Jak zostać arteterapeutą?

Autor: Zespół redakcyjny Indeed

Opublikowano 9 grudnia 2021

W skład zespołu redakcyjnego Indeed wchodzą różni i utalentowani autorzy, analitycy eksperci. Wykorzystują oni dane Indeed, aby dostarczać użyteczne wskazówki, które pomagają w rozwoju kariery.

Połączenie sztuki i troski o stan drugiego człowieka może zaowocować zainteresowaniem się karierą zawodową w obszarze terapii przez sztukę. Jeżeli zastanawiasz się, jak zostać arteterapeutą, ten artykuł przybliży Ci zagadnienia z tym związane.

Opiszemy pokrótce, czym jest arteterapia i jakie formy terapii przez sztukę możesz wykorzystywać w pracy. Podpowiemy, czym będziesz się zajmować w codziennej działalności oraz co zrobić, by rozpocząć karierę w branży. Na koniec wspomnimy o miejscach pracy, w których możesz znaleźć zatrudnienie oraz przedstawimy średnie zarobki arteterapeutów.

Co to jest arteterapia?

Arteterapia może być uznana za szczególną formę psychoterapii. Poprzez wykorzystanie procesu tworzenia ma ona pomagać osobom w różnym wieku radzić sobie z problemami i emocjami, a także podnosić samoocenę i redukować stres. Można powiedzieć, że jej naczelnym celem jest działanie w kierunku poprawy szeroko pojętego stanu psychicznego podopiecznych.

Terapia przez sztukę może być prowadzona różnymi metodami i technikami, z których najpopularniejsze to:

  • plastykoterapia, która wykorzystuje różnorodne techniki plastyczne (na przykład rysunek, malarstwo, rzeźbę);

  • muzykoterapia, czyli terapia dźwiękiem;

  • biblioterapia, która opiera się na czytaniu lub słuchaniu książek i innych tekstów;

  • filmoterapia, polegająca na projekcjach oraz tworzeniu filmów;

  • teatroterapia, oparta na stosowaniu różnych form teatralnych oraz uczestnictwie w spektaklach;

  • choreoterapia, czyli terapia poprzez taniec oraz ćwiczenia i improwizacje ruchowe przy muzyce.

Kim jest arteterapeuta?

Arteterapeutą nazwiemy osobę, która zajmuje się terapią z wykorzystaniem różnych form i technik z zakresu wybranej dziedziny lub dziedzin sztuki. Działania te mają na celu pomóc podopiecznym poradzić sobie z problemami i emocjami.

Wśród szczegółowych zadań terapeuty możemy wyróżnić między innymi:

  • prowadzenie terapii zgodnie z przepisami prawa,

  • wykorzystywanie w terapii ogólnej wiedzy medycznej,

  • nawiązywanie i utrzymywanie kontaktu z podopiecznymi,

  • planowanie terapii indywidualnej i grupowej,

  • rozpoznawanie zaburzeń i formułowanie diagnozy terapeutycznej,

  • układanie planu terapii,

  • dobieranie techniki i metody pracy w zależności od potrzeb podopiecznego,

  • prowadzenie terapii różnymi metodami i technikami wyrazu artystycznego,

  • monitorowanie i dokumentowanie przebiegu terapii.

W procesie arteterapeutycznym wykorzystuje się różne formy i techniki terapii. Arteterapeuci posiadają często kompetencje zawodowe w więcej niż jednej metodzie terapeutycznej.

Certyfikowani arteterapeuci zazwyczaj podlegają superwizji, czyli cyklicznym spotkaniom z kolegami po fachu, które mają umożliwić spojrzenie z dystansu na własną pracę oraz pozwolić na konsultowanie metod i przypadków.

Na czym polega praca arteterapeuty?

W czasie codziennej pracy zakres działań w tym zawodzie wynika wprost z zadań, jakie są im stawiane. Praca arteterapeutów polega zatem przede wszystkim na:

  • diagnozowaniu podopiecznych poprzez obserwację procesu twórczego,

  • analizowaniu diagnoz innych specjalistów (lekarzy, logopedów, psychologów czy nauczycieli),

  • opracowywaniu planu zajęć oraz zasad współpracy z podopiecznymi,

  • prowadzeniu zajęć terapeutycznych z zastosowaniem różnych technik artystycznych,

  • wydawaniu opinii o przebiegu procesu arteterapii oraz o samym podopiecznym,

  • dokumentowaniu procesu terapeutycznego,

  • współpracy z innymi specjalistami w celu otoczenia podopiecznego całościową opieką diagnostyczną i terapeutyczną.

