Badanie alkomatem w pracy — poradnik

Autor: Zespół redakcyjny Indeed

Opublikowano 12 lipca 2022

Zespół redakcyjny Indeed to zróżnicowana grupa utalentowanych autorów, analityków i ekspertów, którzy na podstawie danych i analiz Indeed opracowują porady przydatne na ścieżce kariery zawodowej.

Prawo zakazuje przyjścia do pracy w stanie nietrzeźwości i spożywania alkoholu w trakcie wykonywania obowiązków służbowych. Przeprowadzenie badania alkomatem w pracy może pomóc w ustaleniu, czy pracownik znajduje się pod wpływem alkoholu.

Z tego artykułu dowiesz się, czy pracodawca może zmusić Cię do kontroli trzeźwości. Poznasz również konsekwencje, jakie grożą pracownikowi za pracę pod wpływem alkoholu.

Na czym polega badanie trzeźwości w miejscu pracy?

Badanie alkomatem w pracy może zostać przeprowadzone tylko za zgodą pracownika. Jeżeli występuje podejrzenie o wykonywanie obowiązków służbowych pod wpływem alkoholu, pracownik powinien dobrowolnie poddać się badaniu. Odmowa może zostać odebrana jako przyznanie się do pracy w stanie nietrzeźwości. Jeśli jednak nie wyrazi on zgody na użycie alkomatu, pracodawca nie może go do tego zmusić. Wyjściem z tej sytuacji jest wezwanie odpowiednich organów, najczęściej policji.

Zapis na ten temat znajduje się w art. 17 Ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi:

Na żądanie kierownika zakładu pracy, osoby przez niego upoważnionej, a także na żądanie pracownika, o którym mowa w ust. 1, badanie stanu trzeźwości pracownika przeprowadza uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego.

Istnieje wyjątek, który nie wymaga zgody pracownika na przeprowadzenie badania alkomatem. Mowa tutaj o wypadku w miejscu pracy, w którym brał udział pracownik, wobec którego zachodzi podejrzenie o stan nietrzeźwości. W takiej sytuacji nie może on odmówić poddania się badaniu.

Badanie trzeźwości może zostać przeprowadzone za pomocą alkomatu, badań z krwi lub moczu. Odmowa wiąże się z utratą prawa do ubezpieczenia wypadkowego, nawet jeśli pracownik w chwili wypadku był trzeźwy.

Zakaz spożywania alkoholu w pracy

Nie ma żadnych wyjątków, które pozwalałyby na spożywanie alkoholu w trakcie pracy. Jest to niedopuszczalne nawet w wyjątkowych sytuacjach, takich jak na przykład urodziny współpracownika. Otrzymanie awansu również nie upoważnia do wzniesienia toastu napojem alkoholowym w trakcie wykonywania obowiązków służbowych. Kierownik zakładu pracy lub osoba, która została przez niego upoważniona, powinna odmówić wejścia na teren zakładu pracy pracownikowi będącemu pod wpływem alkoholu.

To samo dotyczy pracownika, wobec którego zachodzi podejrzenie o próbę wniesienia napojów alkoholowych do pracy. Może on zażądać przeprowadzenia kontroli przez pracodawcę lub osobę upoważnioną, jeśli został niesłusznie posądzony. Obecność policji w trakcie kontroli nie jest konieczna. Wyżej wspomniana ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi mówi, że osoby, które wnoszą lub spożywają alkohol na terenie zakładu pracy zostaną poddane karze grzywny.

Pracownik pod wpływem alkoholu — jak zareagować?

Jednym z głównych zadań pracodawcy jest czuwanie nad bezpieczeństwem i higieną pracy w firmie. Pracownik będący pod wpływem alkoholu może nieść realne zagrożenie nie tylko dla siebie, ale też dla współpracowników. Co więcej, może działać na szkodę materialną firmy. Zgodnie z przepisami pracodawca lub osoba upoważniona nie może dopuścić do pracy osoby będącej pod wpływem alkoholu. Taki pracownik powinien zostać natychmiast odesłany do domu.

Podobne zobowiązania spoczywają na pracowniku, który podejrzewa, że jego współpracownik może być nietrzeźwy. Art. 211 Kodeksu pracy określa podstawowe obowiązki pracownika w zakresie BHP. Należą do nich między innymi:

  • wykonywanie pracy w sposób zgodny z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy,

  • współdziałanie z pracodawcą i przełożonymi w wypełnianiu obowiązków dotyczących BHP,

  • zawiadamianie przełożonego o zauważonym w zakładzie pracy wypadku albo zagrożeniu życia lub zdrowia ludzkiego.

Zgodnie z powyższym, jeśli zauważysz, że Twój współpracownik spożywa alkohol w miejscu pracy lub przyszedł do niej nietrzeźwy, niezwłocznie powiadom o tym przełożonego. Możesz dzięki temu zapobiec wypadkowi w miejscu pracy.

