Praca na 3 zmiany

Autor: Zespół redakcyjny Indeed

Opublikowano 7 października 2021

Zespół redakcyjny Indeed to zróżnicowana grupa utalentowanych autorów, analityków i ekspertów, którzy na podstawie danych i analiz Indeed opracowują porady przydatne na ścieżce kariery zawodowej.

Praca zmianowa to specyficzny system zatrudnienia. Wielu z nas na samą myśl o takim pomyśle wzdryga się z niezadowoleniem. Są osoby, które nigdy w życiu nie podjęłyby się pracy w takim modelu. Są jednak profesje, w których praca zmianowa jest konieczna. Dzięki pracownikom takich zawodów możemy korzystać z opieki szpitalnej, mamy kogo wezwać, jeśli w nocy wybuchnie pożar, jemy świeże pieczywo, dzieci w internatach mają opiekę, a taśmy produkcyjne działają całą dobę, żeby zaspokoić nasze potrzeby.

Czy praca w systemie zmianowym faktycznie jest taką udręką? Czy można się do niej przyzwyczaić, a nawet ją polubić? W tym artykule przedstawimy wady i zalety pracy w systemie zmianowym. Być może okaże się to dla Ciebie pomocne przy podejmowaniu decyzji o przyjęciu lub odrzuceniu takiej formy zatrudnienia.

Wady pracy w systemie zmianowym

Na początek przyjrzymy się mniej przyjemnym aspektom pracy zmianowej. Nieregularny system funkcjonowania jest dla wielu osób przyczyną pewnych trudności. Nie każdy organizm potrafi sobie z tym poradzić.

Trudności ze skuteczną regenracją sił

Za najtrudniejszą i najbardziej obciążającą zmianę uważana jest zmiana nocna. Jest to czas, w którym, w normalnych warunkach, organizm ludzki regeneruje siły podczas snu. W tym przypadku konieczna jest zmiana rytmu dobowego. Kiedy większość społeczeństwa odpoczywa, my pracujemy. Gdy wreszcie mamy czas na sen, świat budzi się do życia.

Jeżeli mieszkamy w spokojnej okolicy, z dala od hałasu, nie ma problemu. Jeśli mieszkamy w bloku, drzemka w czasie dnia może być zakłócana przez hałas z ulicy, odgłosy trwającego u sąsiadów remontu, czy dziecięce okrzyki radości dochodzące z placu zabaw. Tego typu odpoczynek jest mniej efektywny. Konsekwencje niedostatecznego odpoczynku mogą być odczuwane w postaci przewlekłego zmęczenia, bólów głowy, rozdrażnienia i zaburzeniach koncentracji uwagi.

Bezsenność

Niekorzystnym następstwem zatrudnienia w modelu zmianowym może być również bezsenność. Jeśli nasz organizm jest mało elastyczny i trudno dostosowuje się do zmian w funkcjonowaniu, może okazać się, że nie jesteśmy w stanie skutecznie zregenerować sił. Spanie o różnych porach, które ulegają ciągłym zmianom, może przyczynić się do zaburzeń snu, a nawet przewlekłej bezsenności. Bezsenność jest jednym z objawów depresji, a czasem bywa jedną z jej przyczyn.

Zaburzenia ze strony układu trawiennego

Zmiana nocna zakłóca również pracę układu trawiennego. Nieregularne posiłki, spożywane o nietypowych porach, negatywnie wpływają na nasze zdrowie. Konieczna jest duża samodyscyplina i rozsądne podejście do diety. Wiele osób w czasie zmiany nocnej rezygnuje z posiłków. Zdaniem specjalistów nie jest to jednak dobry pomysł.

Jeśli organizm jest aktywny, powinniśmy mu dostarczać składników energetycznych. Warto komponować posiłki tak, aby były lekkostrawne i łatwo przyswajalne. Dobowa kaloryczność posiłków powinna być dostosowana do wieku, poziomu aktywności i stanu zdrowia. Jest to bardzo ważna kwestia i nie należy jej zaniedbywać.

