Jakie badania do pracy w sklepie spożywczym musisz wykonać?

Autor: Zespół redakcyjny Indeed

Opublikowano 9 czerwca 2022

W skład zespołu redakcyjnego Indeed wchodzą różni i utalentowani autorzy, analitycy eksperci. Wykorzystują oni dane Indeed, aby dostarczać użyteczne wskazówki, które pomagają w rozwoju kariery.

Chcesz rozpocząć pracę w gastronomii lub sklepie spożywczym? Pracodawca ma prawo wymagać od Ciebie przedstawienia aktualnych badań sanepidu potwierdzających brak przeciwwskazań do podjęcia obowiązków zawodowych. Jakie badania są potrzebne do pracy w sklepie spożywczym lub restauracji?

Czym są badania medycyny pracy?

Medycyna pracy ma za zadanie określić, czy kandydat na dane stanowisko może bez przeszkód na nim pracować. Po kontroli stanu zdrowia lekarze wydają zaświadczenia potwierdzające (lub nie) zdolność do wykonywania zawodu. Badania te są różne w zależności od miejsca pracy. W przypadku stanowisk, na których pracownicy mają kontakt z żywnością, trzeba wykonać badania sanitarno-epidemiologiczne. Są to analizy wykrywające:

  • nosicielstwo salmonellozy;

  • pałeczki duru brzusznego;

  • pałeczki duru rzekomego A, B, C;

  • pałeczki Shigella;

  • prątki gruźlicy.

Kto musi wykonać badania?

Badania sanitarno-epidemiologiczne mają wykluczyć (bądź wykryć) schorzenia stanowiące przeciwwskazanie do podjęcia pracy stałej lub pracy dodatkowej w branży gastronomicznej. Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi badaniom podlegają:

  • uczniowie, studenci i doktoranci kształcący się na potrzeby prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby;

  • osoby podejmujące lub wykonujące prace, przy realizowaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby, nieposiadające aktualnego orzeczenia lekarskiego o zdolności do realizowania prac, przy wykonywaniu których istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.

Na jakich stanowiskach pracodawca ma prawo wymagać badań?

Z powyższych zapisów wynika, że pracodawca nie może dopuścić kandydatów do pracy bez odpowiednich zaświadczeń. Dotyczy to:

  • sprzedawców i sprzedawczyń w sklepie spożywczym,

  • cukierników i cukierniczek,

  • kucharzy i kucharek,

  • kelnerów i kelnerek,

  • barmanów i barmanek,

  • pomocy kuchennych,

  • pracowników restauracji zatrudnionych do mycia naczyń,

  • pracowników firm cateringowych,

  • piekarzy i piekarek,

  • osób zatrudnionych w zakładach zajmujących się produkcją żywności,

  • kontrolerów jakości w firmach produkujących żywność,

  • osób zajmujących się pakowaniem żywności,

  • osób pracujących przy dystrybucji wody i w punktach uzdatniania.

Skierowanie na badania sanitarno-epidemiologiczne

Orzeczenie do celów sanitarno-epidemiologicznych zastąpiło wcześniejszą książeczkę sanepidowską, chociaż wiele osób używa tej potocznej nazwy. Niezależnie od stosowanego nazewnictwa musisz zgłosić się do najbliższego oddziału Państwowej Inspekcji Sanitarnej, popularnie zwanej sanepidem.

Aby wykonać wszystkie analizy medyczne, potrzebujesz skierowania na badania sanitarno-epidemiologiczne. Taki dokument otrzymasz od pracodawcy. Pismo powinno zawierać nazwę firmy, NIP, REGON, Twoje dane osobowe (imię nazwisko, numer PESEL i adres), zajmowane stanowisko oraz zakres obowiązków.

Jak przebiegają badania sanitarno-epidemiologiczne?

Analiza sanitarno-epidemiologiczna polega na przebadaniu próbek kału dostarczanych przez trzy kolejne dni. Materiał do badania dostarczysz, używając specjalnych pojemniczków z łopatkami, które wręcza sanepid. Takie pudełeczka kupisz też w aptece.

Najczęściej próbki dostarczane są we wczesnych godzinach porannych (każda stacja dokładnie określa godziny, w których można przynieść materiał do badania). Jeżeli nie masz możliwości dostarczenia próbek rano, możesz zostawić pojemniczki po godzinie 18:00. W takim wypadku materiały będą badane następnego dnia.

Jeżeli nie możesz lub nie chcesz poświęcać trzech dni na przynoszenie kału, kup specjalną sterylną probówkę, czyli tak zwaną wymazówkę z podłożem transportowym. Jest to pojemnik, w którym pobrany materiał może być przechowywany dłużej. W takim wypadku wszystkie trzy pojemniki dostarczysz w jednym dniu. Probówkę możesz też kupić w aptece za niewielkie pieniądze.

Jak długo czeka się na wyniki?

Przebadanie próbek trwa mniej więcej tydzień. Wszystko zależy oczywiście od liczby osób, które zamówiły analizy. W okresie letnim, kiedy młodzi ludzie podejmują pracę wakacyjną, chętnych jest znacznie więcej i czas ten może się wydłużyć. Dlatego wiele osób decyduje się na wykonanie badań w spokojniejszym okresie, na przykład wiosną lub jesienią. Natychmiastowa gotowość do pracy może przesądzić o wyniku rekrutacji.

