Wiek produkcyjny w Polsce

Autor: Zespół redakcyjny Indeed

Opublikowano 12 lipca 2022

Zespół redakcyjny Indeed to zróżnicowana grupa utalentowanych autorów, analityków i ekspertów, którzy na podstawie danych i analiz Indeed opracowują porady przydatne na ścieżce kariery zawodowej.

Wiek produkcyjny to pojęcie stosowane w statystyce publicznej, na przykład do zaprezentowania liczby osób pracujących i niepracujących. Osoby zakwalifikowane do grupy produkcyjnej mają określone prawa i obowiązki. Jaki jest wiek produkcyjny w Polsce i co musisz o nim wiedzieć?

Czym jest wiek produkcyjny?

Jak podaje Główny Urząd Statystyczny, wiek produkcyjny to inaczej wiek zdolności do pracy. Z pojęciem tym spotkasz się między innymi w tekstach dotyczących ekonomii, demografii, statystyki. Przedziały wiekowe różnią się w zależności od płci i wynoszą:

  • 18–59 lat dla kobiet,

  • 18–64 lata dla mężczyzn.

Lata zakwalifikowane jako produkcyjne dzieli się dodatkowo na wiek mobilny i wiek niemobilny.

Wiek mobilny

Wiek mobilny jest taki sam zarówno dla kobiet, jak i dla mężczyzn – wynosi 18–44 lata. Czym wyróżnia się ta grupa wiekowa? Są to ludzie, którzy łatwo znajdą pracę. Co więcej, cały czas podwyższają swoje kwalifikacje i są w stanie podjąć trud przebranżowienia. Pracownicy w wieku mobilnym często wyjeżdżają w delegacje, awansują, dążą do poprawy swojej stopy życiowej. Dość łatwo odnajdują się na dynamicznie zmieniającym się rynku pracy, dzięki czemu potrafią się przystosować nawet do mniej korzystnych warunków (na przykład pracy zdalnej w czasie pandemii).

Wiek niemobilny

Kolejny etap to wiek niemobilny, określany jako przedział od 44. roku życia aż do końca wieku produkcyjnego. Pojęcie to dotyczy głównie osób, które są już wyspecjalizowane w konkretnej dziedzinie i nie chcą żadnych zmian w sferze zawodowej. Oznacza to, że nie zmieniają pracy (chyba że zmusiła ich do tego sytuacja), są też niechętni do podwyższania kwalifikacji. Przebranżowienie się w ich przypadku jest zatem bardzo trudne. Osoby w wieku niemobilnym cenią sobie stabilizację i bezpieczeństwo.

Powyższy przedział jest oczywiście granicą umowną. Zdarza się wiele przypadków, że pracownicy po 44. roku życia odkrywają na nowo swoje możliwości zawodowe i pragną zmian.

Czy wiek produkcyjny jest tożsamy z wiekiem emerytalnym?

W Polsce wiek emerytalny został przedłużony i nie jest taki sam jak wiek produkcyjny. Zgodnie z Ustawą z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw mężczyźni pracują do 65. roku życia, a kobiety do 60. roku życia.

W przypadku niektórych grup zawodowych, na przykład górników, uwzględniono pracę w trudnych warunkach i ustalono niższy próg wieku emerytalnego.

Czy po osiągnięciu wieku emerytalnego można pracować?

Osiągnięcie wieku emerytalnego nie oznacza, że musisz zrezygnować z aktywności zawodowej. Jeśli nadal czujesz się na siłach, możesz kontynuować pracę, na przykład w mniejszym wymiarze godzin, na pół etatu. Warto podkreślić, że na szczęście w takiej sytuacji nie musisz się obawiać utraty prawa do świadczeń emerytalnych.

Czym jest wiek przedprodukcyjny?

W pracach naukowych i statystycznych znajdziesz inne pokrewne pojęcia, a jednym z nich jest wiek przedprodukcyjny. W ten sposób określa się grupę ludności, która z prawnego punktu widzenia nie osiągnęła jeszcze zdolności do pracy. Jest to wiek od 0 do 17 lat. Zgodnie z polskim prawem w niektórych przypadkach pracę można podjąć jeszcze przed ukończeniem 18. roku życia. Takie osoby nazywane są pracownikami młodocianymi. Przepisy dokładnie określają, jak powinna wyglądać praca młodocianych.

W jakim wieku osoba niepełnoletnia może podjąć pracę?

