Na czym polega umowa-zlecenie?

Autor: Zespół redakcyjny Indeed

Zaktualizowano 10 grudnia 2021 | Opublikowano 4 listopada 2021

Zaktualizowano 10 grudnia 2021

Opublikowano 4 listopada 2021

W skład zespołu redakcyjnego Indeed wchodzą różni i utalentowani autorzy, analitycy eksperci. Wykorzystują oni dane Indeed, aby dostarczać użyteczne wskazówki, które pomagają w rozwoju kariery.

Zaproponowano Ci pracę w ramach umowy-zlecenia, ale nie wiesz, na czym polega ta forma zatrudnienia? W naszym artykule znajdziesz informacje o tym, czym ta umowa cywilnoprawna różni się od umowy o pracę oraz jakie ma wady i zalety.

Czym jest umowa-zlecenie

Minęły już czasy, gdy praca inna niż na etacie budziła zdziwienie. Coraz powszechniejsze są elastyczne formy zatrudnienia, choć pracownik nie zawsze wie, jakie konsekwencje niosą za sobą poszczególne umowy dotyczące świadczenia pracy, czyli umowa-zlecenie, umowa o dzieło i umowa o pracę.

Umowa-zlecenie jest umową cywilnoprawną. Oznacza to, że reguluje ją Kodeks cywilny, dokładnie artykuły 734-751, a nie Kodeks pracy. Stronami takiej umowy są zleceniobiorca, czyli osoba przyjmująca zlecenie (wykonująca pracę), i zleceniodawca, a więc osoba, która powierza zleceniobiorcy określone zadania.

Obowiązkowe elementy umowy-zlecenia

W umowie-zleceniu należy określić następujące elementy:

  • strony umowy (zleceniodawcę i zleceniobiorcę),

  • datę zawarcia umowy,

  • przedmiot umowy,

  • zobowiązanie zleceniobiorcy do starannego wykonywania powierzonych mu zadań,

  • czas obowiązywania umowy,

  • wynagrodzenie.

W zależności od rodzaju świadczonych usług i ustaleń stron umowy można w niej zawrzeć także inne szczegóły, na przykład kwestie dotyczące praw autorskich lub zasady naliczania kar za niewywiązywanie się z umowy.

Umowa-zlecenie a umowa o pracę

Umowa-zlecenie bywa preferowaną formą zatrudnienia zarówno wśród pracodawców, jak i osób świadczących na ich rzecz usługi. Warto zaznaczyć, że zgodnie z Kodeksem pracy termin „pracownik” dotyczy wyłącznie osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę.

Popularność zatrudnienia na umowę-zlecenie wynika z jej elastyczności i korzyści finansowych, które może oferować. Poniżej prezentujemy najważniejsze różnice między umową o pracę a umową-zleceniem.
Umowę-zlecenie charakteryzuje:

  1. Większa swoboda osoby zatrudnionej: brak określonych godzin pracy, wskazanego miejsca jej wykonywania i wytycznych dotyczących sposobu realizacji zlecenia.

  2. Możliwość powierzenia przez zleceniobiorcę swojej pracy innej osobie.

  3. Gwarancja minimalnej stawki godzinowej.

  4. Dobrowolność ubezpieczenie chorobowego.

Ryzyko związane z umową-zleceniem

Należy jednak pamiętać, że zawarcie umowy-zlecenia niesie ze sobą pewne ryzyko dla obu jej stron. Po pierwsze każda ze stron może wypowiedzieć zlecenie w dowolnym czasie. Jeśli strony wyrażą taką chęć, w umowie można określić jednak okres wypowiedzenia, by świadczenie usług nie zostało przerwane z dnia na dzień.

Po drugie zleceniobiorca nie korzysta z przywilejów, które daje Kodeks pracy. Oprócz okresu wypowiedzenia, którego brak oznacza niepewność zatrudnienia, są to między innymi kwestie dotyczące urlopu wypoczynkowego i macierzyńskiego oraz nadgodzin.

