Kim jest pracownik transgraniczny?

Autor: Zespół redakcyjny Indeed

15 listopada 2021

Fakt, że ktoś mieszka w jednym kraju, a pracuje w innym, już nikogo nie dziwi i jest to sytuacja coraz bardziej powszechna. Kim jest pracownik transgraniczny? Czy każdy, kto mieszka w jednym kraju, a pracuje w innym, jest pracownikiem transgranicznym? Kogo możemy w ten sposób określać i co mówią na ten temat przepisy?

Korzyści wynikające ze świadczenia pracy na terytorium innego kraju są silnym argumentem za tym sposobem zarobkowania. W poniższym artykule wyjaśnimy najważniejsze kwestie związane z pracą przygraniczną. Dowiesz się, kogo możemy nazywać pracownikiem transgranicznym oraz jakie przepisy mają zastosowanie w takiej sytuacji.

Kogo można nazwać pracownikiem transgranicznym?

Wiele osób mieszkających blisko granicy z innym państwem decyduje się podjąć pracę na jego terytorium. Jeżeli pracownik ten mieszka w kraju pochodzenia i codziennie lub co najmniej raz w tygodniu wraca do domu, nazywamy go pracownikiem transgranicznym. Terminem zastępczym o równorzędnym znaczeniu jest pracownik przygraniczny.

Zgodnie z przepisami pracownikiem transgranicznym możemy nazywać osobę, której centrum życia społecznego znajduje się w kraju zamieszkania, ale która posiada status pracownika w innym kraju. Bardzo ważne jest, żeby pracownik przygraniczny codziennie lub co najmniej raz w tygodniu przekraczał granicę w celu dotarcia do zakładu pracy. Pracownik transgraniczny powinien przebywać w miejscu zamieszkania co najmniej 183 dni w roku podatkowym. Ponadto określenie to ma zastosowanie tylko wobec osób pracujących i mieszkających na terenie krajów będących państwami członkowskimi Unii Europejskiej.

Wiele informacji na temat zagadnień związanych z pracą pracowników transgranicznych znaleźć można na stronach Unii Europejskiej. Najważniejszą informacją, jaką można znaleźć w umieszczonych tam zasobach, jest ta, że niezależnie od kraju zamieszkania oraz kraju zatrudnienia podlegać będziesz tym samym zasadom ogólnym. Wynika to z faktu, że zasady te wynikają z Traktatu o Unii Europejskiej oraz przepisów powszechnie obowiązujących na terenie UE.

Korzyści wynikające z bycia pracownikiem transgranicznym

Coraz więcej osób podejmuje zupełnie świadomą decyzję o tym, żeby pracować na terytorium innego kraju. Dla mieszkańców Cieszyna, który graniczy z Czechami, czy Słubic leżących przy granicy z Niemcami nie wiąże się to nawet z większymi wyrzeczeniami, a korzyści mogą być naprawdę interesujące. Najczęstsze benefity, które wpływają na to, że dana osoba decyduje się podjąć pracę za granicą to:

  • wyższe zarobki,

  • atrakcyjny system premiowania,

  • dodatkowe świadczenia pracownicze i rodzinne,

  • stabilna sytuacja na rynku pracy.

Pracownik transgraniczny a przepisy

Pracownik przygraniczny podlega ustawodawstwu obydwu krajów, w których funkcjonuje oraz przepisom unijnym, które poruszają kwestie rozwiązań prawnych dla pracowników transgranicznych. W kontekście prawa pracy najczęściej zastosowanie mają przepisy państwa zatrudniającego, natomiast w kontekście ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych przepisy kraju zamieszkania.

Nie jest to jednak aż tak proste. Istnieją zagadnienia, w których dana osoba odpowiada przed organami obu państw. Szczególnie skomplikowana sytuacja dotyczy spraw związanych z opodatkowaniem dochodów uzyskiwanych przez pracowników transgranicznych.

Podatek dochodowy

Nie istnieją ogólnounijne przepisy regulujące sposób opodatkowywania dochodów pracowników transgranicznych. Zasadą jest, że dochody z pracy opodatkowane są w kraju uzyskania, co oznacza, że pracując w Niemczech, to tam zapłacisz co miesiąc podatek dochodowy od swoich zarobków. Polskie przepisy podatkowe mówią jednak, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od dochodów osobistych podlegają wszystkie dochody polskich rezydentów podatkowych, zarówno te uzyskane w kraju, jak i za granicą.

Zasada nieograniczonego obowiązku podatkowego dotyczy oczywiście również pracowników transgranicznych. W praktyce oznacza to, że istnieje ryzyko podwójnego opodatkowania tych samych dochodów – po raz pierwszy w kraju uzyskania, po raz drugi w Polsce. By uniknąć tej krzywdzącej dla pracowników sytuacji, Polska podpisała szereg umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Z powyższego wynika fakt, że nie da się jednoznacznie powiedzieć, jakie zasady stosowane będą w konkretnym przypadku. Wszystko zależy od tego, w którym kraju uzyskujesz dochody, a w którym kraju mieszkasz. Jeżeli zastanawiasz się nad podjęciem pracy jako pracownik transgraniczny, rozważ konsultację z doradcą podatkowym, który specjalizuje się w zagadnieniach opodatkowania dochodów uzyskanych w kraju, w którym masz zamiar rozpocząć pracę.

