Poszukiwanie pracy

Praca w pełnym wymiarze godzin - co musisz wiedzieć

7/15/2021

Zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy - wszystko, co musisz wiedzieć

Zastanawiasz się, z czym wiąże się praca w pełnym wymiarze czasu? Dowiedz się o plusach i minusach takiej formy zatrudnienia oraz jakie przysługują Ci prawa pracownicze.

Praca na pełny etat

Gdy jesteś zatrudniony na podstawie umowy o pracę na cały etat, oznacza to, że Twój tydzień pracy wynosi przeciętnie 40 godzin, czyli 8 godzin dziennie. Z pracą na pełny etat spotkasz się praktycznie w każdej branży – w instytucjach publicznych, organizacjach pozarządowych, startupach, małych i średnich firmach oraz dużych, międzynarodowych korporacjach.

Praca w pełnym wymiarze czasu to najpopularniejszy tryb pracy w Polsce, ale nie jedyny. Możesz spotkać się też z pracodawcami, którzy oferują zatrudnienie w niepełnym wymiarze, na przykład na 1/2 czy 3/4 etatu. Oznacza to, że czas pracy będzie krótszy i wyniesie 20 lub 30 godzin tygodniowo.

Zobacz, jakie są zalety i wady pracy na pełny etat.

Zalety

Najważniejsze zalety pracy na pełen etat to:

  • Poczucie bezpieczeństwa i stabilizacji – nie musi to być dla Ciebie aż tak istotne, jeśli jeszcze studiujesz albo dopiero stawiasz pierwsze kroki na rynku pracy. Jeżeli jednak zależy Ci na comiesięcznej, stałej wypłacie lub myślisz o założeniu rodziny, ewentualnie już masz dzieci, doskonale wiesz, że stabilne zatrudnienie jest bardzo ważne.
  • Normowany czas pracy – wiesz dokładnie, ile godzin tygodniowo masz do przepracowania. Nawet jeśli czasem musisz zostać po godzinach, z powodu większej liczby obowiązków wiesz, że dopuszczalna liczba nadgodzin jest ograniczona. Dzięki temu możesz spokojnie planować swoje aktywności po pracy.
  • Ochrona prawna – gdy jesteś zatrudniony na podstawie umowy o pracę, Twój pracodawca musi przestrzegać praw pracowniczych. Przykładowo, nie może Cię zwolnić z dnia na dzień ani wymagać od Ciebie, abyś pracował więcej, niż jest to prawnie dozwolone.
  • Wyższa emerytura – nawet jeśli dopiero zaczynasz swoją karierę zawodową, możesz już pomyśleć o zabezpieczeniu na przyszłość. Zatrudnienie w pełnym wymiarze godzin na podstawie umowy o pracę oznacza, że regularnie odprowadzasz składki na poczet emerytury. Jej wysokość zależy właśnie od wysokości składek, a one z kolei od Twojej pensji – osoby zatrudnione na 1/2 czy 1/8 etatu mają zazwyczaj niższe wynagrodzenie, niż ci pracujący na pełny etat.
  • Zdolność kredytowa – zatrudnienie na pełny etat na czas nieokreślony to Twój atut, gdy starasz się o zaciągnięcie kredytu hipotecznego. Banki zwracają też uwagę na zarobki, ale jeśli Twoja pensja na pełnym etacie jest taka sama jak wynagrodzenie osoby zatrudnionej na umowę o dzieło, to Ty masz większe szanse na otrzymanie kredytu.
  • Brak biurokracji – gdy pracujesz w firmie na pełny etat, nie musisz martwić się o takie rzeczy, jak odprowadzanie składek do ZUS. To zadanie pracodawcy.

Wady

Najważniejsze wady pracy na pełen etat to:

