Skutki wypalenia zawodowego i jak im zapobiec?

Autor: Zespół redakcyjny Indeed

Opublikowano 12 lipca 2022

Zespół redakcyjny Indeed to zróżnicowana grupa utalentowanych autorów, analityków i ekspertów, którzy na podstawie danych i analiz Indeed opracowują porady przydatne na ścieżce kariery zawodowej.

Czy skutki wypalenia zawodowego mają realny wpływ na pracę? Co zrobić, by do niego nie dopuścić? Z naszego artykułu dowiesz się, jak rozpoznać jego pierwsze symptomy.

Kto może czuć się zagrożony?

Teoretycznie każdy, kto pracuje, jest narażony w mniejszym lub większym stopniu na wypalenie zawodowe. Najbardziej podatne są osoby, które w pracy mają stały kontakt z ludźmi: urzędnicy, lekarze czy sprzedawcy. Niektóre branże ze względu na stały rozwój wymagają ciągłego dokształcania się, co stwarza kolejne stresujące sytuacje testy oraz egzaminy na studiach i kursach. Bezustanne podejmowanie trudnych decyzji, wybieranie mniejszego zła czy życie problemami innych ludzi może wpłynąć negatywnie na emocje i narażać na narastające poczucie bezradności. Stąd już niedaleka droga do negowania sensu pracy czy posiadanych kompetencji.

Czym jest wypalenie zawodowe?

Wypalenie zawodowe to stan wyczerpania, permanentnego braku energii psychicznej czy wrażenie całkowitego jej zużycia na niezbędne funkcje życiowe.

Jest spowodowane długotrwałą ekspozycją na stres i wysiłek emocjonalny. Szczególnie często obserwuje się je w profesjach, które wymagają intensywnego kontaktu z innymi osobami polegającego na zaangażowaniu emocjonalnym. Najczęściej dotyka osoby trudniące się pomaganiem, czyli pielęgniarki, lekarzy, nauczycieli, psychologów czy terapeutów. W 2019 roku wypalenie zawodowe zostało wpisane przez WHO do Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób. Jakie są jego najczęściej odczuwane następstwa?

Skutki fizyczne

Do najczęstszych skutków wypalenia zawodowego można zaliczyć:

  • bóle głowy,

  • bóle żołądka,

  • zaburzenia snu,

  • wysokie ciśnienie,

  • wyczerpanie i brak sił,

  • małą aktywność fizyczną,

  • obniżone libido,

  • częste sięganie po używki,

  • osłabienie odporności.

To tylko kilka najczęściej spotykanych problemów, które mogą zaalarmować o możliwym syndromie wypalenia u pracownika. Ważne jest jak najwcześniejsze odkrycie źródła problemu, by zapobiec głębokim stanom depresyjnym i wyłączeniu podwładnego z pracy na czas rekonwalescencji.

Skutki emocjonalne

Osoba, która jest podejrzewana o wypalenie zawodowe, może wykazywać również takie symptomy o podłożu psychicznym, jak:

  • uczucie ciągłego zmęczenia emocjonalnego;

  • obniżony nastrój;

  • utrudnione odpoczywanie i niemożność odprężenia się nawet w dniach wolnych od pracy;

  • negatywne myśli i wrogie nastawienie;

  • stany lękowe, poczucie pustki czy brak wyznaczonych celów;

  • kłopoty z koncentracją;

  • obniżenie samooceny;

  • brak wiary we własne siły i możliwości;

  • długotrwałe uprzedzenie wobec innych ludzi.

Powyższe przykłady mogą się kojarzyć ze stanami lękowymi i depresyjnymi, jednak w przypadku wypalenia zawodowego zachowanie i emocje odnoszą się wyłącznie do pracy, a nie wszystkich dziedzin życia.

Zachowanie w pracy i w domu

Do rodzinnych i społecznych objawów, które można zaobserwować przy wypaleniu zawodowym, zaliczają się:

  • brak lub obniżone zainteresowanie członkami rodziny,

  • obojętność wobec pracy czy klientów,

  • złe zarządzanie czasem,

  • częste konflikty,

  • opór przed wspólnym wypoczynkiem,

  • spędzanie dużej ilości czasu poza domem,

  • łatwiejsze wpadanie w złość i irytację.