W czasie zajęć arteterapeutycznych, w zależności od ich charakteru, wykorzystywane są między innymi:

  • materiały plastyczne;

  • sztalugi, stoły rzeźbiarskie i inne sprzęty umożliwiające pracę różnymi technikami plastycznymi;

  • sprzęt audiowizualny;

  • chusty, kostiumy, wstążki i tym podobne akcesoria umożliwiające działania teatralne i choreograficzne;

  • sprzęt komputerowy.

Jak zostać arteterapeutą?

Zawód arteterapeuty nie jest w Polsce regulowany szczegółowymi przepisami prawa. Terapię przez sztukę prowadzić może w zasadzie każda osoba, która legitymuje się co najmniej średnim wykształceniem.

Mimo że do wykonywania tego zawodu nie jest wymagane specjalne wykształcenie psychologiczne lub pedagogiczne, warto pamiętać, że prowadzenie terapii w niektórych placówkach może wymagać posiadania dodatkowych uprawnień. Przykładowo chcąc prowadzić muzykoterapię w przedszkolu, wymagane będzie posiadanie uprawnień pedagogicznych.

Wymagania formalne

Formalny brak szczegółowych wymagań odnośnie wykształcenia arteterapeutów sprawia, że swoistą pustkę w tym zakresie starają się wypełniać niezależne stowarzyszenia arteterapeutów, które prowadzą własne szkolenia i przyznają certyfikaty. W naszym kraju najbardziej uznane to Stowarzyszenie Arteterapeutów Polskich „Kajros”, Polskie Stowarzyszenie Terapii Przez Sztukę oraz Polskie Stowarzyszenie Muzykoterapeutów. Każde ze stowarzyszeń wydaje certyfikaty na podstawie własnych regulaminów oraz we współpracy z międzynarodowymi organizacjami zrzeszającymi arteterapeutów. Szczegóły dotyczące procedury kwalifikacyjnej, programów kursowych oraz ścieżki egzaminacyjnej znajdziesz na stronach internetowych stowarzyszeń certyfikujących.

Największe szanse na podjęcie pracy w zawodzie arteterapeuty mają te osoby, które spełniają jedno lub kilka z poniższych kryteriów:

  • ukońcizenie studiów lub studiów podyplomowych z zakresu terapii przez sztukę;

  • posiadanie kwalifikacji zawodowych terapeuty zajęciowego;

  • uzyskanie certyfikatu arteterapeuty na podstawie uznanych programów kursowych oraz w renomowanych ośrodkach.

Dodatkowym atutem może być również dyplom ukończenia studiów z zakresu pedagogiki, psychologii, muzyki czy sztuk pięknych. Znaczenie ma również udokumentowana znajomość języków obcych, zwłaszcza angielskiego.

Jakie cechy powinien posiadać dobry arteterapeuta?

Arteterapeuci pracują z ludźmi. Prowadząc terapię, stykają się z osobami o różnych problemach i zaburzeniach. Dodatkowo każda z nich ma inne oczekiwania i wyobrażenia dotyczące procesu terapeutycznego. Pracę utrudnia również fakt, że terapeuci prowadzą zarówno zajęcia grupowe, jak i terapię indywidualną.

Maksymalne wykorzystanie możliwości terapii przez sztukę wymaga od prowadzącego zajęcia wysokiego zaangażowania oraz szeregu cech. Które z nich naszym zdaniem są najważniejsze?

Odpowiedzialność

Arteterapeuta prowadzi proces terapeutyczny osób z problemami i zaburzeniami. Od działań podejmowanych przez niego zależy skuteczność terapii. Osoba pracująca w tym zawodzie musi zatem brać pełną odpowiedzialność za podejmowane przez siebie działania, tworzone opinie czy proponowane formy terapii.

