Ostracyzm w pracy – co to takiego?

Autor: Zespół redakcyjny Indeed

Opublikowano 6 września 2022

W skład zespołu redakcyjnego Indeed wchodzą różni i utalentowani autorzy, analitycy eksperci. Wykorzystują oni dane Indeed, aby dostarczać użyteczne wskazówki, które pomagają w rozwoju kariery.

Ostracyzm w pracy może się objawiać jako wykluczenie z grona pracowników, odsuwanie od kluczowych projektów czy ignorowanie w codziennych relacjach służbowych. To negatywne zjawisko jest uznawane za jedną z form mobbingu. Choć zazwyczaj nie ma ono charakteru bezpośredniego, to w praktyce bywa znacznie bardziej szkodliwe niż niechęć wyrażana wprost.

Początki ostracyzmu

Ostracyzm w dzisiejszym rozumieniu ma swoje źródła w starożytnej Grecji. Była to procedura polegająca na typowaniu podczas tajnego głosowania osób potencjalnie groźnych dla obowiązującego ustroju. Osoba wyłoniona w toku głosowania musiała opuścić Ateny na 10 lat. W założeniach praktyka miała służyć usuwaniu szkodliwych dla systemu osób, jednak w rzeczywistości stanowiła element wysublimowanych zagrywek politycznych. Ofiarami ostracyzmu bardzo często były więc osoby, które nie zagrażały społeczeństwu, a były zwyczajnie niewygodne dla aktualnej władzy.

Współcześnie to zjawisko ma charakter bojkotu towarzyskiego, którego celem jest wykluczenie osoby z najbliższego otoczenia prywatnego bądź zawodowego.

Przyczyny ostracyzmu w pracy

Ostracyzm jest szczególnie uciążliwy w miejscu pracy, w której trzeba się pojawiać regularnie i wypełniać swoje obowiązki jak najlepiej. Jest to zdecydowanie trudniejsze w sytuacji, kiedy czujemy się ignorowani przez pozostałych współpracowników. Powodów takiej postawy może być naprawdę wiele.

Znajomości

Wśród najczęstszych przyczyn ostracyzmu w pracy podawany jest nepotyzm wystarczy samo posądzenie o uzyskanie stanowiska dzięki znajomościom. Liczne plotki w konsekwencji mogą doprowadzić do wykluczenia nowozatrudnionej osoby.

Wyjście przed szereg

Pracownicy poszerzający swoje kompetencje powinni być doceniani w miejscu pracy. Nie zawsze jednak tak jest, ponieważ sukcesy innych często bywają powodem do złośliwości ze strony zazdrosnych współpracowników, obawiających się o swoją pozycję zawodową.

Poczucie zagrożenia

W toku kariery zawodowej może dojść do sytuacji, kiedy pracownik niefortunnie popadnie w konflikt z kimś na wyższym stanowisku. Jednorazowa kłótnia to nie tylko ryzyko utraty zaufania u kierownictwa firmy, ale także wrogości ze strony współpracowników w trosce o swoje posady mogą nie chcieć utrzymywać dalszych kontaktów.

Czym objawia się ostracyzm?

Ostracyzm w pracy może mieć różne formy niektóre bardzo nieoczywiste i trudne do jednoznacznej oceny. Jego pierwsze oznaki łatwo pomylić ze zwyczajnymi perypetiami nowego pracownika. Nieufność ze strony kolegów i koleżanek często wydaje się czymś zupełnie naturalnym na początku kariery. Kiedy jednak powinny się pojawić powody do niepokoju?

Odczuwalne ignorowanie

Sygnałem wskazującym na możliwość wystąpienia ostracyzmu jest obojętność ze strony innych pracowników. Pracownik dotknięty taką sytuacją społeczną nie tylko nie ma z kim porozmawiać podczas przerwy na kawę, ale nie może także liczyć na wsparcie merytoryczne w codziennych obowiązkach.

Długoterminowe wykluczenie

W każdym zespole pojawiają się problemy, które mogą dzielić kadrę i powodować powstawanie kilku grup. Konfliktowa sytuacja może doprowadzić do tymczasowej niechęci do konkretnego pracownika, jednak ta zazwyczaj trwa krótko i zanika wraz z negatywnymi emocjami wywołanymi przez kłótnię. W przypadku ostracyzmu jest inaczej pracownik doświadcza wykluczenia w sposób stały, bez względu na podejmowane przez niego działania w kierunku poprawy tej trudnej sytuacji.

