Rozwój kariery

Jak obliczyć staż pracy

7/1/2021

Temat stażu pracy zaczyna nas interesować zwykle wtedy, gdy chcemy ustalić liczbę przysługujących nam dni urlopowych. Wskaźnik ten wpływa jednak na wiele innych kwestii, takich jak np. nabywanie prawa do emerytury, czy różnego rodzaju dodatków oraz premii finansowych. W tym artykule przedstawiamy, jak obliczyć staż pracy, oraz wyjaśniamy, co przysługuje pracownikom w zależności od liczby przepracowanych lat.

Rodzaje stażu pracy

Wielu z nas prędzej czy później staje przed trudnym wyzwaniem, jakim jest obliczenie stażu pracy. Czasem jest to bardzo kłopotliwy proces, który wymaga znajomości przepisów i regulacji Kodeksu pracy. Musisz wiedzieć, że rozróżniamy trzy podstawowe rodzaje stażu pracy. Najważniejszym z perspektywy większości pracowników będzie tzw. ogólny staż. Poniżej przedstawiamy definicję wszystkich typów:

  • Staż pracy ogólny: obejmuje wszystkie okresy zatrudnienia na umowę o pracę, a także inne okresy, które przewidziane są w szczegółowych przepisach Kodeksu pracy.
  • Staż pracy zakładowy: czas pracy spędzony w jednym zakładzie lub firmie na podstawie umowy lub umów o pracę. Na ten staż zwraca się szczególną uwagę przy określaniu nagród pieniężnych oraz innych bonusów wynikających z długotrwałego zatrudnienia.
  • Staż pracy branżowy: czas pracy w obrębie jednej branży. Miał on spore znaczenie w czasach gospodarki sterowanej centralnie, ale współcześnie, w realiach bardziej elastycznego rynku pracy, nie jest już tak istotny.

Dowiedz się więcej: Wszystko o zatrudnieniu na pełny etat

Jak wyliczyć staż pracy

Do ogólnego stażu wlicza się nie tylko czas przepracowany na umowie o pracę, ale także wiele innych okresów – również tych, podczas których nie wykonywaliśmy obowiązków służbowych. Do ogólnych lat pracy wliczają się:

  • okres prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie współmałżonka;
  • pełny czas spędzony na służbie w wojsku;
  • okres pracy żołnierza zawodowego;
  • służba w siłach policyjnych;
  • okres pracy poza granicami kraju;
  • okres pracy nakładczej;
  • okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium dla bezrobotnego podczas szkolenia;
  • urlop macierzyński wychowawczy;
  • urlop szkoleniowy, podczas którego podnoszone są kwalifikacje zawodowe;
  • okres, w którym skróceniu uległ czas wypowiedzenia umowy, gdy zwolnienie zostało dokonane z winy pracodawcy.

Edukacja a staż pracy

Nie każdy zdaje sobie sprawę, że do ogólnego stażu pracy wliczają się również lata spędzone na edukacji oraz rozwijaniu umiejętności zawodowych. Często dochodzi tu jednak do nieporozumień, dlatego warto dokładnie przyjrzeć się temu, w jaki sposób kwestię tę przedstawia Kodeks pracy. Jak można się przekonać, przepisy opisują ten temat dość szczegółowo. Mówią one, że liczba lat dodanych do Twojego dorobku stażowego zależy od ukończonej przez Ciebie szkoły.

Jeżeli ukończyłeś:

  • studia doktoranckie – do stażu wliczają się cztery lata;
  • szkołę wyższą – do stażu wlicza się osiem lat;
  • szkołę policealną – do stażu wlicza się sześć lat;
  • średnią szkołę ogólnokształcącą – do stażu wliczają się cztery lata;
  • średnią szkołę zawodową – do stażu wliczanych jest maksymalnie pięć lat, w zależności od długości nauki;
  • średnią szkołę zawodową dla osób po zawodówkach zasadniczych – do stażu wlicza się pięć lat;
  • zasadniczą szkołę zawodową lub jej równorzędną – do stażu wliczają się maksymalnie trzy lata.

Staż pracy a edukacja – co jeszcze warto wiedzieć

Aby staż pracy został zaliczony, musisz ukończyć szkołę i posiadać wydany przez nią dyplom lub świadectwo. Tak samo traktowane są placówki z dziennym, zaocznym i wieczorowym trybem nauczania. Pamiętaj, że poszczególne okresy nauki nie sumują się ze sobą. Jeżeli ukończyłeś wyższe studia oraz liceum ogólnokształcące, nie możesz dodać do swojego ogólnego czasu pracy 12 lat. Wtedy wybierasz po prostu jedynie najwyższą przysługującą Ci wartość, a więc w tej sytuacji osiem lat.