Wysokie zdolności komunikacyjne

Proces terapeutyczny to nie tylko prowadzenie zajęć i wydawanie poleceń podopiecznym w czasie sesji. To przede wszystkim ciągła obecność i komunikacja z nimi, a także ze współpracownikami i innymi specjalistami, którzy mają udział w terapii. Umiejętność jasnego komunikowania z pewnością pomaga podnosić efektywność podejmowanych działań.

Empatia

Podopieczni arteterapeutów przychodzą na zajęcia z różnymi problemami. Od prowadzącego wymagane jest zrozumienie dla ich zachowań. Nie może on przyjmować postawy oceniającej, powinien natomiast wykazywać się zrozumieniem i akceptacją.

Odporność na stres

Praca terapeuty generuje niejednokrotnie duże obciążenia psychiczne dla prowadzących zajęcia. W tym zawodzie bardzo istotna jest umiejętność odcięcia się po pracy od problemów z nią związanych. Także w tym celu wielu terapeutów korzysta z superwizji.

Spostrzegawczość i uważność

Jednym z zadań arteterapeuty jest opracowywanie programu terapii oraz treści zajęć terapeutycznych. W ich trakcie musi on bacznie obserwować podopiecznych i reagować na wszelkie zmiany w zachowaniu. Jeśli zajdzie taka potrzeba, spostrzeżenia te powinny być podstawą do modyfikacji działań terapeutycznych.

Cierpliwość

Efekty terapii są często odroczone w czasie. Ponadto pojawiają się zazwyczaj na zasadzie małych kroków. Terapeuta musi być osobą cierpliwą i wytrwałą, nie mogą zrażać go drobne niepowodzenia czy przeszkody.

Kreatywność i otwartość

Jednym z większych wrogów skutecznej terapii jest nuda. To na prowadzącym zajęcia ciąży obowiązek takiego ich zaplanowania i przeprowadzenia, żeby podopieczni chętnie i aktywnie brali w nich udział. Nie może zatem realizować cały czas tych samych pomysłów, musi natomiast ciągle generować nowe. Głębokie pokłady kreatywności przy planowaniu treści zajęć będą w tej sytuacji nieocenioną pomocą.

Gdzie może pracować arteterapeuta?

Terapeuci wykorzystujący w codziennej działalności różne dziedziny sztuki mogą znaleźć zatrudnienie w wielu miejscach. W większości placówek, których zadaniem jest prowadzenie terapii pacjentów, możliwe jest organizowanie zajęć arteterapeutycznych. Terapeuci specjalizujący się w terapii sztuką mogą zatem pracować między innymi w:

  • szkołach – zarówno powszechnych, jak i specjalnych;

  • ośrodkach wychowawczych;

  • ośrodkach terapeutycznych;

  • szpitalach;

  • zakładach opiekuńczych;

  • zakładach karnych;

  • domach spokojnej starości;

  • domach pomocy społecznej;

  • przedsiębiorstwach prywatnych, które prowadzą działalność w zakresie terapii;

  • domach kultury.

Jeżeli poszukujesz zatrudnienia w tym zawodzie, sprawdź oferty pracy dla terapeutów w portalu Indeed. Możesz również sprawdzić ogłoszenia dostępne w Centralnej Bazie Ofert Pracy.

Ile zarabiają arteterapeuci?

Według danych zgromadzonych przez portal wynagrodzenia.pl wysokość średnich miesięcznych zarobków brutto arteterapeutuów mieści się w przedziale od 2800 zł do 4080 zł. Mediana ich zarobków wynosi przy tym 3220 zł. Zarobki grupy 25% najlepiej zarabiających arteterapeutów są wyższe od górnej granicy przedziału wspomnianego wyżej.

Wysokość wynagrodzenia w tym zawodzie jest uzależniona przede wszystkim od specjalizacji, doświadczenia i renomy oraz wielkości pracodawcy i lokalizacji miejsca pracy. Część pracodawców zapewnia możliwość dokształcania się na specjalistycznych kursach. Zauważyć można też, że większość osób wykonujących ten zawód to kobiety.

Dane dotyczące wynagrodzeń odzwierciedlają dane dostępne na podanych stronach internetowych w trakcie pisania tego artykułu. Wysokość wynagrodzeń może różnić się w zależności od podmiotu zatrudniającego oraz doświadczenia, poziomu wykształcenia i miejsca zamieszkania kandydatów.

Odkryj więcej artykułów