Ubezpieczenie zdrowotne

Jeśli mieszkasz w jednym kraju członkowskim Unii Europejskiej, a pracujesz w drugim, masz prawo do ubezpieczenia zdrowotnego w obu z nich. Pamiętaj jednak o tym, żeby udać się do zakładu ubezpieczeń kraju, w którym pracujesz i pobrać formularz S1. Na podstawie tego formularza możesz się leczyć także w kraju zamieszkania.

Świadczenia rodzinne

Pracownik transgraniczny to taki, którego centrum życia rodzinnego znajduje się w innym kraju niż kraj zatrudnienia. Zgodnie z zasadami ustalonymi w Unii Europejskiej świadczenia rodzinne wypłaca ten kraj, w którym Ty i Twoja rodzina mieszkacie na stałe.

Zasiłek dla bezrobotnych

Jeśli w świetle prawa jesteś pracownikiem transgranicznym, składki na ubezpieczenie społeczne musisz opłacać w kraju zatrudnienia. Jednak w przypadku utraty pracy o zasiłek należy ubiegać się w państwie, w którym mieszkasz. W tym celu konieczne jest dostarczenie krajowej służbie zatrudnienia formularza U1. Jest to dokument potwierdzający okresy zatrudnienia, które zostaną wzięte pod uwagę przy obliczaniu wysokości zasiłku. Taki formularz uzyskasz w kraju zatrudnienia.

Odpowiednie służby mogą samodzielnie uzyskać informację na temat okresów twojego zatrudnienia i odprowadzania składek od władz kraju, w którym Cię zatrudniono. Jednak oznacza to, że będziesz dość długo czekać na decyzję o przyznaniu zasiłku. Dostarczenie formularza U1 zdecydowanie przyśpieszy procedury.

Zasada równego traktowania

Jedną z podstawowych zasad Unii Europejskiej jest równość jej obywateli, niezależnie od kraju członkowskiego. W tego wynika również zasada, że niezależnie, który kraj członkowski uzna Cię za rezydenta podatkowego, zobowiązany jest traktować Cię tak samo i na takich samych warunkach, jak własnych obywateli. Dotyczy to w szczególności wszelkich świadczeń rodzinnych, odliczeń od podatku i tym podobnych.

Pracownik transgraniczny w dobie pandemii

Na początku 2020 roku cały świat obiegła informacja o pojawieniu się niezwykle groźnego wirusa. Początkowo sytuacja była bardzo trudna. Kolejne kraje wprowadzały na swoich terytoriach obostrzenia, których głównym zadaniem było ograniczenie transmisji wirusa. Dla wielu osób najtrudniejsze okazały się lockdowny. Trwałe zamknięcie w czterech ścianach własnego domu czy mieszkania bez możliwości swobodnego i niczym nieograniczonego poruszania się negatywnie wpłynęło na psychikę wielu osób.

Dowiedz się więcej: COVID-19 a Twoja praca – porady i działania, które warto wziąć pod uwagę.

Skutki kolejnych lockdownów wywarły także silny wpływ na sytuację gospodarczą w kraju. Wielu pracownikom z dnia na dzień została odebrana możliwość świadczenia pracy. Zaistniała konieczność wypracowania nowych form pracy. Wzrosła zatem liczba miejsc, w których możliwe okazało się zrobienie zakupów online, lokale gastronomiczne masowo wdrażały systemy umożliwiające zamawianie posiłków z dowozem a każda branża, w której było to realne, wprowadzała system pracy zdalnej.

Praca zdalna obecnie jest bardzo popularnym rozwiązaniem. Wielu pracowników transgranicznych także pracuje w ten sposób, mimo że wcześniej nie było to możliwe. Ze względu na niezwykłą sytuację, wynikającą z pandemii i częstego zamykania granic uniemożliwiającego swobodne podróżowanie pomiędzy krajami, praca zdalna stała się dopuszczalna także dla pracowników transgranicznych. Unijne wytyczne zawierają jednak zapis, że państwa członkowskie nie powinny uniemożliwiać pracownikom przygranicznym przekraczania granic oraz powinny ustanowić konkretne, nieobciążające i szybkie procedury w celu zapewnienia im płynnego przekroczenia granicy.

Jak znaleźć pracę za granicą?

Jeśli rozważasz możliwość pracy za granicą, koniecznie przejrzyj oferty pracy dostępne w internecie. Możesz również skorzystać z wsparcia agencji zatrudnienia. Uzyskasz w niej pomoc w załatwieniu wszystkich niezbędnych formalności oraz w rozmowach z pracodawcą. W zamian za te czynności agencja zatrudnienia pobiera opłatę w postaci procentu od Twoich początkowych zarobków. Pamiętaj, żeby zawsze sprawdzić, czy dana agencja jest legalna, bezpieczna oraz zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Agencji Zatrudnienia. Zwróć również uwagę na wysokość prowizji, jaką z Twojego wynagrodzenia pobierze agencja. Prawdopodobnie konieczny będzie wybór pomiędzy pośrednikiem z większą renomą i wyższą prowizją a agencją o niższym koszcie, ale jednocześnie mniej doświadczoną.

Największe szanse na korzystne zatrudnienie za granicą mają pracownicy posiadający konkretne kwalifikacje. W Czechach i Niemczech znajduje się wiele fabryk motoryzacyjnych oraz przedsiębiorstw o charakterze produkcyjnym, logistycznym i przemysłowym. Dlatego poszukiwani są specjaliści posiadający kwalifikacje do pracy przy maszynach produkcyjnych, spawacze, monterzy, lakiernicy czy mechanicy.

Pamiętaj, że poszukując pracy, należy przygotować profesjonalne CV.

Powiązane artykuły

Zawody związane ze sportem