Czym jest umowa na okres próbny?

Autor: Zespół redakcyjny Indeed

Opublikowano 4 listopada 2021

W skład zespołu redakcyjnego Indeed wchodzą różni i utalentowani autorzy, analitycy eksperci. Wykorzystują oni dane Indeed, aby dostarczać użyteczne wskazówki, które pomagają w rozwoju kariery.

Umowa na okres próbny ma na celu zweryfikować, czy nowy pracownik radzi sobie z powierzonymi zadaniami. Jest to rodzaj umowy o pracę na czas określony. Jakie prawa i obowiązki mają osoby zatrudnione na podstawie takiego dokumentu? Oto odpowiedzi na wszystkie pytania.

Czym jest umowa na okres próbny?

Zgodnie z obowiązującym prawem pracodawca w Polsce może zawrzeć z zatrudnioną osobą różne rodzaje umów. Wśród nich znajdują się umowy cywilnoprawne (umowa o dzieło i umowa-zlecenie) oraz umowy o pracę na czas nieokreślony i określony, w tym umowa na okres próbny. Zasady dotyczące kontraktów cywilnoprawnych zawarte są w Kodeksie cywilnym. W przypadku umów o pracę każdego typu obowiązują regulacje prawne mieszczące się w Kodeksie pracy.

Umowa na okres próbny ma pomóc pracodawcy ocenić, czy wybrany na rekrutacji pracownik rzeczywiście idealnie pasuje do konkretnego stanowiska. To także czas, kiedy podwładny może zastanowić się, czy dana firma jest odpowiednia dla niego. Kontrakt tego typu zawiera się maksymalnie na 3 miesiące. Po upływie tego okresu zatrudniony otrzymuje kolejną umowę o pracę – najczęściej na czas określony, na przykład na rok. W niektórych przypadkach istnieje możliwość podpisania ponownej umowy na okres próbny z tym samym podwładnym. Dzieje się tak tylko wtedy, gdy pracownik zostaje oddelegowany na inne stanowisko z zupełnie innym zakresem obowiązków.

Czy umowę na okres próbny należy zawrzeć na piśmie?

Zgodnie z Kodeksem pracy umowa na okres próbny, tak samo jak inne rodzaje kontraktów, musi być zawarta w formie pisemnej. W dokumencie powinny znajdować się informacje o stronach podpisujących umowę. Podaje się zatem pełne dane zatrudnionego (imię, nazwisko, numer PESEL, seria i numer dowodu osobistego, adres do korespondencji) oraz firmy. Oprócz tego pracodawca ma obowiązek podać w umowie zakres obowiązków, wymiar czasu pracy (pełny etat, pół etatu), ogólne zasady związane z regulaminem oraz czas trwania umowy. Pracownik musi pamiętać, że podpisanie kontraktu oznacza, że zapoznał się ze wszystkimi zasadami i się na nie zgadza. Dlatego pamiętaj, by przed podpisaniem dokumentu dokładnie zapoznać się z jego treścią.

Czy przy umowie na okres próbny można skorzystać z dni urlopowych?

Kiedy zaczynasz nową pracę, możesz mieć wiele wątpliwości dotyczących kwestii formalnych. Wiele osób, które podpisały umowę na okres próbny, zastanawia się, czy w takim wypadku przysługuje im urlop. W związku z tym, że jest to umowa o pracę i wszystkie zasady z nią związane określa wspomniany już Kodeks pracy, każda osoba na okresie próbnym ma prawo wziąć wolne. Zatrudnionemu przysługują wszystkie prawa, z jakich korzystają osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę na czas określony bądź nieokreślony. Warto jednak pamiętać, że dni wolnych jest mniej niż przy innych kontraktach.

Liczbę dni wylicza się proporcjonalnie do okresu próbnego. Jeśli umowa została podpisana na 2 miesiące, to urlop stanowi 1\12 rocznego wymiaru dni wolnych (20 dni przy stażu pracy krótszym niż 10 lat i 26 dni przy stażu pracy dłuższym niż 10 lat). Przy 3 miesiącach wymiar urlopu zwiększa się do 2\12 pełnego urlopu. Jeżeli przy wyliczeniach okaże się, że zatrudnionemu przysługuje na przykład 4,4 dnia wolnego, wówczas urlop zaokrągla się do pełnego dnia w górę. Pracownik może w takiej sytuacji wykorzystać 5 dni wolnego.