Rozdział 9 Kodeksu pracy (a konkretnie art. 190) rozwiązuje kwestię zatrudniania młodocianych. Pod tym pojęciem rozumie się osoby, które ukończyły 15. rok życia, ale nie są jeszcze pełnoletnie. Młodzi ludzie mogą w tym wieku podejmować pracę zarobkową, ale tylko w określonych warunkach.

Kiedy osoba w wieku przedprodukcyjnym może zostać zatrudniona?

W trosce o zdrowie niepełnoletnich pracowników wprowadzono dość restrykcyjne przepisy. Pracę mogą podjąć osoby, które:

  • ukończyły co najmniej 8-klasową szkołę podstawową,

  • przedstawią zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do podjęcia pracy zarobkowej.

Istotne jest, że nie każda praca jest odpowiednia dla 15-latka. Firma zatrudniająca pracowników młodocianych musi zapewnić im odpowiednie warunki pracy. Przede wszystkim osoby niepełnoletnie nie mogą wykonywać zadań, które zagrażają ich zdrowiu lub życiu. Najczęściej zatrudnienie polega na nauce zawodu.

Inne prace dla nieletnich mogą się wiązać z działalnością kulturalną, artystyczną, reklamową lub sportową.

Specjalne prawa dla pracowników nieletnich

Pracodawcy zatrudniający osoby w wieku przedprodukcyjnym muszą pamiętać o przestrzeganiu odpowiednich przepisów. Zgodnie z art. 202 Kodeksu pracy czas pracy młodocianego pracownika wynosi:

  • 6 godzin na dobę, jeśli pracownik nie przekroczył 16. roku życia;

  • 8 godzin na dobę, jeśli pracownik przekroczył 16. rok życia.

Co więcej, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy jest dłuższy niż 4,5 godziny, zatrudniony na prawo do 30 minut przerwy wliczanej do czasu pracy.

Oprócz tego pracownicy młodociani pod żadnym pozorem nie mogą wykonywać zadań w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej, nawet jeżeli wyrażą na to zgodę lub wyniknęły szczególne okoliczności (na przykład w przypadku akcji ratowniczej).

Czym jest wiek poprodukcyjny?

Kolejne pojęcie, związane z latami pracy, to wiek poprodukcyjny. Do tej grupy należą osoby, które zakończyły już swoją działalność zarobkową, a ich stan zdrowia nie pozwala na podjęcie kolejnego zajęcia. Wiek ten najczęściej określa się jako 59 lat dla kobiet i 64 dla mężczyzn. Jest to oczywiście granica umowna. Wiek emerytalny jest minimalnie dłuższy od wieku poprodukcyjnego i może się zmieniać poprzez wprowadzenie nowelizacji ustaw.

Gotowość do podjęcia pracy w wieku produkcyjnym

Dla pracodawców niezwykle ważna jest gotowość do pracy. Na rozmowach kwalifikacyjnych często pojawiają się pytania, które pomagają ustalić, czy dana osoba będzie w przyszłości chętna na relokację lub zmianę systemu pracy. Dlatego osoba w wieku produkcyjnym musi ustalić, jakie są jej priorytety.

Oczywiście rodzice lub opiekunowie prawni są zazwyczaj bardziej przywiązani do konkretnego miejsca. W związku z tym każdy ma prawo odmówić przeprowadzki. Często jednak jest to bardzo duża szansa na rozwój, więc pracownicy podejmują decyzję o zmianie miejsca zamieszkania z całą rodziną.

Zmiana pracy w poszukiwaniu lepszych zarobków – czy jest możliwa także w wieku niemobilnym?

Poszukiwanie pracy oferującej wyższe zarobki jest możliwe w każdym wieku. Wprowadzenie takich pojęć, jak wiek produkcyjny, mobilny czy niemobilny, miało na celu usystematyzowanie badań naukowych i statystycznych. Nie można ich stosować w przypadku każdej osoby. Jeśli zatem z teoretycznego punktu widzenia zakwalifikowano Cię do wieku niemobilnego, nie musisz się w żaden sposób ograniczać. Lepszą pracę można znaleźć w dowolnym momencie.

Kluczową rolę w tym wypadku odgrywają chęci, a także otwartość na zmiany, a ta cecha nie jest domeną jedynie ludzi młodych. Także osoby starsze mogą podjąć odważną decyzję o zmianie pracy czy branży.

Odkryj więcej artykułów