Więcej na temat obowiązków pracowników znajdziesz w artykule: Podstawowe obowiązki pracownika.

Praca pod wpływem alkoholu — konsekwencje

Kodeks pracy zakazuje wykonywania pracy pod wpływem alkoholu oraz spożywania go w trakcie wykonywania obowiązków służbowych. Konsekwencje, jakie może ponieść pracownik pod wpływem alkoholu, mogą być naprawdę poważne.

Poniżej przedstawiamy, jakie kary mogą zostać nałożone na osobę nietrzeźwą w miejscu pracy.

1. Nagana

Zgodnie z art. 108 Kodeksu karnego za nieprzestrzeganie przez pracownika zasad BHP pracodawca może zastosować wobec niego upomnienie lub naganę. Jest to forma dyscyplinowania pracownika i zostaje wpisana do jego akt osobowych. Następstwem otrzymania kilku nagan może być nawet zwolnienie dyscyplinarne.

2. Obniżenie wynagrodzenia

Pracownik będący pod wpływem alkoholu lub spożywający napoje alkoholowe w trakcie pracy nie jest w stanie prawidłowo wykonywać swoich obowiązków. W związku z tym musi zostać natychmiast odesłany do domu. Za taki dzień pracownikowi nie przysługuje wynagrodzenie, przez co jego wypłata zostanie pomniejszona.

3. Kara pieniężna

Kodeks pracy przewiduje nałożenie kary pieniężnej na pracownika wykonującego swoje obowiązki w stanie nietrzeźwości lub spożywającego alkohol w pracy. W art. 108 Kodeksu pracy znajduje się następująca informacja na ten temat:

Kara pieniężna za jedno przekroczenie, jak i za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności nie może być wyższa od jednodniowego wynagrodzenia pracownika, a łącznie kary pieniężne nie mogą przewyższać dziesiątej części wynagrodzenia przypadającego pracownikowi do wypłaty.

4. Kara aresztu lub grzywny

Informacja na temat zakazu spożywania alkoholu na terenie zakładu pracy i pełnienia obowiązków zawodowych w stanie nietrzeźwości znajduje się także w Kodeksie wykroczeń. Według art. 70 osoba będąca pod wpływem alkoholu w trakcie wykonywania obowiązków służbowych podlega karze aresztu lub grzywny.

5. Zwolnienie dyscyplinarne

Największą karą, jaka może spotkać pracownika za pracę w stanie nietrzeźwości, jest zwolnienie dyscyplinarne. To od pracodawcy zależy, czy zdecyduje się na taki krok od razu, czy da pracownikowi drugą szansę.

Według Kodeksu pracy można zastosować zwolnienie dyscyplinarne wobec pracownika, który:

  • dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych;

  • popełnił przestępstwo, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem;

  • utracił uprawnienia konieczne do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.

Spożywanie alkoholu na terenie zakładu pracy może doprowadzić do wypadku i stwarzać zagrożenie dla innych pracowników. Jest to więc naruszenie zasad BHP, których przestrzeganie jest jednym z podstawowych obowiązków pracownika. W związku z tym pracodawca może zastosować zwolnienie dyscyplinarne bez zachowania okresu wypowiedzenia wobec osoby nietrzeźwej.

Skutki zwolnienia dyscyplinarnego

Pracownik, który został zwolniony z pracy z powodu spożywania napojów alkoholowych lub za wykonywanie obowiązków służbowych pod wpływem alkoholu, traci wiele przywilejów.

Zwolnienie dyscyplinarne wiąże się z brakiem:

  • prawa do odprawy,

  • dni wolnych na znalezienie nowej pracy,

  • możliwości pobierania zasiłku dla bezrobotnych.

Ponadto taki rodzaj zwolnienia może powodować problemy ze znalezieniem nowej pracy.

Zwolnienie dyscyplinarne może zostać wręczone pracownikowi w trakcie L4. Zwolnienie lekarskie nie chroni więc przed rozwiązaniem stosunku pracy z winy pracownika.

Pracodawca nie może zmusić pracownika do poddania się badaniu alkomatem. Badanie może zostać przeprowadzone tylko za zgodą pracownika. Spożywanie napojów alkoholowych w zakładzie pracy, wnoszenie ich na teren firmy lub przyjście do pracy w stanie nietrzeźwości może nieść za sobą poważne konsekwencje. Pracownik, który pije alkohol w trakcie pracy, w najgorszym wypadku może zostać zwolniony dyscyplinarnie. Następstwem tego są często problemy ze znalezieniem nowej pracy.

Niniejszy artykuł został opracowany w oparciu o informacje dostępne podczas jego pisania. W związku z tym firma Indeed nie może zagwarantować, że nie uległy one zmianie od czasu opublikowania artykułu. Aby uzyskać najbardziej aktualne informacje na dany temat, należy skorzystać z lokalnych źródeł informacji.

Odkryj więcej artykułów