tego procesu ma być podjęcie takiej decyzji, która najlepiej rozwiązuje postawiony problem.

Osoba obdarzona zdolnością analitycznego myślenia zwykle ma też inne umiejętności, takie jak:

  • umiejętność podejmowania właściwych decyzji lub doradzania w ich podejmowaniu,

  • szybkość przyswajania wiedzy i umiejętności,

  • kreatywne myślenie,

  • wnikliwość,

  • umiejętność wyszukiwania i selekcjonowania informacji,

  • wrażliwość na niuanse i szczegóły,

  • umiejętność łączenia faktów,

  • analiza danych,

  • wysokie kompetencje komunikacyjne,

  • nieszablonowe podejście do rozwiązywania problemów (thinking outside the box).

Pracodawcy poszukują osób z tym zestawem umiejętności, ponieważ doskonale radzą sobie one w sytuacjach kryzysowych, umieją w szybkim tempie dopasować działanie do okoliczności i są urodzonymi liderami. Dawniej takie osoby zwykle były obsadzane na stanowiskach kierowniczych wymagających zdecydowania i systemowego podejścia do rozwiązywania problemów. Obecnie również na stanowiskach niższego szczebla oczekuje się od kandydatów szerokich kompetencji, w tym umiejętności analitycznego myślenia, proaktywnej postawy i ponadprzeciętnej energii do działania.

Proces analitycznego myślenia

Proces składający się na myślenie analityczne obejmuje kilka etapów:

  • definicję problemu,

  • postawienie hipotezy,

  • przedstawienie faktów,

  • analizę,

  • prezentację najlepszego rozwiązania.

Definicja problemu

Często główną przyczyną nieumiejętności znalezienia właściwego rozwiązania problemu jest jego niewłaściwe zdefiniowanie. Przy podejmowaniu prób naprawienia sytuacji zawodowej lub prywatnej kluczowa jest należyta ocena, co właściwie wymaga korekty.

Przykład: jeśli problemem sklepu internetowego jest spadek sprzedaży, w pierwszym kroku przeanalizuj, gdzie konkretnie leży problem: w ogólnym spadku liczby wejść na stronę, w zmniejszonej wartości przeciętnego koszyka, czy może w zbyt dużej liczbie tak zwanych porzuconych koszyków.

Każda z tych sytuacji wymaga innego rodzaju działania, dlatego dopiero po właściwym zdefiniowaniu realnego problemu pracownik ma możliwość podjęcia stosownych kroków.

Postawienie hipotezy

Kolejnym etapem procesu jest postawienie jednej lub kilku hipotez, czyli opracowanie listy możliwych przyczyn wystąpienia problemu.

Posługując się przykładem sklepu internetowego, jeśli problemem jest zbyt wysoka liczba porzuconych koszyków, przyczyn może być co najmniej kilka: skomplikowany proces finalizacji zamówienia, wysokie koszty dostawy albo błędy techniczne uniemożliwiające wybór niektórych form płatności.

Ustalenie hipotezy pomaga w wytyczeniu drogi do rozwiązania problemu.

Przedstawienie faktów

Następnie przychodzi czas na zgromadzenie potrzebnych informacji i faktów. Tylko na podstawie obiektywnych danych można sformułować skuteczne rozwiązanie. W szczególności chodzi tutaj o konkretne wyniki, na przykład finansowe, wszelkie inne mierzalne dane (odsłony sklepu, unikalni użytkownicy, tabele, wykresy), informacje pozyskane od grup fokusowych i ekspertów, a także wcześniejsze doświadczenia firmy związane z podobnymi sytuacjami.

W przypadku porzuconych koszyków niezbędne fakty, jakie należy zgromadzić, to między innymi ocena sprawności systemu informatycznego, opinie klientów, profesjonalna ocena funkcjonowania sklepu pod kątem zadowolenia użytkownika i statystyki finansowe z poprzednich lat.

Analiza

Po zgromadzeniu wszystkich potrzebnych informacji pora na ich przeanalizowanie. Analiza pozwala ocenić, czy postawione hipotezy są prawdziwe czy fałszywe. Ułatwia także wybór najlepszej metody przeciwdziałania kryzysowi i znalezienia najlepszego rozwiązania.

Prezentacja najlepszego rozwiązania

Rozwiązanie problemu, jakie pracownik powinien zaproponować kierownictwu, powinno spełniać kilka założeń. Przede wszystkim musi w pełni likwidować problem i być możliwe do wdrożenia w środowisku, w jakim funkcjonuje firma oraz odpowiadać jej możliwościom, w tym także finansowym.

Trudno uznać za satysfakcjonującą propozycję całkowitej przebudowy sklepu internetowego ze wszystkimi kosztami, jakie się z tym wiążą (zatrudnienie firmy informatycznej, zaprojektowanie wyglądu strony, przeprowadzenie testów itd.) w sytuacji, kiedy firma już znajduje się w kryzysie finansowym, a do rozwiązania problemu wystarczyłoby przebudowanie przez programistę konkretnego modułu odpowiedzialnego za sprawną finalizację zamówienia.