Zwolnienie lekarskie na okresie próbnym

Pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę w każdym momencie może udać się na zwolnienie spowodowane pogorszeniem stanu zdrowia. W tym celu należy donieść pracodawcy L4. Tak samo jest w przypadku osób, które znajdują się na okresie próbnym. Pracodawca nie może żądać od podwładnych, by w czasie zwolnienia lekarskiego wykonywały zawodowe obowiązki. Nieobecność tego typu jest płatna, chociaż nie w pełnym wymiarze. Inaczej jest przy umowach cywilnoprawnych, przy których z reguły chory pracownik nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia. Umowa na okres próbny wlicza się do stażu pracy. Po jej podpisaniu pracodawca musi opłacić wszystkie składki:

  • emerytalne w wysokości 9,76% wynagrodzenia brutto,

  • rentowe w wysokości 1,5% wynagrodzenia brutto,

  • chorobowe w wysokości 2,45% wynagrodzenia brutto.

Ciąża na okresie próbnym

Jakie prawa ma kobieta, która podczas okresu próbnego poinformuje swojego pracodawcę, że spodziewa się dziecka? Zgodnie z prawem ciąża to okres podlegający specjalnej ochronie, dlatego zatrudniający nie może zwolnić ciężarnych pracownic. Tak też jest w przypadku umowy na okres próbny. W momencie powiadomienia o ciąży przełożony musi przedłużyć umowę do momentu narodzin dziecka. W czasie zwolnienia lekarskiego ciężarna ma opłacane wszystkie składki, zgodnie ze stawkami obowiązującymi przy umowie o pracę podpisanej na czas nieokreślony bądź określony. Jeżeli firma zwolniła kobietę w ciąży będącą na okresie próbnym, to przyszła mama może ubiegać się o odszkodowanie oraz ponowne przyjęcie do pracy wraz z wypłatą zaległego wynagrodzenia z odsetkami.

Jak rozwiązać umowę na okres próbny?

Czasami pracodawca bądź pracownik stwierdzają, że jednak jedna ze stron nie spełnia oczekiwań tej drugiej. Zatrudniony w czasie trwania okresu próbnego może złożyć wypowiedzenie, na przykład, gdy znajdzie lepszą propozycję. W takiej sytuacji powinien złożyć pisemną rezygnację z wykonywania obowiązków. Umowa na okres próbny może być rozwiązana za porozumieniem stron, z zachowaniem okresu wypowiedzenia lub w trybie natychmiastowym w przypadku naruszenia obowiązków zawodowych i złamania regulaminu zakładu pracy.

Jak w takim razie wygląda kwestia wypowiedzenia, skoro umowa tego typu zawierana jest maksymalnie na 3 miesiące? Kwestia ta poruszona jest w 34. artykule Kodeksu pracy. Zgodnie z zapisami okres wypowiedzenia trwa:-

  • 3 dni robocze, jeśli umowa podpisana została maksymalnie na 2 tygodnie,

  • 1 tydzień, jeśli okres próbny przekracza 2 tygodnie,

  • 2 tygodnie, jeżeli umowa została zawarta na 3 miesiące.

Zakończenie okresu próbnego

Zakończenie okresu próbnego oznacza, że zarówno pracodawca, jak i podwładny muszą podjąć decyzję dotyczącą dalszej współpracy. Oczywiście to zatrudniający ma więcej praw, ponieważ to on ocenia, czy nowa osoba spełniła wszystkie wymagania i dobrze wypełniała obowiązki. Jeśli tak, może z nią podpisać nową umowę o pracę, na czas nieokreślony lub określony. Wszystko oczywiście zależy od potrzeb firmy.

Pracownik ma dwie opcje w takiej sytuacji. Większość osób decyduje się na podpisanie kontraktu, zyskując stabilne zatrudnienie. Czasami zdarza się jednak, że zadania oraz atmosfera w firmie nie odpowiadają nowym pracownikom. W takiej sytuacji nie podpisują oni nowej umowy.

Prawa i obowiązki pracownika na okresie próbnym

Pracownik zatrudniony na podstawie umowy na okres próbny musi wypełniać obowiązki tak, by przekonać przełożonego, że poradzi sobie w firmie także w przyszłości. Dlatego warto pamiętać, by przyłożyć się do każdego zadania. Pracodawca ma obowiązek zapewnić zatrudnionemu godziwe i higieniczne warunki pracy. W tym celu należy wyposażyć stanowisko tak, by podwładny mógł wypełnić każde zlecone zadanie. W trakcie pierwszych dni pracodawca powinien też zorganizować szkolenie BHP.

Odkryj więcej artykułów