Kiedy umowa-zlecenie jest niedozwolona

Pracodawca nie może zaproponować osobie zatrudnianej umowy-zlecenia, jeśli nie odpowiada ona rodzajowi pracy, która ma być na jej podstawie wykonywana. Ponadto umowa-zlecenie nie może zostać zawarta jedynie w celu obniżenia kosztów zatrudnienia lub uniknięcia obowiązków wynikających z prawa pracy.

Umowy o pracę nie można zastąpić umową cywilnoprawną, czyli umową-zleceniem lub umową o dzieło, jeśli dana praca spełnia warunki typowe dla stosunku pracy, tj.:

  • osoba zatrudniona nie może wskazać zastępstwa,

  • praca ma być wykonywana w konkretnym miejscu i o określonych godzinach,

  • zleceniodawca kieruje wykonywaniem zadań i wydaje polecenia dotyczące ich realizacji.

Organem, który kontroluje zasadność zawierania umów-zleceń, jest Państwowa Inspekcja Pracy. Zgodnie z Kodeksem pracy pracodawca, który zawiera umowę cywilnoprawną w sytuacji, gdy powinien zawrzeć umowę o pracę, podlega karze grzywny w wysokości od 1000 zł do 30 000 zł.

Umowa-zlecenie a umowa o dzieło

Umowa o dzieło również jest umową cywilnoprawną, ale różni się od umowy-zlecenia w następujący sposób:

  • jej przedmiotem jest określony, indywidualny rezultat (czyli dzieło), np. książka, film z wesela, projekt ogrodu itp.,

  • nie dotyczy powtarzalnych czynności, np. regularnego prowadzenia zajęć w szkole językowej,

  • nie gwarantuje minimalnej stawki godzinowej,

  • nie wymaga odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne.

Minimalna płaca na umowie-zleceniu

Umowy-zlecenia nie dotyczy płaca minimalna, a minimalna stawka godzinowa. Zmienia się ona co roku i jest ogłaszana przez Prezesa Rady Ministrów lub Radę Ministrów. Wraz z 1 stycznia 2021 r. wprowadzono minimalną stawkę godzinową w wysokości 18,30  brutto, a od początku 2022 r. stawka ta będzie wynosić 19,70 zł brutto.

Nie oznacza to jednak, że w umowie-zleceniu trzeba ustalić wynagrodzenie w stawce godzinowej. Może być ono określone w inny sposób, na przykład w kwocie miesięcznej, ale wysokość wynagrodzenia w przeliczeniu na godzinę nie może być niższa niż obowiązująca stawka minimalna.

Zwolnienie lekarskie a umowa-zlecenie

Chory zleceniobiorca może otrzymać zwolnienie lekarskie, ale będzie ono płatne tylko wtedy, gdy zgłosi on wcześniej zleceniodawcy, że chce odprowadzać dobrowolną składkę na ubezpieczenie chorobowe. Dopiero po 90 dniach od objęcia ubezpieczeniem zleceniobiorca nabywa prawo do płatnego zwolnienia lekarskiego.

Zasiłek chorobowy jest wypłacany w następującej wysokości:

  • 80% podstawy wymiaru,

  • 70% podstawy wymiaru za okres pobytu w szpitala (specjalne zasady dot. osób po 50 roku życia),

  • 100% podstawy wymiaru, jeśli niezdolność do pracy wynika z wypadku w drodze do pracy lub z pracy, ciąży i w szczególnych przypadkach dotyczących dawców lub kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów.

