Rozwój kariery

Piramida potrzeb Maslowa w miejscu pracy

6/30/2021

Hierarchia potrzeb Maslowa to popularne narzędzie socjologiczno-psychologiczne, które może być używane również jako element zarządzania zasobami ludzkimi. Wiedząc, co się w niej znajduje, pracodawca będzie lepiej zaspokajać potrzeby pracowników, co często wpływa pozytywnie na wzrost ich wydajności, efektywność, a także zadowolenie z wykonywanej pracy.

W tym artykule skupimy się na tym, czym jest hierarchia potrzeb człowieka i przyjrzymy się każdej z nich w kontekście zatrudnienia, a także podpowiemy, jak wykorzystać to narzędzie w miejscu pracy, by motywować pracowników do działania.

Czym jest piramida potrzeb Maslowa?

Piramida potrzeb Maslowa to potoczna nazwa teorii psychologicznej przedstawionej przez amerykańskiego psychologa Abrahama Maslowa w latach 40. XX wieku, która miała na celu uporządkowanie ludzkich motywacji przy użyciu stworzonej przez naukowca sekwencji potrzeb. Do ich opisania Maslow użył następujących słów, które obecnie postrzegane są jako poszczególne poziomy piramidy potrzeb:

  • Fizjologia
  • Bezpieczeństwo
  • Miłość i przynależność
  • Szacunek
  • Samorealizacja

Według Maslowa potrzeby każdego człowieka powinny być zaspokajane dokładnie w tej kolejności – od najważniejszych (potrzeby fizjologiczne i bezpieczeństwo), poprzez gruntujące jego osobowość (przynależność, miłość, szacunek), aż po potrzebę zaspokajania swoich ambicji i pragnień (samorealizacja). Co ciekawe, podczas pracy nad hierarchią potrzeb naukowiec wyłączył z badań osoby cierpiące na nerwice i choroby psychiczne, a skupił się na osobistościach, które uznawał za wybitne – jedną z badanych przez niego osób był nawet Albert Einstein. Maslow zbadał również najzdrowszy 1 procent studentów amerykańskich uniwersytetów.

Dowiedz się więcej: Motywacja do pracy: co sprawia, że chce nam się pracować?

Struktura hierarchii potrzeb Maslowa w pracy

Chcąc świadomie korzystać z piramidy Maslowa w swojej firmie lub miejscu pracy, musisz wiedzieć, co składa się na każdą z wyszczególnionych w hierarchii potrzeb. Ważnym elementem zrozumienia tej teorii jest również poznanie zależności, jakie zachodzą między poszczególnymi szczeblami piramidy. Przyjrzyjmy się bliżej każdej z potrzeb w kolejności od najważniejszej z nich:

1. Potrzeby fizjologiczne

To podstawowe, dominujące i niezbędne do przetrwania potrzeby człowieka. Należą do nich: jedzenie, tlen, woda, potrzeby seksualne, brak napięcia, a także sen. Gdy nie są zaspokojone, mogą trwale zagrozić zdrowiu, a nawet życiu człowieka. Zaniedbanie ich wpływa bowiem na ludzkie zachowanie, a w skrajnych przypadkach uniemożliwia realizację reszty potrzeb w hierarchii. Na przykład znaczne wyczerpanie spowodowane brakiem snu dla większości ludzi będzie czynnikiem uniemożliwiającym podjęcie pracy, czyli realizację kolejnej na liście potrzeby bezpieczeństwa.

Realizacja potrzeb fizjologicznych w miejscu pracy wiąże się przykładowo z zapewnieniem pracownikom nieograniczonego dostępu do toalet oraz wyposażonej kuchni, w której mogą przygotowywać swoje posiłki. Pracodawca może również zadbać o to, aby pracownicy sami mieli okazję do spełniania potrzeb ściśle związanych z instynktem przetrwania, oferując im zadowalające wynagrodzenie, pracę w określonym wymiarze godzin i wystarczająco dużo dni wolnych od pracy, które pracownicy mogą spędzić na realizacji swoich celów i regeneracji.