  • Brak elastyczności – praca w pełnym wymiarze godzin często nie pozwala Ci na załatwianie spraw „na mieście” w ciągu dnia. Większość osób ma ściśle określone godziny pracy, na przykład od 8.00 do 16.00. Dobra wiadomość jest taka, że coraz więcej pracodawców oferuje elastyczny czas pracy, co oznacza, że do biura możesz przychodzić w godzinach, które Ci najbardziej odpowiadają, jeśli oczywiście przestrzegasz ustalonej liczby godzin pracy.
  • Mało czasu na inne aktywności – codziennie spędzasz w biurze 8 godzin. Jeśli doliczysz do tego dojazdy, może wyjść nawet 10 godzin. Po opuszczeniu miejsca pracy nie zostaje Ci zbyt wiele czasu na przyjemności, zwłaszcza gdy musisz jeszcze zrobić zakupy, ugotować czy odebrać dzieci z przedszkola. Pełny etat może Ci utrudniać doszkalanie się na kursach, rozwijanie swojego pomysłu na biznes „po pracy”, czy realizowanie pasji. Może być też przeszkodą, jeśli myślisz o zmianie branży – nauka nowych umiejętności jest często bardzo czasochłonna.
  • Ograniczona decyzyjność – dokładnie wiesz, jakie są Twoje obowiązki zawodowe. Jeśli jednak chcesz zrobić coś, co wychodzi poza nie, szef może się po prostu na to nie zgodzić. Pracując z kolei jako wolny strzelec na własny rachunek (mniej lub więcej niż 40 godzin tygodniowo), masz swobodę w wybieraniu projektów i klientów. Sam decydujesz, czy chcesz pracować 4, czy 10 godzin dziennie.
  • Nie możesz łączyć studiów dziennych i pracy – nie masz czasu na studia stacjonarne. Jeśli chcesz się dalej kształcić, pracując w pełnym wymiarze godzin, możesz zdecydować się na studia zaoczne lub wieczorowe. Pamiętaj jednak, że w odróżnieniu od studiów dziennych są one płatne.

Umowa o pracę

Zanim zaczniesz pracę, powinieneś zawrzeć z pracodawcą pisemną umowę. Sprawdź, jakie elementy powinny się w niej znaleźć.

  • Strony umowy – czyli kto z kim zawiera umowę
  • Rodzaj umowy – istnieją 3 rodzaje umowy o pracę, o których możesz przeczytać więcej w dalszej części poradnika
  • Data zawarcia umowy
  • Warunki pracy – określają rodzaj pracy i miejsce jej wykonywania
  • Wynagrodzenie – w każdej umowie powinien znajdować się zapis o wynagrodzeniu pracownika

Jeżeli w trakcie trwania umowy dostaniesz podwyżkę lub zmieni się zakres Twoich obowiązków, nie musisz podpisywać nowej umowy. Wystarczy aneks do niej, w którym znajdą się zapisy o nowych warunkach pracy.

Nadgodziny w pracy

Jeśli z jakiegoś powodu czasem musisz spędzać w biurze więcej niż 8 godzin, liczy się to jako nadgodziny. Powinieneś dostać za nie, oprócz ustalonej godzinowej stawki, specjalny dodatek. Pamiętaj, że pracodawca nie może Cię zmusić do zostawania po pracy codziennie po kilka godzin, bo prawo ustala maksymalną liczbę nadgodzin. W ciągu doby jest to 5 godzin, a w tygodniu 8. Przez cały rok Twoja suma nadgodzin może wynieść maksymalnie 150.

Jak wysoki dodatek dostaniesz, zależy od tego, w jakich dniach zostajesz po godzinach. Dodatek wynoszący 50% normalnego wynagrodzenia przysługuje Ci wtedy, gdy spędzasz więcej czasu w pracy w dni robocze. Gdy z kolei dodatkowe godziny wypadają w porze nocnej lub w niedziele czy święta, pracodawca powinien zapłacić Ci dodatkowo 100% godzinowej stawki.

Ile dni urlopu Ci przysługuje?

Pracując na pełny etat na podstawie umowy o pracę, masz zagwarantowany szereg praw, które nie przysługują osobom pracującym na podstawie umów cywilnoprawnych (umowa zlecenie, umowa o dzieło). Jednym z nich jest prawo do urlopu – może on wynosić 20 lub 26 dni. Zależy to od Twojego stażu pracy. Jeśli jest on mniejszy niż 10 lat, masz do wykorzystania 20 dni wolnych, jeśli większy – 26 dni.

Pamiętaj, że nie oznacza to wcale, że musisz pracować 10 lat, by mieć więcej wolnego. Do Twojego stażu pracy dodawane są też lata nauki. Absolwenci szkół wyższych mają wliczane do stażu dodatkowe 8 lat. Jeśli z kolei skończyłeś szkołę policealną, będzie to 6 lat.

Rodzaje umowy o pracę

Gdy zaczynasz pracę w nowym miejscu, dostaniesz do podpisania umowę. Pamiętaj, że musi być przygotowana w dwóch egzemplarzach – jednym dla Ciebie, drugim dla pracodawcy. Może mieć ona kilka rodzajów.