Cecha wrodzona czy nabyta? Jak ćwiczyć myślenie analityczne

Myślenie analityczne to umiejętność, którą można posiąść w procesie uczenia się. Niektórym osobom przychodzi to znacznie łatwiej, ponieważ z natury mają bardziej ścisły i analityczny umysł. Umiejętności te można jednak trenować. Dostępnych jest wiele metod i narzędzi wspomagających.

W sieci można znaleźć oferty wyspecjalizowanych kursów organizowanych przez mentorów, coachów i menedżerów, którzy uczą, jak znaleźć i wzmocnić w sobie tę cechę. Niektóre szkolenia przygotowują do pełnienia konkretnych funkcji zawodowych (np. kierowników, dyrektorów), dlatego zwykle jest to najbardziej kosztowna, chociaż jednocześnie najszybsza opcja.

Niektóre kierunki studiów mają w ofercie zajęcia rozwijające umiejętność analitycznego myślenia. Mowa o kierunkach związanych z finansami, bankowością, informatyką, biznesem i matematyką.

Ćwiczenia w domowych warunkach

Umysł można ćwiczyć także w domowych warunkach. Świetnie sprawdza się czytanie. To nie muszą być poradniki ani pozycje branżowe. Wystarczy zwykła lektura, aby poszerzać słownictwo, poprawiać pamięć i zmuszać mózg do aktywności.

Staraj się przyswajać wiedzę regularnie. Na przykład ucz się języka obcego – to doskonały sposób, ponieważ oprócz trenowania umysłu poszerzasz swoje kompetencje językowe. Równie dobrze może to być wiedza z dowolnego zakresu. Najważniejsze, żeby tematyka była dla Ciebie interesująca, wówczas do nauki usiądziesz chętniej i bardziej regularnie.

Obserwuj. Brzmi może banalnie, ale to znacznie poprawia zdolności analityczne. Obserwując otoczenie, mimowolnie skupiasz uwagę na innych ludziach, myślisz o ich pochodzeniu czy problemach, układasz historie z nimi związane. Na tej podstawie możesz nauczyć się dostrzegać pewne schematy, prawidłowości, wyciągać wnioski i łączyć fakty.

Jedną z przyjemniejszych metod treningu umysłowego są też wszelkiego rodzaju łamigłówki, gry logiczne i słowne. Sprawdzą się między innymi krzyżówki, sudoku, szachy czy popularne planszówki. Także wirtualny świat ma w tej kwestii wiele do zaoferowania. Na smartfony czy tablety dostępne są dziesiątki aplikacji z łamigłówkami, zadaniami logicznymi i zagadkami do rozwiązywania. To nie tylko doskonała rozrywka, ale też świetny trening umysłowy, który możesz przeprowadzić, na przykład stojąc w korku czy oczekując na wizytę u dentysty.

Gdzie przydaje się myślenie analityczne?

Umiejętność analitycznego myślenia ułatwia pracę w przypadku kilku branż i to przez nie jest oceniana podczas rozmowy kwalifikacyjnej.

Mowa przede wszystkim o zawodach związanych z szeroko rozumianym sektorem finansowym. Myśleć analitycznie powinni umieć bankierzy, księgowi, analitycy biznesowi, quanci, kontrolerzy finansowi, audytorzy, osoby zajmujące się oceną ryzyka kredytowego, brokerzy czy pracownicy agencji ratingowych. To od ich decyzji zależy często płynność finansowa dużych spółek akcyjnych, które mają realny wpływ na gospodarkę i rozwój.

Kolejnym sektorem, w przypadku którego myślenie analityczne wydaje się niezbędne, jest branża IT. Programiści, web developerzy czy designerzy muszą cechować się wysokimi umiejętnościami w tym zakresie, aby szybko reagować na trendy, lokalizować problemy i unikać ich w przyszłości.

Analityczny umysł powinny mieć też osoby zatrudnione w sektorze kreatywnym, na przykład w agencjach marketingowych i reklamowych, czy też w szeroko rozumianym handlu. Niestandardowe podejście do klienta, umiejętność trafnej oceny, szybkość podejmowania decyzji i przede wszystkim zdolność do dostrzegania luk w obrębie rynku szybciej niż konkurencja mogą się okazać wyjątkowo cennymi przymiotami w walce o rozproszoną nadmiarem informacji uwagę konsumenta.

Kto jeszcze może zyskać, ćwicząc umiejętność analitycznego myślenia? Z pewnością pracownicy pełniący funkcje asystentów obarczonych ogromem zajęć różnej wagi i pilności, planowaniem, organizowaniem i pilnowaniem terminów. Wszystko to dużo łatwiej pogodzić dzięki umiejętności szybkiego układania listy priorytetów, wyszukiwania informacji, selekcji danych i podejmowania celnych decyzji w krótkim czasie.

Zdolność analitycznego myślenia to coś, nad czym warto popracować, starając się o lepszą pracę. Jest to cenna umiejętność poszukiwana przez wielu pracodawców, ale także poprawiająca ogólne szanse na zdobycie zatrudnienia. Ponieważ trening możesz zacząć już dziś w zaciszu własnego domu, nic nie stoi na przeszkodzie, by właśnie Tobie wkrótce udało się ją opanować do perfekcji. Powodzenia!

Odkryj więcej artykułów