Jeśli takie sytuacje zdarzają się tylko czasami, nie ma powodów do obaw. Gdy stają się codziennością, czas pomyśleć o profesjonalnej pomocy.

Wpływ na relacje w pracy

W sytuacjach stresujących łatwo o niekontrolowany wybuch emocji. Przy wypaleniu zawodowym może to prowadzić do przyjęcia i propagowania agresywnych czy wrogich postaw wobec współpracowników, przełożonych czy klientów. Prowadzi to do napiętej atmosfery i częstych konfliktów. W efekcie przez zakłócenia komunikacji cierpi cały zespół. Pretensje i negatywny nastrój w pracy wpływają na wszystkich, co może stać się podwaliną do stosowania mobbingu. W takich warunkach pracuje się źle, nieefektywnie i powoli, co może uderzać w jakość, terminowość i wymagania pracodawcy.

Przyczyny wypalenia zawodowego

Stres może objawiać się na wielu płaszczyznach. Najpierw pracownik zaczyna tracić zainteresowanie pracą, staje się mniej aktywny, ospały czy opieszały. Następnie nie odczuwa już satysfakcji z dobrze wykonanych zadań. To powinno zaalarmować jego otoczenie. Wyczerpanie pojawiające się równocześnie na trzech płaszczyznach (fizycznej, emocjonalnej i psychicznej) może wskazywać wypalenie. Jakie mogą być jego przyczyny?

Cechy osobowości

Osoby, które mają niską samoocenę i nie są emocjonalnie stabilne, są najbardziej narażone na wypalenie zawodowe. Tacy pracownicy często nie radzą sobie dobrze ze zmianami, są nadwrażliwi i wycofani. Nie mają oparcia w sobie samych i szukają go w innych, stając się od nich zależnymi. Mogą być zarówno perfekcjonistami podwyższającymi sobie standardy pracy, jak i pozostawać bierni i nie wykazywać żadnej inicjatywy.

Dużą rolę odgrywa również pesymistyczne podejście oraz przeświadczenie o porażce przed przystąpieniem do realizacji zadania. Podwładny, któremu doskwiera brak pewności siebie, jest bardziej podatny na stany lękowe, depresyjne i stan wypalenia zawodowego.

Kompetencje

Czasami pracownik czuje, że obecne stanowisko pracy przerasta jego możliwości. Może to wynikać z niedostatecznego przygotowania zawodowego. Sprawy nie ułatwia idealistyczne podejście, które z upływem czasu może przerodzić się w niechęć.

Co robić, gdy na profilaktykę jest już za późno?

Radzenie sobie ze skutkami wypalenia zawodowego należy nie tylko do pracownika, ale również do jego pracodawcy. Oto kilka podpowiedzi, jak zapobiegać kolejnym przypadkom i postępować z tymi, które już się pojawiły.

  • Stawiaj realne cele zawodowe i przydzielaj pracę zgodnie z możliwościami i kompetencjami.

  • Dbaj o odpowiednie przerwy od pracy. W razie potrzeby zwiększ je.

  • Wysyłaj podwładnych na szkolenia z zakresu radzenia sobie ze stresem, kontaktów interpersonalnych czy utrzymywania kontroli nad emocjami w pracy.

Ważne jest zapewnianie przyjaznego środowiska pracy, w którym pracownicy są doceniani, chwaleni, a ich osiągnięcia są podkreślane. Nie może zabraknąć również aspektu finansowego wynagrodzenia adekwatnego do wykonywanych obowiązków.

Wypalenie zawodowe może dotknąć każdego w najmniej oczekiwanym momencie życia. Warto obserwować zachowania swoje i podwładnych, aby reagować na nie odpowiednio wcześnie. Zadowolony pracownik to dobrze wykonana praca, świetna atmosfera i dobre opinie o przedsiębiorstwie.

Odkryj więcej artykułów