Czym zajmuje się dietetyk? Obowiązki i cele

Autor: Zespół redakcyjny Indeed

Opublikowano 27 czerwca 2022

W skład zespołu redakcyjnego Indeed wchodzą różni i utalentowani autorzy, analitycy eksperci. Wykorzystują oni dane Indeed, aby dostarczać użyteczne wskazówki, które pomagają w rozwoju kariery.

Dietetyka to bardzo popularny kierunek kształcenia: w roku akademickim 2021/22 o jedno miejsce na studiach stacjonarnych ubiegało się średnio 6 kandydatów. Jeśli Ciebie także interesuje ta branża i rozważasz podjęcie edukacji na kierunku związanym z żywieniem, ale nie do końca wiesz, czym zajmuje się dietetyk, w tym artykule przybliżymy Ci zadania i cele, jakie realizuje w codziennej pracy. Odpowiemy też na pytanie, czy do wykonywania tego zawodu konieczne są studia medyczne.

Czym zajmuje się dietetyk/dietetyczka?

Dietetyk to osoba, która zawodowo zajmuje się żywieniem — układaniem diet i schematów żywieniowych dla konkretnych celów, takich jak redukcja lub przyrost wagi, wyregulowanie poziomu hormonów czy detoksykacja organizmu.

7 podstawowych zadań dietetyka/dietetyczki

Wizyta w gabinecie dietetyka może kojarzyć się głównie z problemami z wagą, jednak wachlarz usług jest o wiele bogatszy. Nadrzędnym celem pracy tej osoby jest poprawa jakości życia swojego klienta i zadbanie o jego zdrowie. W zależności od potrzeb, może to robić w rozmaity sposób.

1. Pomoc w rekonwalescencji po chorobie

Choroby przewlekłe o ciężkim przebiegu, choroby nowotworowe, dolegliwości ze strony układu pokarmowego, długotrwały pobyt w szpitalu, okresowa konieczność żywienia pozajelitowego — te wszystkie czynniki mogą prowadzić do niedożywienia pacjenta i w efekcie pogorszenia jego stanu zdrowia. Negatywnie wpływa ono także na czas trwania rekonwalescencji, wydłużając ją i utrudniając choremu powrót do sprawności.

Jednym z podstawowych zadań dietetyka, zwłaszcza klinicznego (czyli zajmującego się żywieniem osób w okresie choroby i w czasie zdrowienia) jest pomoc pacjentom w odzyskaniu pełni sił i zdrowia.

Dieta takiej osoby powinna być oparta na produktach bogatych w składniki odżywcze, witaminy i błonnik (o ile nie istnieją przeciwwskazania). Posiłki powinny być także lekkostrawne, jak najmniej przetworzone i zróżnicowane.

Pomoc dietetyka, właściwie zbilansowane posiłki i dobre odżywienie rekonwalescenta mogą zmniejszyć ilość powikłań pooperacyjnych, skrócić hospitalizację i rehabilitację, a także obniżyć ryzyko ponownego wystąpienia choroby.

2. Wsparcie w leczeniu chorób różnego pochodzenia

Pomoc może być nieoceniona także w leczeniu i wspomaganiu leczenia niektórych chorób, zwłaszcza związanych z układem pokarmowym, ale także schorzeniami o podłożu endokrynologicznym. Wizyta w gabinecie i ustalenie właściwej diety jest często zaleceniem dla osób zmagających się między innymi z:

  • insulinoopornością,

  • cukrzycą typu 1 i 2,

  • nadciśnieniem,

  • miażdżycą,

  • chorobą Hashimoto,

  • zespołem jelita drażliwego.

W powyższych przypadkach dieta nie stanowi oczywiście rozwiązania problemów zdrowotnych, jednak konsultacja i odpowiedni jadłospis mogą pomóc w odzyskaniu dobrego samopoczucia i zapobiec rozwojowi choroby.

3. Zwalczanie otyłości

Pomoc w pozbyciu się nadmiarowych kilogramów stanowi jeden z częstszych powodów wizyty u dietetyka. Co istotne, z usług w tym zakresie nie korzystają jedynie dorośli, ale często także młodzież i dzieci.

