Którą teorię przywództwa wybierzesz, by rozwinąć karierę?

Autor: Zespół redakcyjny Indeed

Opublikowano 8 czerwca 2022

W skład zespołu redakcyjnego Indeed wchodzą różni i utalentowani autorzy, analitycy eksperci. Wykorzystują oni dane Indeed, aby dostarczać użyteczne wskazówki, które pomagają w rozwoju kariery.

Przywódca w każdej firmie pełni niezwykle ważną rolę. To właśnie od jego zachowań i decyzji zależą działania podwładnych i możliwość realizowania założonych celów. W ciągu wielu lat powstały różnorodne teorie przywództwa, które wyjaśniają, dlaczego niektóre osoby bardzo dobrze spełniają się w kierowniczych rolach, podczas gdy inni ludzie nie radzą sobie z takimi obowiązkami.

Definicja przywództwa

Wyjaśnieniem terminu przywództwa zajmowały się już psychologia, socjologia, psychologia społeczna i politologia. Samych definicji jest co najmniej kilkadziesiąt, o czym świadczą przykłady przytoczone w pracy Przywództwo w organizacjach. Analiza najlepszych praktyk wydanej przez Szkołę Główną Handlową. Oto kilka zamieszczonych definicji przywództwa:

  1. Przywództwo to „zdolność do wpływania lub sprawowania władzy we wspólnotach społecznych” (Abercrombie; 1988).

  2. Przywództwo to „władza jednej lub kilku osób do wpływania na grupę i adaptowania własnej polityki” (Bogdanor; 1993).

  3. Przywództwo to „władza oznaczająca każdą szansę, że wewnątrz jakiegoś związku społecznego zostanie przeforsowana czyjaś wola nawet pomimo oporu, niezależnie od tego, czego ta szansa dotyczy” (Weber; 1972).

Jaką rolę odgrywa przywództwa w organizacjach?

Dobry kierownik może bardzo pozytywnie wpłynąć na funkcjonowanie całej organizacji lub zespołu. Podobna zależność ma miejsce w przypadku wybrania nieodpowiedniego kandydata na stanowiska związane z przywództwem — prawdopodobni nie będzie w stanie zrealizować najważniejszych zadania przywódców, do których należą:

  • dostarczanie wizji i celu;

  • motywowanie;

  • kreowanie wartości, jakimi kieruje się organizacja, w tym wypadku firma;

  • zarządzanie komunikacją;

  • niesienie pomocy;

  • odpowiednie wykorzystywanie zasobów ludzkich, finansowych oraz różnorodnych narzędzi służących do realizacji konkretnych celów;

  • organizacja pracy.

Teorie przywództwa

Teorie przywództwa opierają się na różnych założeniach, które wskazują na nadrzędną lub podrzędną rolę lidera.

Teoria wielkiego człowieka

Teoria wielkiego człowieka, zwana także teorią atrybutywną, zakłada, że przywódcą trzeba się urodzić. Tylko wybrane jednostki zostały wyposażone w określony zespół cech, pozwalających na przewodzenie. Oznacza to, że atrybutów lidera nie można w żaden sposób nabyć na przykład za pomocą ćwiczeń, zbierania doświadczenia czy nauki. Jednym słowem nie da się stworzyć dobrego przywódcy z kogoś, kto się nim nie urodził. Zgodnie z powyższym założeniem do cech dobrego managera należą:

  • charyzma,

  • pewność siebie,

  • inteligencja,

  • sprawiedliwość,

  • umiejętności interpersonalne,

  • entuzjazm,

  • pokora,

  • skuteczne zachęcanie podwładnych do działania,

  • umiejętność rozwiązywania konfliktów.

Teoria zachowań

W opozycji do powyższych założeń można podać teorię zachowań. Zgodnie z nią przywództwa można się nauczyć przez odpowiednie działanie. Istotną rolę w tym wypadku odgrywają trening, szkolenie umiejętności, obserwacje oraz podnoszenie kwalifikacji. Oczywiście niektóre osoby mają większe predyspozycje do tego, by zostać liderem, jednak to jeszcze nie determinuje tego, że nimi zostaną. Zgodnie z tym przekonaniem to w dużej mierze od Twojej pracy nad sobą zależy, czy zajmiesz pozycję lidera i poradzisz sobie z zarządzeniem grupą.

Teoria awaryjna

Teoria awaryjna zakłada, że różne style zarządzania sprawdzają się w zależności od konkretnej sytuacji. O tym, jaki sposób jest w danym momencie najlepszy, decydują zmieniające się okoliczności. Co to oznacza dla osób, które zajmują stanowiska liderów w firmach?

