Zmiana godzin pracy ze względu na dziecko

Autor: Zespół redakcyjny Indeed

Opublikowano 30 maja 2022

W skład zespołu redakcyjnego Indeed wchodzą różni i utalentowani autorzy, analitycy eksperci. Wykorzystują oni dane Indeed, aby dostarczać użyteczne wskazówki, które pomagają w rozwoju kariery.

Czy zmiana godzin pracy ze względu na dziecko jest możliwa? Polskie prawo pracy to przewiduje. Nowe przepisy zapewniają udogodnienia dla rodziców i opiekunów obejmujące zarówno pomoc materialną, jak i modyfikację grafiku godzin pracy. Sprawdź, czego możesz oczekiwać od przełożonego jako rodzic lub opiekun.

Nowe zapisy w Kodeksie pracy

Kodeks pracy to podstawowy dokument regulujący stosunki między pracodawcą a osobą zatrudnioną na podstawie umowy o pracę. Dokument powstał w 1974 roku i jest na bieżąco aktualizowany, tak aby uwzględniał zmiany zachodzące na rynku pracy. Ustawodawca nie zapomniał o licznych udogodnieniach dla rodziców i opiekunów. Zgodnie z przepisami zatrudnieni mogą składać wnioski o elastyczny czas pracy. Nowe rozwiązanie zakłada, że pracownicy z dziećmi mogą rozpoczynać pracę w poszczególne dni tygodnia o różnych godzinach. Jak to wygląda w rzeczywistości?

Elastyczny czas pracy dla rodziców i opiekunów

Pracownik może się zwrócić do przełożonego z prośbą o zgodę na samodzielne ustalenie godzin rozpoczęcia pracy (najczęściej jest to przedział godzin, w którym pracownik musi się zjawić w firmie). Co ważne, takie prawo ma dotyczyć wszystkich rodziców i opiekunów, którzy muszą połączyć wykonywanie obowiązków zawodowych z życiem rodzinnym. Przepis ten dopuszcza jednak pewne ograniczenia. Przełożony ma prawo odmówić, jeśli zaproponowane zmiany będą w jakikolwiek sposób naruszały prawidłowe funkcjonowanie firmy.

Dodatkowo w 2018 roku wprowadzono zapis, z którego mogą skorzystać rodzice i opiekunowie dzieci z problemami zdrowotnymi. Zgodnie z art. 142 KP rodzice i opiekunowie mają prawo ubiegać się o zmianę czasu pracy na bardziej elastyczny w przypadku poważnych chorób niepełnoletnich podopiecznych. Przepis ten ma ułatwiać sprawowanie opieki.

Dostępne rodzaje czasu pracy

Pracownik może skorzystać z różnych opcji modyfikacji grafiku. Polskie prawo przewiduje kilka systemów. Jednym z nich jest przerywany czas pracy. W takim systemie wnioskodawca dokładnie określa, w jakich godzinach ma się odbywać przerwa – jej długość nie może przekraczać 5 godzin i zgodnie z Kodeksem pracy nie jest wliczana do czasu pracy. To oznacza, że pracownik musi w późniejszym czasie wypełnić wszystkie obowiązki, tak by ostatecznie dzienny czas pracy zgadzał się z zapisami umowy. Zgodnie z artykułem 139. KP za przerwę tego typu zatrudniony ma prawo do zapłaty, której wysokość określa się jako połowę wynagrodzenia za czas przestoju.

Kolejna możliwość to ruchomy czas pracy. W tym przypadku grafik może codziennie wyglądać inaczej. Pracownik rozpoczyna każdy dzień pracy o innej porze, co pozwala mu swobodnie łączyć obowiązki zawodowe z opieką nad potomstwem. Czasami pracodawcy decydują się na ustalenie indywidualnego czasu pracy. Jest to najbardziej elastyczna opcja. Zatrudniony układa grafik wspólnie z przełożonym, dzięki czemu może osobiście dopilnować, aby godziny pracy umożliwiły mu wypełnianie obowiązków rodzicielskich i zawodowych. Oczywiście wybór odpowiedniej opcji jest uzależniony od rodzaju wykonywanej pracy.

Wniosek o zmianę czasu pracy

Wniosek może mieć formę tradycyjną, papierową lub elektroniczną. Kodeks pracy nie definiuje wzoru formularza, który należy przedstawić przełożonemu. Koniecznie trzeba wskazać w nim nowe godziny pracy, tak aby pracodawca mógł ocenić, czy taki grafik będzie odpowiedni w danej strukturze organizacyjnej. Jak zatem napisać wniosek? Na pewno trzeba w nim zawrzeć następujące elementy:

  • dane osobowe;

  • datę i miejsce sporządzania pisma;

  • nagłówek (na przykład Wniosek o zmianę czasu pracy ze względu na obowiązki rodzinne lub Wniosek o zmianę czasu pracy ze względu na stan zdrowia dziecka);

  • dokładne godziny nowego czasu pracy;

  • okres, w którym nowy grafik ma obowiązywać;

  • podpis pracownika.