2. Bezpieczeństwo

Maslow zaraz za potrzebami fizjologicznymi umieścił bezpieczeństwo. Jest to potrzeba, która musi być spełniona, by człowiek mógł cieszyć się pełnią życia i czuł motywację do działania. Dlatego tak ważne jest, by czuć się bezpiecznie w swoim otoczeniu, bez względu na to, czy znajdujemy się w domu czy w pracy. Ludzie zapewniają bezpieczeństwo sobie i swoim bliskim na różnych płaszczyznach. Za spełnienie tej potrzeby uznaje się na przykład podjęcie zatrudnienia, które zapewnia człowiekowi odpowiedni status społeczno-ekonomiczny oraz daje możliwość zabezpieczenia siebie i swojej rodziny przed ewentualnymi wypadkami, katastrofami lub niespodziewanymi wydarzeniami. Do potrzeby bezpieczeństwa zaliczają się:

  • Bezpieczeństwo osobiste
  • Bezpieczeństwo ekonomiczne
  • Zdrowie i dobre samopoczucie
  • Zabezpieczenie przed wypadkami, chorobami i ich skutkami

Chcąc zapewnić pracownikom bezpieczne warunki pracy, pracodawca powinien przestrzegać przepisów BHP, na przykład wyposażając biuro w dobrej jakości sprzęt i meble. Mogą to być biurka z regulowaną wysokością, a także fotele ergonomiczne, dostosowane do pracy przy komputerze. Dobrym zwyczajem jest również oferowanie prywatnych pakietów medycznych, dzięki którym pracownicy mogą zadbać o swoje zdrowie i które zabezpieczą ich w razie nieszczęśliwego wypadku lub choroby. Na realizację potrzeby bezpieczeństwa mają też wpływ stabilne zatrudnienie i ograniczenie czynników stresowych w pracy.

3. Miłość i przynależność

W hierarchii Maslowa trzecie miejsce zajmuje potrzeba miłości i przynależności. Jest to potrzeba interpersonalna, skupiająca się na tym, że do prawidłowego funkcjonowania człowiek potrzebuje akceptacji ze strony grup społecznych, do których przynależy. Grupy te mogą obejmować rodzinę, przyjaciół, grupy religijne, kluby zainteresowań, a także współpracowników i organizacje zawodowe. Spełnienie tej potrzeby w miejscu pracy wygląda inaczej niż w innych sferach życia, jest jednak równie ważne. Pracownik, który czuje się doceniany i zauważany, znacznie chętniej angażuje się w swoją pracę i zadania dodatkowe, wykazuje również większą motywację do realizacji własnych celów zawodowych.

Aby dbać o potrzebę przynależności w miejscu pracy, pracodawcy prześcigają się w wymyślaniu coraz to nowych form integracji pracowników. Organizacja spotkań integracyjnych i wydarzeń tematycznych pozwala pracownikom lepiej się poznać i uczestniczyć razem w aktywnościach, na które na co dzień po prostu nie ma czasu. W ostatnim czasie bardzo popularne stały się eventy kulinarne, które mogą być realizowane zarówno w biurze, jak i online w przypadku pracy zdalnej.

Dowiedz się więcej: Dowiedz się, jak wygląda efektywna praca w zespole

4. Szacunek

Potrzeba szacunku sprawia, że człowiek nie tylko chce przynależeć do odpowiadającej sobie grupy społecznej, lecz również pragnie być rozumianym i szanowanym przez innych jej członków. Uzyskanie uznania ludzi, z którymi łączą nas wspólne pasje, więzi rodzinne lub zawodowe, pozytywnie wpływa na samoocenę i buduje poczucie własnej wartości. Spełnienie tej potrzeby jest niezbędne, by zapewnić sobie równowagę psychologiczną.

Szacunek to oczywiście ważny element również w miejscu pracy. Pracownik, który czuje szacunek i uznanie współpracowników oraz pracodawcy, ma większe szanse na odniesienie sukcesu zawodowego. Dzieje się tak, ponieważ wykazuje się on większą odwagą podczas wykonywania nawet bardzo skomplikowanych zadań. Wie, że jego wysiłek zostanie doceniony, więc nie boi się ryzykować i z chęcią angażuje się w pomoc innym. Okazywanie szacunku może być dobrą metodą w przypadku nowych lub niepewnych siebie pracowników – pozytywnie wpływa na ich pewność siebie i ułatwia adaptację w miejscu pracy.

5. Samorealizacja

Ostatnia z potrzeb w hierarchii Maslowa to samorealizacja. Może zostać opisana jako pragnienie, by stać się najlepszym w wybranej przez siebie dziedzinie lub branży. Według Maslowa samorealizacja – uwzględniająca rozwijanie pasji, umiejętności, a także dążenie do coraz to nowych celów zawodowych – jest możliwa wtedy, gdy potrzeby niższego szczebla zostaną zaspokojone. To najbardziej zróżnicowana potrzeba w hierarchii, ponieważ różni ludzie mogą postrzegać ją w zupełnie inny sposób: dla jednej osoby będzie wiązała się z założeniem rodziny i wychowaniem dzieci, a dla innej – z ciągłym doskonaleniem kompetencji twardych i osiąganiem ambitnych celów zawodowych.