A co w przypadku, jeżeli uczyłeś się i jednocześnie pracowałeś? Wtedy do stażu wlicza Ci się suma, która będzie dla Ciebie korzystniejsza. Jeśli w ciągu studiów przepracowałeś np. dwa lata, do stażu wlicza Ci się standardowe osiem lat za naukę.

Staż pracy a studia doktoranckie

Po ukończeniu studiów doktoranckich i zdobyciu tytułu naukowego otrzymujesz dodatkowe cztery lata stażu. Zwróć jednak uwagę na to, że Kodeks pracy nie przewidział, by do dorobku wliczały się zakończone przez Ciebie studia podyplomowe. Nie są uwzględniane także kursy, chyba że odbywasz je podczas urlopu szkoleniowego. Staż pracy nie ulega zmianie również wtedy, gdy ukończysz studia na kilku kierunkach równocześnie.

Co nie jest wliczane do stażu pracy

Do stażu pracy nie wlicza się czas zatrudnienia na podstawie umowy o dzieło, umowy agencyjnej lub innej umowy cywilnoprawnej. Ta sama sytuacja dotyczy również umowy-zlecenia. Mimo tego, że jest ona oskładkowana, czas spędzony na jej wykonywaniu nie wpływa na przedłużenie stażu oraz długości urlopu. Do przepracowanych lat pracy nie włączymy również okresu, kiedy byliśmy formalnie zarejestrowani w urzędzie pracy bez prawa do zasiłku. Gdy pracujesz równocześnie na kilku umowach o pracę, do ogólnego stażu wlicza się tylko jedna z nich.

Staż pracy a urlop

Lata pracy mają niebagatelny wpływ na wiele czynników związanych z naszym zatrudnieniem. Zdecydują o urlopie, czasie przejścia na emeryturę lub wszelkiego rodzaju bonusach i nagrodach finansowych. Większość osób interesuje się swoim stażem pracy głównie z tego względu, że znacząco wpływa on na długość przysługującego nam urlopu. Zgodnie z obowiązującymi przepisami pracownik z dziesięcioletnim stażem pracy dysponuje 26 dniami urlopu, a osoby ze stażem poniżej dziesięciu lat otrzymują 20 dni płatnego zwolnienia.

Zakładowy staż pracy a długość wypowiedzenia

Staż pracy u danego pracodawcy decyduje o długości okresu wypowiedzenia umowy bez względu na to, z czyjej inicjatywy zwolnienie zostało zainicjowane. Wypowiedzenie umowy to okres po oficjalnym zwolnieniu, w którym wciąż pozostajemy zatrudnieni oraz pobieramy normalne uposażenie.

Oto jak kształtuje się okres wypowiedzenia w przypadku umowy o pracę na okres próbny:

  • Staż nie dłuższy niż dwa tygodnie – wypowiedzenie trzydniowe (dni robocze)
  • Staż trwający ponad dwa tygodnie – wypowiedzenie tygodniowe
  • Staż do trzech miesięcy – wypowiedzenie dwutygodniowe

Natomiast okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony lub określony to:

  • Staż krótszy niż sześć miesięcy – wypowiedzenie dwutygodniowe
  • Staż dłuższy niż sześć miesięcy – wypowiedzenie miesięczne
  • Staż co najmniej trzyletni – wypowiedzenie trzymiesięczne

Dowiedz się więcej: Jak długi powinien być okres wypowiedzenia w przypadku rezygnacji z pracy?

Lata pracy a emerytura

Liczba przepracowanych lat wpływa także na czas, w którym nabywasz prawo przejścia na emeryturę. Zauważ jednak, że przepisy w tej kwestii mają tendencję do częstych zmian. Obecnie, by otrzymać prawo do minimalnej emerytury, mężczyźni muszą mieć dokumenty potwierdzające 25-letni staż pracy. Kobiety przygotowują zaświadczenie o co najmniej 22 latach odbytej pracy.

Dowiedz się więcej: Praca 50 plus – zobacz, jak znaleźć etat

Staż pracy a zarobki

Według prawa pracy i tzw. przepisów antydyskryminacyjnych pracodawca nie może różnicować wynagrodzenia zasadniczego pracownika w zależności od jego stażu pracy. Regulacje te mają za zadanie zapobiec faworyzowaniu pracowników starszych stażem kosztem młodszych, wykonujących dokładnie te same obowiązki na podobnych stanowiskach. Nie oznacza to jednak, że osoby z doświadczeniem nie otrzymują dodatkowego wynagrodzenia z tego tytułu. Jest ono wręczane zazwyczaj w formie dodatku do pensji zasadniczej.