Przykłady wniosków o ustalenie elastycznego czasu pracy:

Przykład I

Imię i nazwisko pracownika
Dział
Data i miejsce

Wniosek o zmianę czasu pracy ze względu na obowiązki rodzinne

Zwracam się z uprzejmą prośbą o wyrażenie zgody na elastyczne godziny pracy ze względu na konieczność wypełniania przeze mnie obowiązków rodzinnych. Proponowany grafik wygląda następująco:

  • poniedziałek — rozpoczęcie pracy w przedziale od godz. 7:00 do 9:00,

  • wtorek, środa, piątek — rozpoczęcie pracy o godz. 7:00,

  • czwartek — rozpoczęcie pracy o godz. 8:00.

[podpis]

Przykład II

Imię i nazwisko pracownika
Dział
Data i miejsce

Wniosek o zmianę czasu pracy ze względu na stan zdrowia dziecka

Zgodnie z artykułem 142. Kodeksu pracy zwracam się z uprzejmą prośbą o zmianę czasu pracy ze względu na stan zdrowia dziecka (dane osobowe podopiecznego). Nowy grafik miałby obowiązywać od dnia 28.06.2022 roku. Proponowane zmiany wyglądają następująco:

  • część pierwsza od godz. 8:00 do 12:00,

  • dwugodzinna przerwa od godz. 12:00 do 14:00,

  • część druga od godz. 14:00 do 18:00.

W załączniku znajduje się pełna dokumentacja medyczna oraz orzeczenia lekarskie.

[podpis]

Czy można liczyć na zmianę czasu pracy z powodu choroby dziecka?

Na co mogą liczyć rodzice i opiekunowie chorego dziecka? Kodeks pracy dokładnie określa, kiedy pracodawca musi się zgodzić na nowy grafik. Zgodnie z przepisami przełożony nie może odmówić modyfikacji czasu pracy:

  • Rodzicowi dziecka w fazie prenatalnej (czyli jeszcze przed narodzinami) w przypadku ciąży powikłanej oraz małżonkowi takiego rodzica. Do czynników chorobowych zaliczają się: nadciśnienie tętnicze, zagrażający poród przedwczesny, nieprawidłowa lokalizacja łożyska, ciąża wielopłodowa z patologicznie położonymi płodami, położenie inne niż główkowe powyżej 37. tygodnia ciąży, niedokrwistość, cukrzyca.

  • Rodzicowi dziecka posiadającego zaświadczenie od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, potwierdzające ciężkie i nieodwracalne upośledzenie bądź nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu.

  • Rodzicowi dziecka posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, a także dziecka posiadającego opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, o których mowa w przepisach ustawy Prawo oświatowe.

Czy pracodawca może odmówić?

Zgodnie z obowiązującymi przepisami przełożony musi pozytywnie rozpatrzyć wniosek, nawet jeżeli zaproponowany czas pracy nie jest przewidziany w regulaminie. Istotne jest jednak dostarczenie odpowiedniej dokumentacji medycznej bądź orzeczeń potwierdzających, że dziecko wymaga specjalnej opieki, która uniemożliwia wykonywanie obowiązków zawodowych w określonych godzinach.

Odmowa jest możliwa tylko w jednym wypadku. Przełożony na prawo odrzucić wniosek, jeżeli nowy grafik nie może być zastosowany ze względu na rodzaj wykonywanej pracy. W takiej sytuacji odmowę należy dostarczyć pracownikowi w postaci pisemnej lub elektronicznej i podać w niej dokładną przyczynę negatywnej odpowiedzi. Czy wniosek może złożyć tylko jedno z rodziców? Aktualne prawo pracy nie wprowadza żadnych ograniczeń w tej kwestii, a to oznacza, że o zmianę czasu pracy może wnioskować dowolne z rodziców chorego dziecka, nawet jeśli pracują w jednej firmie.

Brak dokumentacji medycznej

Czy pracodawca może się domagać dokumentacji medycznej? Prośba o wprowadzenie zmian w czasie pracy ze względu na stan zdrowia dziecka musi być odpowiednio uzasadniona. W tym wypadku najważniejszą rolę odgrywają zaświadczenia wystawione przez specjalistów. Nie bez przyczyny Kodeks pracy dokładnie określa, jakie orzeczenia są w tym przypadku brane pod uwagę. Pracodawca ma zatem prawo poprosić o odpowiednie dokumenty. W przypadku, gdy choroba dziecka nie została potwierdzona żadnym medycznym zaświadczeniem, nie ma podstaw do tego, by zmodyfikować grafik pracownika.

Podany w artykule przykład jest tylko wzorem. Pamiętaj, aby przed wysłaniem dokumentu odpowiednio sformatować jego treść zgodnie z obowiązującymi standardami.

Odkryj więcej artykułów