Można uznać, że jest to ważne narzędzie w odnoszeniu sukcesów na tle zawodowym. Pracownik, który ma silną potrzebę samorealizacji, będzie za wszelką cenę dążył do wykorzystania swojego potencjału, a także wykazywał się większą determinacją podczas pokonywania słabości. Aby umożliwić mu realizację ambicji zawodowych, pracodawca powinien poznać, a następnie wykorzystać jego naturalne talenty i umiejętności. Należy pamiętać, że samorealizacja w kontekście pracy może polegać zarówno na dążeniu do awansu, jak i po prostu zwiększaniu swoich umiejętności potrzebnych na danym stanowisku.

Jakie korzyści niesie za sobą motywowanie pracowników?

Biorąc pod uwagę wszystkie szczeble w hierarchii potrzeb Maslowa, można łatwo stwierdzić, że spełnianie potrzeb pracowników ma na celu motywowanie ich do działania i zwiększania kwalifikacji zawodowych. Z punktu widzenia pracodawcy zmotywowany pracownik jest osobą ambitną i dokładną, która z większą chęcią realizuje swoje obowiązki zawodowe. Pozytywne nastawienie pracownika wpływa natomiast na wzrost jego efektywności i jakości pracy.

Korzyści, jakie często niesie za sobą dobry system motywacji pracowników, to na przykład lepsze możliwości rozwoju firmy. Wysoki wskaźnik motywacji sprawia, że pracownicy rzadziej myślą o zmianie pracy i chcą realizować swoje cele wewnątrz organizacji, w której pracują. Z biegiem lat stają się ekspertami w swoich dziedzinach, a ich specjalistyczna wiedza i doświadczenie często przyczyniają się do zwiększenia wyników finansowych i prestiżu firmy. To zaś może pozytywnie wpłynąć na proces rekrutacji – renomowana firma, która znana jest z tego, że docenia swoich pracowników, cieszy się znacznie większym zainteresowaniem osób poszukujących nowej pracy, co pozwala na znalezienie bardzo dobrze wykwalifikowanych kandydatów.

Jak motywować pracowników

Wiedząc już, co motywuje człowieka, a także jakie korzyści może przynieść motywowanie pracowników, przyjrzyjmy się dwóm najpopularniejszym rodzajom motywacji w miejscu pracy:

Motywacja wewnętrzna

Ten rodzaj motywacji jest ściśle związany z ostatnią potrzebą w hierarchii Maslowa, czyli samorealizacją. Motywacja wewnętrzna zakłada, że impulsem do działania pracownika może być docenianie starań i dawanie do zrozumienia, że jego praca ma sens. W tym przypadku największą nagrodą jest spełnienie zawodowe, satysfakcja z wykonanej pracy, a także możliwość dalszego rozwoju w obrębie danej organizacji lub na wybranym stanowisku. Aby zmotywować pracownika w ten sposób, pracodawca może zagwarantować mu prawo do podejmowania decyzji, a więc umieścić na stanowisku kierowniczym. Ważnym narzędziem może okazać się również stworzenie odpowiedniej atmosfery w miejscu pracy.

Motywacja zewnętrzna

Motywacja zewnętrzna to zupełne przeciwieństwo motywacji wewnętrznej. Zakłada ona, że impulsem do działania pracownika są korzyści materialne, nagrody i prestiż. Przykładem tego rodzaju motywacji może być gratyfikacja finansowa, czyli podwyżki, premie, a także awanse, ale również status społeczny i pochwały – jest to motywacja pozytywna. Co ciekawe, na ten rodzaj motywacji składają się również techniki motywacji negatywnej, czyli przyznawania kar. Przykładowo pracodawca może wskazać, że niewywiązanie się z obowiązków może łączyć się z obniżeniem wynagrodzenia, a nawet utratą pracy.

Powiązane

Zobacz więcej 

Jak napisać wniosek o urlop? Wzór i przykłady

Zobacz, jak napisać wniosek o urlop wypoczynkowy i z czego powinien się składać, a także jak w prosty sposób poinformować o nim pracodawcę.

Jak obliczyć staż pracy

Zobacz, jak wyliczyć staż pracy i co się do niego wlicza oraz sprawdź, jak ilość przepracowanych lat wpływa na długość urlopu i inne świadczenia.