Dowiedz się więcej: Najlepiej płatne zawody w Polsce

Dodatki stażowe w zakładach pracy

Wielu pracodawców decyduje się również na wprowadzenie tzw. dodatków stażowych, a więc stałych finansowych bonusów do wypłaty zasadniczej. Tę formę bonusowego wynagrodzenia ustawodawca reguluje wyłącznie w przypadku publicznych zakładów pracy. Wszystkie dodatki są kwotami w pełni opodatkowanymi oraz oskładkowanymi. Oto co musisz wiedzieć o dodatkach stażowych:

Dodatki stażowe w publicznych zakładach pracy

Bonusy finansowe ze względu na staż pracy przysługują obowiązkowo wszystkim pracownikom jednostek budżetowych, którzy tworzą tzw. budżetówkę. Chodzi tu między innymi o osoby zatrudnione w urzędach państwowych i samorządowych, pracowników państwowych oraz nauczycieli. Każda z tych grup osobno wynegocjowała dokładny kształt przysługujących im dodatków, których zapisy znajdują się w odpowiednich ustawach, rozporządzeniach lub umowach zbiorowych. Obowiązkowe dodatki stażowe przysługują:

  • pracownikom służb cywilnych (np. cywilom w policji);
  • pracownikom samorządowym (np. urzędnikom administracji samorządowej);
  • pracownikom państwowym (np. posłom czy ministrom);
  • wykładowcom akademickim na uczelniach wyższych;
  • nauczycielom.

Wszystkie te grupy obejmuje kilka podstawowych zasad naliczania dodatku stażowego. Sposoby jego przyznawania w większości opierają się na prostym schemacie. Pierwszy stały dodatek w wysokości 5% pensji zasadniczej przysługuje po pięciu latach przepracowanych w zawodzie. Następnie rośnie on każdego roku o 1%, aż po 15 latach osiągnie maksymalną wysokość 20%. Z bonusów na takich zasadach korzystają np. policjanci, pielęgniarki oraz urzędnicy.

Dodatki stażowe w prywatnych zakładach pracy

W przypadku prywatnych zakładów pracy dodatki stażowe nie zostały dokładnie sprecyzowane przez ustawodawcę. Są one kompletnie nieobowiązkowe i zależą jedynie od decyzji pracodawcy. Jeżeli Twoja firma przewiduje takie nagrody, konkretne regulacje na ich temat powinny znaleźć się w Twojej umowie o pracę lub umowie zbiorowej z pracownikami. W kwestii wysokości oraz formy bonusów istnieje tutaj pełna dowolność.

Nagroda jubileuszowa za staż pracy

Nagroda jubileuszowa to jednorazowa wypłata, która przysługuje pracownikowi po osiągnięciu długiego stażu pracy. Podobnie jak w przypadku dodatków nagrody jubileuszowe zostały sformalizowane przez prawodawcę tylko dla pracowników sfery budżetowej. Zapisy dotyczące tzw. jubileuszówek zależą od indywidualnych ustaw, rozporządzeń oraz umów pomiędzy rządem a poszczególnymi grupami zawodowymi. Dla zasady nagrody przyznawane są zazwyczaj w odstępie pięciu lat.

Pierwsza z nich przysługuje zazwyczaj po osiągnięciu 20-letniego stażu pracy w zawodzie. W przypadku nauczycieli wynosi ona wtedy 75% wysokości zasadniczego wynagrodzenia. Po przepracowaniu 40 lat w szkole osoba wykonująca ten zawód otrzyma natomiast nagrodę w wysokości 250% pensji. Stawki potrafią się jednak bardzo różnić w zależności od profesji. U pracodawców prywatnych nagrody jubileuszowe zależą w zupełności od ich dobrej woli oraz ewentualnych umów z pracownikami.

Powiązane

Zobacz więcej 

Jak napisać wniosek o urlop? Wzór i przykłady

Zobacz, jak napisać wniosek o urlop wypoczynkowy i z czego powinien się składać, a także jak w prosty sposób poinformować o nim pracodawcę.

Piramida potrzeb Maslowa w miejscu pracy

Dowiedz się, z jakich elementów składa się hierarchia potrzeb Maslowa i jak jej użyć, by wspierać i motywować pracowników do działania.