Celowe utrudnianie życia

Nie wszyscy muszą pałać do siebie sympatią, choć poczucie wykluczenia z grupy jest bardzo dotkliwe. Znacznie większe problemy pojawiają się jednak wówczas, kiedy pozostali pracownicy celowo utrudniają nielubianej osobie wykonywanie codziennych obowiązków. Nie tylko jej nie pomagają, ale przykładowo doprowadzają do przydzielania jej coraz trudniejszych zadań. Mogą także celowo ją pomijać przy przydzielaniu ciekawych projektów. Ofiara ostracyzmu zazwyczaj zajmuje się wtedy tym, czego nie chcą robić jej współpracownicy.

Skutki ostracyzmu

Ostracyzm to zjawisko jednoznacznie negatywne im dłużej trwa, tym bardziej negatywne są jego skutki.

Przewlekłe przygnębienie

Życie zawodowe wiąże się z koniecznością wykonywania konkretnych obowiązków przez większą część tygodnia. Przymus przebywania w tym czasie z negatywnie nastawionymi osobami bardzo często prowadzi do pogorszenia nastroju.

Obniżenie samooceny

Ofiara ostracyzmu początkowo może podejmować działania na rzecz poprawy swojej sytuacji, po bezskutecznych próbach może jednak zacząć szukać źródeł problemu w sobie. Często może wydawać jej się, że jeśli zmieni swoje zachowanie, to nastawienie reszty zespołu się poprawi. Kiedy jednak tak się nie dzieje, samoocena znacząco spada.

Niechęć do pracy

Po pewnym czasie panowania atmosfery wykluczenia w miejscu ofiara takiej sytuacji traci zapał do pracy, popełnia coraz więcej błędów i przestaje się rozwijać. Doświadczanie ostracyzmu i jednoczesne właściwe wykonywanie obowiązków i jest dla większości niemal niemożliwe.

Choroby i zaburzenia

Ostracyzm najczęściej wiąże się z długotrwałym stresem, a ten może być źródłem wielu chorób. Nie pozostaje obojętny dla sfery fizycznej, ale w szczególny sposób dotyka psychiki ofiary. Po kilku miesiącach wykluczenia może się ona zmagać z zaburzeniami lękowymi, depresją czy atakami paniki. Te z kolei wymagają interwencji lekarza i odpowiednio dobranej terapii.

Jak radzić sobie z ostracyzmem w pracy?

Doświadczenie ostracyzmu to ogromne obciążenie dla dotkniętej nim osoby. Jak sobie radzić, jeśli jesteś ofiarą niewłaściwego zachowania ze strony współpracowników?

Znalezienie przyczyny niechęci

Jeśli to możliwe, wybadaj nastroje w firmie i spróbuj ustalić, co powoduje niechęć wobec Ciebie. Jeżeli jest to coś, co w Twojej ocenie jest warte zmiany, wprowadź odpowiednie modyfikacje do swoich codziennych zachowań i poczekaj na efekty. Nie oznacza to jednak, że masz szukać winy w sobie i działać wbrew własnej woli. Po prostu upewnij się, czy Twoje dotychczasowe działania nie uderzały w Twoich kolegów i koleżanki z firmy, którzy zareagowali w taki właśnie sposób.

Rozmowa z innymi

Ostracyzm w pracy to poważny problem, wymagający zdecydowanych działań. Jeżeli Twoi współpracownicy nawet nie ukrywają się z jawną niechęcią wobec Ciebie, wprost zapytaj o przyczyny takiego stanu rzeczy. Postaraj się zachować spokój i w miarę możliwości nie okazuj frustracji, a jedynie przedstaw swój punkt widzenia. Istnieje szansa, że zaskoczona Twoją otwartością kadra zastanowi się nad swoim zachowaniem.

Kiedy nic nie pomaga...

Możliwe jednak, że próby wyjaśnienia sprawy zakończą się dla Ciebie niepomyślnie. Jeśli współpracownicy nie doceniają Twojej inicjatywy, czas na interwencję u przełożonego. Jeżeli pracujesz w większej firmie, to prawdopodobnie znajdziesz w niej przedstawiciela pracowników lub działu HR, który zareaguje w odpowiedni sposób i pomoże Ci w kryzysowej sytuacji. Pamiętaj, że ostracyzm to forma mobbingu, na który w żadnym wypadku nie wolno przyzwalać.

Myśl przede wszystkim o sobie

Możliwe jednak, że Twój szef nie potraktuje sytuacji poważnie. Warto się wtedy zastanowić, czy kontynuacja pracy w takim miejscu ma sens i czy jest warta doświadczanego w niej stresu. Choć decyzja o zmianie miejsca zatrudnienia w praktyce oznacza sukces osób kreujących ostracyzm, to jednak w skrajnych sytuacjach może być najlepszym rozwiązaniem. Jeśli jednak chcesz pozostać w swojej dotychczasowej pracy, dbaj o swoje zdrowie psychiczne. Zdrowa samoocena i pewność siebie sprawią, że znacznie łatwiej poradzisz sobie z codziennymi trudnościami.

Odkryj więcej artykułów