Zwolnienie lekarskie w okresie wyczekiwania

Autor: Zespół redakcyjny Indeed

18 listopada 2021

Jak wygląda kwestia zwolnienia lekarskiego w okresie wyczekiwania i czym w ogóle jest taki okres? Takie pytania pojawiają się bardzo często zwłaszcza wśród osób, które oczekują na zasiłek chorobowy. Warto zatem rozwiać wszystkie wątpliwości i dokładnie wytłumaczyć, kiedy pracownik nabywa prawo do zasiłku chorobowego.

Co dają poszczególne ubezpieczenia społeczne?

Wypadki oraz choroby niestety zdarzają się bardzo często i właśnie dlatego od pensji odprowadzane są różne składki, które dają prawo do świadczeń różnego typu.

Do obowiązkowych wydatków należą składki na ubezpieczenie rentowe i emerytalne. Ubezpieczenie emerytalne ma na celu zapewnić dochód w momencie, gdy pracownik osiągnął już minimalny wiek emerytalny. Natomiast regularne opłacanie składek na ubezpieczenie rentowe sprawia, że w przypadku inwalidztwa pracownik ma zapewnione środki do życia.

Z kolei ubezpieczenie wypadkowe pozwala na wypłatę świadczeń, gdy w wyniku wypadku wywołanego przyczyną zewnętrzną osoba ubezpieczona nie jest w stanie pracować, a tym samym zarabiać.

W przypadku odprowadzania pieniędzy na ubezpieczenie chorobowe osoba objęta takim świadczeniem może ubiegać się o wypłatę zasiłku macierzyńskiego lub chorobowego w momencie niezdolności do pracy, czyli na zwolnieniu lekarskim. Zgodnie z obecnie obowiązującym prawem wysokość poszczególnych składek wynosi:

  • 9,76% podstawy wymiaru w przypadku ubezpieczenia emerytalnego,

  • 1,5% podstawy wymiaru w przypadku ubezpieczenia rentowego,

  • 2,45% podstawy wymiaru w przypadku ubezpieczenia chorobowego.

Za podstawę wymiaru składek uznaje się wysokość wynagrodzenia brutto.

Czym jest okres wyczekiwania?

Zanim szczegółowo omówimy zagadnienia związane z zasiłkiem chorobowym, musimy sobie odpowiedzieć na bardzo ważne pytanie: czym tak naprawdę jest okres wyczekiwania? Zgodnie z obowiązującymi przepisami jest to czas, jaki musi minąć od momentu zapłacenia pierwszej składki na ubezpieczenie chorobowe do momentu nabycia prawa do zasiłku. Prawo do otrzymania takiego świadczenia nie jest bowiem przyznawane od razu po podpisaniu umowy o pracę. Długość okresu wyczekiwania zależy przede wszystkim od charakteru ubezpieczenia i rodzaju umowy.

Ubezpieczenie chorobowe daje prawo do zasiłku chorobowego i macierzyńskiego. Składka tego typu odprowadzana jest przede wszystkim przy podpisaniu umowy o pracę. Może się pojawić również przy umowach cywilnoprawnych, czyli umowie zlecenia i umowie o dzieło. Jednak w tym wypadku osoba wykonująca zadania sama określa, czy chce odprowadzać odpowiednią kwotę od wynagrodzenia. Oprócz tego obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu podlegają:

  • członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych,

  • osoby odbywające służbę zastępczą.

Jak długo trwa okres wyczekiwania?

Długość okresu wyczekiwania bardzo dokładnie określa Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Zgodnie z obowiązującymi przepisami pracownik nabywa prawo do zasiłku chorobowego po upływie:

  • 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, jeśli jest ono obowiązkowe,

  • 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, jeśli jest ono dobrowolne.

Po takim czasie zatrudniona osoba może liczyć na wypłatę zasiłku chorobowego bądź macierzyńskiego.

Czy zwolnienie lekarskie podczas okresu wyczekiwania daje prawo do zasiłku chorobowego?

Dla wszystkich osób, które dopiero podpisały umowę, mamy złą wiadomość. Zgodnie z informacjami, jakie znajdują się na stronie internetowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, prawo do zasiłku chorobowego przysługuje dopiero po upływie okresu wyczekiwania. Warto przy tym zaznaczyć, że do okresu ubezpieczenia zalicza się poprzedni okres, w którym była płacona składka chorobowa. Jest jednak jeden warunek. Przerwa między jednym okresem ubezpieczeniowym a drugim nie może być dłuższa niż 30 dni i nie może być spowodowana urlopem wypoczynkowym, bezpłatnym bądź odbywaniem czynnej służby wojskowej w roli żołnierza zawodowego. Oprócz tego do okresu wyczekiwania zalicza się czas, w którym kobieta pobierała zasiłek macierzyński.