Ułożenie zdrowej i zbilansowanej diety redukcyjnej wymaga przeprowadzenia szerokiego wywiadu obejmującego takie kwestie jak styl życia osoby zainteresowanej (godziny pracy, ilość czasu spędzanego poza domem czy aktywności), ulubione potrawy, czas przeznaczony na przygotowanie posiłków, budżet, a także najczęściej popełniane błędy żywieniowe.

Osoby, które liczą na szybką utratę wagi przy minimalnym wysiłku, mogą być zawiedzione wizytą u tego specjalisty. To, czym zajmuje się dietetyk, opiera się w dużej mierze na dostosowaniu kaloryczności i rozkładu makroskładników do potrzeb organizmu klienta przy zachowaniu go w zdrowiu i dobrym samopoczuciu. Redukcja wagi jest efektem ubocznym odpowiedniej diety, a nie celem samym w sobie. Z tego powodu jadłospis rozpisany przez dietetyka to posiłki obfite i sycące, bogate między innymi w warzywa, chude mięso i wodę.

4. Wsparcie żywieniowe dla sportowców

W zależności od uprawianej dyscypliny sportowcy mogą potrzebować diety wysokokalorycznej, wysokobiałkowej lub lekkostrawnej. Wsparcie i doradztwo w tym zakresie może im zapewnić opieka dietetyka, który w oparciu o harmonogram ćwiczeń ułoży jadłospis pokrywający zapotrzebowanie na najważniejsze składniki odżywcze.

Zadba też o odpowiednie nawodnienie organizmu. Wbrew pozorom prawidłową podaż wody można zapewnić, spożywając nie tylko czystą wodę i napoje elektrolityczne, ale także mleko, sok pomarańczowy i herbatę oraz produkty bogate w wodę: zielone ogórki, melony czy arbuzy.

Nie każdy dietetyk się w tym specjalizuje, ale uprawiając sport, warto zadbać także o suplementację i poszukać takiego gabinetu, który w swojej ofercie posiada doradztwo w tym zakresie.

5. Wsparcie kobiet w ciąży i w okresie laktacji

Ciąża i okres karmienia są bardzo wymagającym czasem w życiu kobiety, także pod względem żywienia. W tym czasie zwiększa się zapotrzebowanie na witaminy, białko czy nienasycone kwasy tłuszczowe. Powinna zwiększyć się też ogólna kaloryczność posiłków. Dolegliwości ciążowe, takie jak wymioty, nudności, uczucie wstrętu do określonego rodzaju produktów, zwiększona skłonność do wzdęć i zaparć, mogą jednak prowadzić do poważnych niedoborów, odwodnienia i niedożywienia. Jest to sytuacja niebezpieczna zarówno dla matki, jak i płodu.

Z usług dietetyka warto skorzystać w tym okresie przynajmniej doraźnie, na przykład na początku ciąży lub tuż po porodzie, aby otrzymać szczegółowe wytyczne dotyczące zapotrzebowania na kalorie, przykładowe posiłki i przekąski, a także listę produktów zakazanych. W szczególnych przypadkach można przebywać pod opieką specjalisty przez cały okres ciąży i karmienia.

6. Uzupełnianie braków żywieniowych osób o specjalnych wymogach

Alergie i nietolerancje pokarmowe mogą wykluczyć z diety wiele wartościowych elementów, takich jak niektóre warzywa, nabiał krowiego pochodzenia, zboża czy cukry. Także weganie i wegetarianie, spożywający jedynie produkty roślinne i pochodzenia roślinnego, posiadają dietę zubożoną między innymi o białko zwierzęce.

O prawidłową podaż wszystkich niezbędnych składników i mikroelementów zadba wyspecjalizowany dietetyk, który w oparciu o listę produktów zakazanych stworzy atrakcyjny i zróżnicowany jadłospis uzupełniający braki w każdym zakresie.