Błędy żywieniowe mogą prowadzić do zaburzeń trawienia, bólów żołądka, chorób układu trawiennego. Ostatnio coraz częściej mówi się o tym, że układ trawienny jak tak samo ważny jak układ nerwowy, a zdrowe jelita to zdrowy organizm.

Brak czasu na kontakty społeczne

Brak czasu na kontakty rodzinne jest kolejną wadą pracy w systemie zmianowym. Praca na zmianę popołudniową i zmianę nocną odbywa się w godzinach, w których nasi bliscy wracają do domu. Wtedy, gdy moglibyśmy wspólnie spędzać czas z dziećmi, jesteśmy w pracy lub odsypiamy. Pojawia się ryzyko rozluźnienia więzi rodzinnych i społecznych.

Zalety pracy w systemie zmianowym

Wbrew pozorom praca na zmiany ma również zalety. Jest ich wcale niemało, a niektóre są naprawdę atrakcyjne.

Wyższe zarobki

Jedną z najbardziej wymiernych i najbardziej odczuwalnych korzyści pracy w modelu zmianowym jest lepsza pensja. Zgodnie z kodeksem pracy pracownikowi za pracę w godzinach nocnych przysługuje dodatek w wysokości 20% stawki wynikającej z minimalnego wynagrodzenia za pracę. Za pracę w godzinach nocnych uważa się tutaj czas pracy pomiędzy 21:00 a 7:00.

Możliwość przemiennej opieki nad dzieckiem

Praca zmianowa czasami jest bardzo dobrą opcją dla małżeństw, które są zmuszone do wymiennej opieki nad dzieckiem. Nie każda młoda rodzina może liczyć na pomoc bliskich i nie każdego stać na skorzystanie z płatnych form wsparcia. Taka sytuacja bywa trudna. Małżonkowie raczej będą się mijali, ale jest to czasem jedyne możliwe rozwiązanie, dzięki któremu udaje się przetrwać. Warto jednak pamiętać, że w takiej sytuacji każda wspólna godzina jest na wagę złota, a więzi rodzinne trzeba szczególnie starannie pielęgnować. Jedno z małżonków może również rozważyć opcję pracy zdalnej.

Dowiedz się więcej: Czym jest praca zdalna?

Dobry wybór dla singla

Jeśli jesteś singlem na dorobku i poszukujesz pracy, a wolne stanowisko zatrudnienia w systemie trzyzmianowym Ci odpowiada, to w zasadzie nie ma się nad czym zastanawiać. Nie musisz zajmować się małymi dziećmi, więc możesz spokojnie odespać i zostanie jeszcze sporo wolnego czasu na przyjemności. Wyższe sumy na koncie dadzą możliwość ich realizacji.

Dowiedz się więcej: Jak szybko znaleźć pracę?

Cisza i spokój

Niektórzy lubią pracować na zmiany, a w szczególności na nocki. Argumentują to tym, że praca w nocy jest zazwyczaj spokojniejsza i mniej stresująca. Wyższe zarobki są satysfakcjonujące, a w ciągu dnia jest możliwość załatwienia wielu spraw, którymi nie da się zająć po południu. Pracując na zmiany, są w stanie lepiej zorganizować swoje życie. Mają czas na samotność, której potrzebują do wyciszenia, na realizację pasji, a ich życie rodzinne nie cierpi nadmiernie. Sekret tkwi w doskonałej organizacji.

Łatwiej zorganizować wizytę lekarską lub w urzędzie

Dzięki pracy w modelu zmianowym łatwiej jest zaplanować wizytę w urzędzie, czy wizytę u lekarza. Osoby pracujące między 9:00 a 17:00 mają utrudnione zadanie. Czasami, aby umówić się na wizytę lekarską, biorą urlop lub umawiają się tylko w gabinetach prywatnych na godziny wieczorne. Wyzwaniem jest również obecność na wywiadówce u dziecka czy złożenie wniosku o wydanie paszportu. Zmianowy system pracy może okazać się tutaj opcją korzystniejszą.

Czy do pracy na zmiany można się przyzwyczaić i przygotować?