Szczególne przepisy dotyczące zasiłku chorobowego

Istnieje także szereg przepisów dotyczących wypłaty zasiłku chorobowego, które sprawiają, że niektóre osoby w ściśle określonych przypadkach mają prawo do wypłaty świadczenia. Zgodnie z obowiązującymi przepisami absolwenci kierunków lekarskich, lekarsko-dentystycznych i weterynarii objęci ubezpieczeniem chorobowym do 90 dni po uzyskaniu dyplomu otrzymują zasiłek chorobowy, jeżeli zajdzie taka potrzeba. Podobnie jest ze studentami farmacji opłacającymi składki na ubezpieczenie chorobowe 90 dni od momentu ukończenia ostatniej obowiązkowej praktyki studenckiej.

Zasiłek chorobowy należy się również osobom, które uległy wypadkowi w drodze do pracy lub z pracy i są objęte obowiązkowym ubezpieczeniem co najmniej przez 10 dni. Szczególne prawa dotyczą posłów i senatorów. Jeżeli osoby pełniące takie stanowiska przystąpiły do ubezpieczenia w ciągu 90 dni od ukończenia kadencji, mają prawo do zasiłku.

Jak długo trwa okres zasiłkowy?

Zasiłek chorobowy wypłacany jest przez maksymalnie 182 dni albo jeżeli niezdolność do pracy wynika z zarażenia gruźlicą lub przypada w czasie ciąży 270 dni. W przypadku gruźlicy chory musi przedstawić zaświadczenie lekarskie ze specjalnym oznaczeniem D, a przy ciąży B. Okres niezdolności do pracy liczony jest łącznie, niezależnie od tego, jakie były jego przyczyny.

Niestety nie w każdej sytuacji możesz liczyć na wypłatę świadczenia chorobowego. Jeżeli mimo niezdolności do pracy zachowujesz prawo do wynagrodzenia, to dodatkowe wsparcie finansowe nie jest wypłacane. Podobnie jest, gdy przebywasz na urlopie bezpłatnym i wychowawczym. Ubezpieczenie chorobowe nie działa również, jeśli doszło do aresztowania pracownika bądź zatrudniona osoba musi odbyć karę.

Zgodnie z obowiązującym prawem zasiłek chorobowy nie należy się osobom, które przebywały na zwolnieniu lekarskim L4, jednak zostało ono sfałszowane. Oprócz tego pieniędzy nie otrzymują pracownicy, którzy wykazali niezdolność do pracy, jednak w tym czasie wykonywali inną pracę zarobkową. Takie sytuacje wychodzą na jaw w przypadku kontroli zwolnień lekarskich prowadzonych przez pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W związku z licznymi nadużyciami w tym obszarze takie kontrole zdarzają się bardzo często, zwłaszcza gdy zatrudniona osoba przynosi kolejne zwolnienie lekarskie. Długa nieobecność i niezdolność do pracy sprawiają, że do domu chorej osoby mogą przyjść urzędnicy. Dlatego na zwolnieniu lekarskim należy przebywać pod adresem podanym jako miejsce zamieszkania lub zameldowania. Te wszystkie zasady zostały wprowadzone po to, by zapobiegać nadużyciom.

Skrócenie zwolnienia lekarskiego

Przyznanie zasiłku chorobowego musi być określone przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W niektórych przypadkach okres niezdolności do pracy może być skrócony. Dzieje się tak, jeśli lekarz z ZUS-u wyznaczy termin badania mającego ocenić, czy dana osoba nadal jest niezdolna do pracy. Jeżeli pracownik uniemożliwi przeprowadzenie odpowiedniej kontroli, traci prawo do zasiłku. Świadczenie finansowe nie zostanie wypłacone także w przypadku posiadania prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Oprócz tego okres wypłaty zasiłku chorobowego zostaje skrócony w momencie, gdy pracownik może mieć wypłacane świadczenie przedemerytalne.

Prawa do zasiłków różnego rodzaju są dość zawiłe. Właśnie dlatego warto w określonych sytuacjach skorzystać z pomocy pracowników ZUS-u, którzy mają za zadanie przekazywać wszelkie informacje. Warto pamiętać, że każda sytuacja jest odrębnie rozpatrywana, ponieważ istnieje bardzo dużo przepisów szczególnych, od których zależy prawo do wypłaty zaświadczeń.