  • Umowa na okres próbny – to umowa, którą często otrzymują nowi pracownicy. Nie może ona trwać więcej niż 3 miesiące. Takie rozwiązanie pomaga sprawdzić w praktyce, czy środowisko i warunki pracy Ci odpowiadają. Działa to też w drugą stronę – pracodawca ma czas ocenić, jak radzisz sobie z obowiązkami i czy nadajesz się na dane stanowisko. Gdy po 3 miesiącach dojdziesz do wniosku, że ta praca nie jest jednak dla Ciebie, nie musisz składać wypowiedzenia, bo umowa po prostu wygaśnie. Jeśli jednak Ty i Twój pracodawca chcecie kontynuować współpracę, musicie podpisać nową umowę.
  • Umowa na czas określony – sprawdziłeś się podczas okresu próbnego, Twój pracodawca jest z Ciebie zadowolony, a Ty lubisz nową pracę. Szef może zaproponować Ci umowę na czas określony. Pamiętaj, że nie może ona być dłuższa niż 33 miesiące, a podpisuje się ją maksymalnie 3 razy.
  • Umowa na czas nieokreślony – to umowa o pracę, która nie wskazuje daty zakończenia. Dla wielu pracowników to najkorzystniejsza forma umowy, gwarantująca stabilizację i bezpieczeństwo.

Wypowiedzenie umowy

Co zrobić, gdy znalazłeś lepszą ofertę pracy lub nie chcesz już pracować na pełny etat, ale szef nie zgadza się na zmniejszenie czasu pracy? Możesz zdecydować się na wypowiedzenie umowy. W zależności od jej rodzaju obowiązują Cię różne okresy wypowiedzenia.

Umowa na okres próbny

Wypowiedzenie umowy na okres próbny wynosi:

  • 3 dni – jeśli okres próbny wynosi maksymalnie 2 tygodnie
  • 1 tydzień – jeśli umowa obowiązuje więcej niż 2 tygodnie
  • 2 tygodnie – jeśli podpisałeś umowę na 3 miesiące

Umowa na czas określony i nieokreślony

Wypowiedzenie umowy na czas określony i nieokreślony wynosi:

  • 2 tygodnie – jeśli pracowałeś mniej niż pół roku
  • 1 miesiąc – jeśli byłeś zatrudniony więcej niż 6 miesięcy
  • 3 miesiące – jeśli pracowałeś w firmie dłużej niż 3 lata

Pamiętaj, że umowa o pracę w pełnym wymiarze godzin może być wypowiedziana zarówno przez Ciebie, jak i pracodawcę.

Ciekawostka – skąd wziął się ośmiogodzinny dzień pracy

Zastanawiasz się czasem, dlaczego pracujemy akurat 8, a nie 9 czy 6 godzin dziennie? Taki tryb pracy rozpowszechnił Henry Ford, twórca Ford Motor Company, który w 1914 roku wprowadził krótszy niż wcześniej, ośmiogodzinny czas pracy, nie obniżając jednocześnie pensji pracowników. Okazało się, że krótszy czas pracy nie zmniejszył wydajności, czego obawiali się inni przedsiębiorcy. Stało się wręcz przeciwnie. Zyski firmy były imponujące, dlatego za Fordem podążyli inni, a ośmiogodzinny dzień pracy rozpowszechnił się na całym świecie.

Ford zakładał, że pracownicy będą spędzać 8 godzin w pracy, 8 godzin na odpoczynku lub przyjemnościach i 8 godzin śpiąc. Pewnie wiesz, że taki podział jest trudny do zrealizowania, bo trzeba też doliczyć czas dojazdów do pracy i pozazawodowe obowiązki. Oznacza to, że na wypoczynek zostaje nam mniej niż 8 godzin.

Po ponad stu latach od rewolucji Forda coraz więcej pracowników i pracodawców stoi na stanowisku, że 8 godzin spędzanych codziennie w pracy, to za dużo. Niektóre firmy wprowadzają siedmiogodzinny lub nawet sześciogodzinny czas pracy. Inne eksperymentują z czterodniowym tygodniem pracy. Czy w takich przypadkach pracownik jest wciąż zatrudniony na pełny etat? Tak. Według prawa tygodniowy czas pracy nie powinien przekraczać 40 godzin, czyli może być krótszy. Wszystko zależy od tego, jak jest skonstruowana umowa o pracę.

Powiązane

Zobacz więcej 

Przyczyny i rodzaje bezrobocia

Poznaj rodzaje bezrobocia i ich przyczyny, a także dowiedz się, jak przez ostatnie lata kształtowała się stopa bezrobocia w naszym kraju.

Praca w domu: 12 najlepszych prac online, które można wykonywać z domu

Dowiedz się, jakie są najlepsze oferty pracy z domu i na jakie wynagrodzenie możesz liczyć, wykonując pracę online.