Czy jest coś, co można zrobić, aby złagodzić negatywne skutki pracy w systemie zmianowym? Oczywiście, że tak. Najtrudniejsze są zawsze początki. Niektóre organizmy potrzebują tylko czasu i odpowiedniego podejścia. Oto 5 naszych propozycji.

  1. Określ plan doby dla każdej zmiany
    Nie przesypiaj całego czasu wolnego. Zaplanuj swoje aktywności tak, żeby mieć czas na regenerację i na aktywności pozazawodowe. W ten sposób unikniesz poczucia, że życie przecieka Ci przez palce. Podczas wykonywania przyjemnych czynności ciało produkuje endorfiny, dzięki którym jesteśmi szczęśliwsi i zrelaksowani.

  2. Po zmianie nocnej zadbaj o zdrowy sen
    Po powrocie do domu weź prysznic, włóż czyste ubranie, zjedz lekki posiłek i połóż się spać. Dobrze zaciemnij pokój i odpoczywaj w ciszy. Jeśli mieszkasz w bloku i odpoczynek zakłócają dochodzące zewsząd hałasy, rozważ użycie stoperów. Skuteczny wypoczynek pomoże Ci zregenerować siły.

  3. Zadbaj o zdrową dietę i aktywność fizyczną
    Dobra kondycja pozwoli Ci lepiej poradzić sobie z negatywnymi skutkami desynchronizacji rytmu organizmu.

  4. Dbaj o siebie
    Jeśli proste metody regeneracji przestają wystarczać, ciągle czujesz przemęczenie, stale spada Twoja koncentracja (a tym samym wydajność), pozwól sobie na dłuższy odpoczynek. Być może uda Ci się na jakiś czas zrezygnować z najbardziej obciążającej Cię zmiany. Popytaj wśród współpracowników, może ktoś zgodzi się na jakiś czas zamienić. Pomyśl o urlopie.

  5. Nie rezygnuj z prawa do urlopu
    Pieniądze są ważne, ale nie są wszystkim. Nawet jeśli czujesz się dobrze, nie rezygnuj z urlopu. Jeśli będziesz się regularnie przepracowywać, to Twój organizm odmówi posłuszeństwa. Pracując bez wytchnienia, narażasz na niebezpieczeństwo siebie i innych, a Twoja efektywność spada.

Podsumowanie

Jeżeli marzy Ci się praca w zawodzie, który z założenia jest profesją o zmianowym systemie pracy, to musisz liczyć się z tym, że go nie unikniesz. Owszem, można umówić się ze współpracownikami, że ten, który lubi nocki, bierze ich więcej, tylko nie zawsze ktoś taki się trafi. Wtedy nie ma wyjścia, trzeba dzielić się po równo. Dokonując wyboru takiego zawodu, należy się z tym liczyć.

Masz silny i zdrowy organizm, który dobrze dostosowuje się do zmian, potrafisz racjonalnie planować swoje aktywności oraz rozkład i jakość posiłków? Bardzo możliwe, że praca zmianowa będzie dla Ciebie dobrym rozwiązaniem. Nie wahaj się przed podjęciem pracy w tym systemie, gdy korzyści w postaci wyższego wynagrodzenia i wolne godziny poranne są dla Ciebie atrakcyjne.

Nie każdy jest w stanie poprawnie funkcjonować przy zmiennym rytmie dobowym. Osoby o słabych organizmach, cierpiące na choroby wykluczające niestabilny tryb pracy, powinny unikać zatrudnienia na zmiany. Niektórzy nie są w stanie spać w dzień, a w godzinach wieczornych odczuwają tak duże zmęczenie, że kładą się raczej wcześnie. To może stanowić duży problem i skutecznie utrudniać efektywną regenerację po nocnej zmianie.

Jeśli możesz pozwolić sobie na wybór, to dokonaj go rozsądnie. Proponujemy wsłuchanie się w potrzeby swojego organizmu i uzależnienie ostatecznej decyzji od nich. Mądry wybór uchroni Cię przed utratą zdrowia i ułatwi osiąganie sukcesów w pracy.

Odkryj więcej artykułów