Zgodnie z teorią awaryjną dobry przywódca potrafi ocenić, co w danej chwili będzie odpowiednim rozwiązaniem. Tylko w ten sposób organizacje są w stanie poprawnie funkcjonować nawet w trudniejszym czasie.

Teoria sytuacyjna

Teoria sytuacyjna ściśle wiąże się ze stylami zarządzania i zależy od układu organizacji. Jeżeli przywódca jest osobą najbardziej doświadczoną, ma wiedzę i narzędzia do tego, by podejmować dobre decyzje, to najlepszym rozwiązaniem będzie styl autorytarny, w którym to zdanie lidera ma największe znaczenie.

W przypadku, gdy grupa składa się z ekspertów, decyzje można podejmować wspólnie, dzieląc się wiedzą oraz doświadczeniem. W tym wypadku sprawdzi się styl demokratyczny. To, jaki rodzaj zarządzania wybierzesz jako przywódca, zależy w dużej mierze od Twojego zmysłu obserwacji oraz znajomości stylów zarządzania.

Teoria behawioralna

Teoria behawioralna to kolejny przykład założeń przeciwstawnych do teorii wielkiego człowieka. Przywódcę można zatem stworzyć, pracując nad tym. Na początku najważniejsze jest postawienie celu, przygotowanie planu, a później konsekwentne realizowanie planów i ambicji. Może się to ściśle wiązać z tak zwanymi celami SMART, które pozwalają sprawnie kierować własną karierą.

Teoria partycypacyjna

Wśród różnorodnych założeń przywództwa znajdziesz także teorie partycypacyjne. Zgodnie z założeniami takiego podejścia idealny styl zarządzania organizacją, w tym także firmą lub zespołem podwładnych, opiera się na zasadach współudziału. Oznacza to, że jako lider dopuszczasz wkład innych, biorąc pod uwagę różnorodne opinie. Istnieje jednak pewne ograniczenie — to lider decyduje, kto może pomóc w przewodzeniu grupą.

Teoria zarządzania

Teoria nadzoru nazywana jest także teorią transakcyjną. Zgodnie z założeniami przywódcy powinni się koncentrować głównie na 3 czynnikach. Zaliczają się do nich:

  • nadzór;

  • organizacja pracy, konkretny podział obowiązków;

  • wydajność grupy.

Bardzo ważną rolę odgrywa w tym wypadku bardzo jasno określony system nagród i kar. Przywódca doskonale wie, jak stosować skuteczny feedback, ponieważ jego zadanie polega między innymi na dokładnej analizie sukcesów i porażek podwładnych.

Teoria relacji

Teoria relacji opiera się na założeniu, że największe znaczenie mają relacje między przywódcami a naśladowcami. W tym wypadku bardzo ważną rolę odgrywa umiejętność radzenia sobie ze złą atmosferą w pracy. Jako lider musisz zatem dawać przykład odpowiednich zachowań. Do Twoich obowiązków należy inspirowanie ludzi i stawianie wysokich standardów etycznych i moralnych. Takie założenia mają na celu wyeliminować toksyczne zachowania.

Dlaczego warto poznać teorie przywództwa?

Poznanie teorii przywództwa pozwoli Ci korzystać z wielu różnych środków. Pamiętaj, że nie ma idealnych rozwiązań. Kierowanie zespołem w pracy to poważne zadanie, które powinno być dopasowane do założeń danej organizacji. Jako lider musisz zatem wiedzieć, jaką misję ma dane przedsiębiorstwo i jakie trzeba zrealizować zadania, by firma mogła się rozwijać. Zdolność do oceny sytuacji pozwoli Ci wybrać odpowiedni styl zarządzania. Istotne jest, by każdy manager lub prezes firmy potrafił zapracować na autorytet. Jak to zrobić?

Czy za pomocą strachu można zdobyć szacunek podwładnych?

Strach nie jest dobrą metodą zdobywania szacunku. Lider, który nie bierze pod uwagę zdania podwładnych i chce o wszystkim sam decydować, stosując zasadę twardej ręki, może mieć problem z egzekwowaniem poleceń. W naturze ludzkiej leży bowiem tendencja do buntu i postępowania na przekór, dlatego na autorytet lepiej zapracować w inny sposób.

Bardzo dużą rolę odgrywa w tym wypadku szacunek wobec wszystkich podwładnych. Oczywiście nie oznacza to, że jako przywódca nie możesz wprowadzać zasad i nie masz prawa wymagać ich przestrzegania. Musisz jednak pamiętać o partnerskim traktowaniu pracowników i zadbać o dobrą atmosferę w zespole, która sprzyja rozwojowi.

Odkryj więcej artykułów