Odbiór wyników badań sanitarno-epidemiologicznych

Wyniki możesz odebrać w określonym wcześniej terminie w wojewódzkiej bądź powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej. Pamiętaj, że musisz mieć przy sobie dowód osobisty lub inny dokument potwierdzający tożsamość. Jeśli nie możesz samodzielnie odebrać dokumentu, możesz poprosić kogoś o pomoc. W tym celu napisz upoważnienie (nie musi być potwierdzone notarialnie), w którym podasz numer i serię swojego dowodu osobistego i numer PESEL oraz dane osoby upoważnionej.

Co dalej zrobić z wynikami?

Same wyniki nie wystarczą pracodawcy. Badania musisz pokazać jeszcze lekarzowi medycyny pracy. Jeśli wyniki są prawidłowe, otrzymasz orzeczenie do celów sanitarno-epidemiologicznych. Taki dokument stanowi podstawę dopuszczenia do pracy na stanowisku sprzedawcy w sklepie spożywczym.

Co zrobić, jeśli wyniki nie są prawidłowe?

Niestety może się okazać, że Twoje wyniki znacznie odbiegają od normy. W takim wypadku lekarz medycyny pracy ma prawo skierować Cię na dodatkowe badania, na przykład pobranie krwi lub prześwietlenie klatki piersiowej. Wówczas wydaje oświadczenie o czasowej niezdolności do pracy w przemyśle spożywczym.

Jeżeli późniejsze analizy nie wykażą nieprawidłowości, otrzymasz dokument potwierdzający zdolność do pracy. Z kolei osoby, które są nosicielami poważnych chorób zakaźnych, dostają orzeczenie o trwałym przeciwwskazaniu do wykonywania zawodów związanych z gastronomią.

Kto płaci za badania sanitarno-epidemiologiczne?

Teoretycznie za badania potrzebne do wydania orzeczenia sanitarno-epidemiologicznego powinien zapłacić pracodawca. Często jednak już w ogłoszeniu o pracę stawiany jest wymóg ich posiadania, dlatego większość osób decyduje się na samodzielne opłacenie badań. Koszt wszystkich analiz wynosi około 100 zł. Do tego trzeba jeszcze doliczyć wizytę lekarską, za którą zapłacisz 100 zł (ceny mogą się minimalnie różnić w zależności od placówki).

Czy warto zainwestować w takie badania?

Jeśli planujesz pracę w gastronomii lub w sklepie spożywczym, orzeczenie sanitarno-epidemiologiczne jest koniecznością. Zgodnie z art. 229 Kodeksu pracy pracodawca nie może dopuścić do pracy pracowników bez aktualnego orzeczenia potwierdzającego brak przeciwwskazań do wypełniania obowiązków zawodowych. Dlatego warto wpisać w CV, że masz już badania za sobą. To znacznie zwiększy Twoje szanse na podpisanie umowy. Pracodawca z reguły chce zobaczyć wyniki, dlatego musisz je przedstawić na rozmowie kwalifikacyjnej lub w pierwszym dniu pracy.

Czy badania sanitarno-epidemiologiczne potrzebne są tylko przy umowie o pracę?

Badania potwierdzające zdolność do pracy z żywnością musisz mieć niezależnie od tego, czy pracujesz w sklepie bądź restauracji na stałe, czy tylko w czasie wakacji. A to oznacza, że przedstawiasz je pracodawcy, kiedy podpisujesz zarówno umowę o pracę, umowę-zlecenie, jak i umowę na okres próbny.

Jak często trzeba powtarzać badania?

Prawo pracy nie określa dokładnie, jak długo są ważne badania przeprowadzone przez sanepid. W przepisach nie ma podanego żadnego okresu, po jakim wygasa ważność orzeczenia lekarskiego. Tak naprawdę to lekarz na podstawie opisu stanowiska i zakresu obowiązków powinien ustalić kolejny termin badania.

Orzeczenie jest zatem ważne, jeżeli nie ma żadnych przesłanek wskazujących na zakażenie chorobami uniemożliwiającymi wykonywanie prac w branży gastronomicznej i spożywczej. Czasami pracodawca na wstępie określa, że potrzebuje aktualnych badań. Jeśli Twoje orzeczenie zostało wydane kilka lat temu, może poprosić Cię o ponowne przebadanie próbek.

Odkryj więcej artykułów

  • Przyczyny i zasady degradacji w pracy
  • Co to jest wolontariat pracowniczy?
  • Czym są układy zbiorowe pracy?
  • Czym jest i jak sprawdzić staż pracy?
  • Cechy dobrego dyrektora szkoły
  • Dobra atmosfera w pracy
  • Wiek produkcyjny w Polsce
  • Spóźnienie do pracy – jak je wytłumaczyć i co za nie grozi?
  • Jaki jest dopuszczalny poziom hałasu w pracy?
  • Zmiana stanowiska pracy na gorsze
  • Wniosek o urlop szkoleniowy
  • Ocena opisowa pracownika – przykłady i wskazówki