Podstawa wymiaru zasiłku dla zleceniobiorców jest równa przeciętnemu miesięcznemu przychodowi, od którego opłacano składkę na ubezpieczenie chorobowe, z 12 ostatnich miesięcy kalendarzowych przed wystąpieniem niezdolności do pracy. Szczegółowe informacje na temat zasad wypłacania zasiłku chorobowego znajdziesz na stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Urlop macierzyński a umowa-zlecenie

Kodeks pracy daje kobietom w ciąży i świeżo upieczonym rodzicom przywileje, takie jak ochrona zatrudnienia, przedłużenie umowy do dnia porodu, a także urlop macierzyński i urlop rodzicielski. Osoba zatrudniona na podstawie umowy-zlecenia takich uprawnień nie ma. Może jednak skorzystać z zasiłku macierzyńskiego wypłacanego przez ZUS.

Prawo do zasiłku przysługuje zleceniobiorcy, jeśli podlegał on dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Zasiłek ten jest wypłacany przez okres od 20 do 37 tygodni w zależności od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie, a ze świadczenia można korzystać już 6 tygodni przed porodem.

Dla kogo umowa zlecenie

Choć nie każdą pracę można wykonywać na podstawie umowy-zlecenia, są branże, w których jest ona szczególnie popularna. Na umowę-zlecenie zatrudnia się często osoby wykonujące takie zadania, jak:

  • roznoszenie ulotek,

  • opieka nad dzieckiem, seniorem, osobą z niepełnosprawnościami,

  • sprzątanie,

  • usługi outsourcingowe.

Ponadto na umowę-zlecenie często zatrudniani są emeryci i studenci, a także osoby, które pracują już na etacie w innym miejscu, ale chcą dorobić do pensji lub zróżnicować swoje doświadczenia zawodowe. W wypadku każdej z tych osób obowiązują inne zasady odprowadzania składek ubezpieczeniowych.

Składki osoby, której przychód pochodzi z wielu źródeł

Osoba, który wykonuje pracę na podstawie kilku umów, podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym tylko z tytułu jednej umowy, którą może sama wybrać. Pozostałe umowy mogą być zwolnione ze składak, jeśli osoba zatrudniona otrzymuje na podstawie oskładkowanej umowy co najmniej minimalne wynagrodzenie.

Składka na ubezpieczenie zdrowotne jest natomiast pobierana z każdej z umów, na podstawie których dana osoba uzyskuje przychód.

Umowa-zlecenie z uczniem lub studentem

Umowa-zlecenie z uczniem lub studentem poniżej 26 roku życia nie podlega składkom na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Należy przy tym pamiętać, że nie dotyczy to uczestników studiów doktoranckich lub podyplomowych.

Emeryt a umowa-zlecenie

Z tytułu umowy-zlecenia podpisanej z emerytem lub rencistą odprowadzane są składki na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne:

  • emerytalne,

  • rentowe,

  • wypadkowe,

  • zdrowotne.

Ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne, a składek na ubezpieczenie społeczne nie trzeba płacić, jeśli emeryt lub rencista pracuje też w innym miejscu i otrzymuje tam co najmniej minimalne wynagrodzenie.

Praca na umowę-zlecenie może być korzystna dla obu stron zarówno zleceniodawcy, jak i zleceniobiorcy. Mimo to trzeba mieć świadomość, że wiąże się ona nie tylko z większą elastycznością zatrudnienia, ale też z niepewnością, mniejszą stabilnością i brakiem ochrony, którą gwarantuje Kodeks pracy.

Jeśli rozważasz zawarcie umowy-zlecenia, zastanów się także nad innymi elastycznymi formami pracy. Pomogą Ci w tym nasze artykuły:

  • Samozatrudnienie: wady i zalety

  • Jak zostać freelancerem? Porady i przykładowe ścieżki kariery

  • Jak uzyskać krótkoterminowe zlecenie?

Dane dotyczące wynagrodzeń odzwierciedlają dane dostępne na podanych stronach internetowych w trakcie pisania tego artykułu. Wysokość wynagrodzeń może różnić się w zależności od podmiotu zatrudniającego oraz doświadczenia, poziomu wykształcenia i miejsca zamieszkania kandydatów.

Odkryj więcej artykułów