7. Edukacja żywieniowa

Podstawą zdrowego życia są prawidłowe nawyki żywieniowe, a te powinno się wykształcić i stosować w sposób ciągły, a nie jedynie w formie tymczasowej diety. Profesjonalny dietetyk podczas udzielania konsultacji prowadzi także edukację żywieniową i udziela porad w zakresie zdrowego stylu życia w perspektywie długofalowej. Pomaga też, w oparciu o wywiad, wyszukiwać i eliminować regularnie popełniane błędy żywieniowe.

Dietetycy mogą prowadzić również szkolenia i prezentacje uwzględniające potrzeby słuchaczy w takich placówkach, jak:

  • przedszkola,

  • szkoły,

  • szpitale,

  • szkoły rodzenia,

  • domy seniora,

  • ośrodki rehabilitacyjne.

Gdzie pracuje dietetyk?

Specjaliści od dietetyki mogą prowadzić prywatną działalność lub zatrudnić się w ramach umowy o pracę. Otwarcie własnego gabinetu może być bardziej opłacalne, jednak należy wziąć pod uwagę wielkość miasta i związaną z tym potencjalną liczbę klientów oraz konkurencję na rynku.

Osoby, które zdecydują się na podjęcie stosunku pracy, mogą poszukiwać zatrudnienia w placówkach żywienia zbiorowego, takich jak szkoły, przedszkola czy szpitale (ze szczególnym uwzględnieniem dietetyków klinicznych). Niektóre renomowane hotele posiadające w swojej ofercie na przykład turnusy odchudzające także korzystają ze wsparcia profesjonalnego dietetyka.

Popularne dziś „diety pudełkowe” dostępne są w wielu różnych wariantach: o obniżonej lub zwiększonej kaloryczności, roślinne, przyjazne alergikom czy wegańskie. Przy ustalaniu jadłospisu liczy się, oprócz smaku i apetycznego wyglądu dania, przede wszystkim jego skład, o co dba także specjalista dietetyk.

Czy dietetyk jest lekarzem?

Aby móc wykonywać zawód dietetyka, niepotrzebne są studia medyczne, a zatem z prawnego punktu widzenia, dietetyk nie jest lekarzem. Nie może także wystawiać recept czy zwolnień lekarskich ani prowadzić działalności ratującej zdrowie i życie.

Umiejętności i wiedzę o tym, czym zajmuje się dietetyk, można zdobyć w ramach studiów stacjonarnych i niestacjonarnych na wielu uczelniach publicznych i prywatnych w Polsce. Szkolenia w tym zakresie oferują również mniejsze instytucje o charakterze oświatowym. Niektóre kursy są akredytowane przez organy rządowe, na przykład Ministerstwo Edukacji Narodowej.

Praca w charakterze dietetyka uznawana jest jednak za zawód medyczny. Nie jest on regulowany odrębnymi przepisami i w chwili obecnej ustawodawca nie określił sztywnych norm dotyczących posługiwania się tytułem dietetyka, wymogów dotyczących wykształcenia czy przygotowania zawodowego. Trwają jednak prace legislacyjne nad tym tematem i niewykluczone, że niebawem wejdzie w życie ustawa precyzująca wiele istotnych zagadnień, wśród nich:

  • definicję zawodu i zadań dietetyka,

  • wymagania kwalifikacyjne,

  • etykę pracy i zakres odpowiedzialności zawodowej.

Planowane jest także stworzenie specjalnego rejestru dla wszystkich osób wykonujących zawód dietetyka.

Dietetyka jako świadomy wybór ścieżki kariery

W społeczeństwie odczuwalny jest wzrost świadomości zdrowotnej i zainteresowania takimi tematami jak zdrowy tryb życia czy zbilansowane żywienie, a w ofercie gabinetów dietetycznych coraz częściej można spotkać, oprócz standardowych usług, także nowoczesne propozycje korzystające z dorobku współczesnej nauki. Te wszystkie aspekty sprawiają, że zawód dietetyka może być korzystną inwestycją w przyszłość. Jeśli kwestie związane ze zdrowiem są Ci bliskie, interesujesz się psychologią, socjologią, nowinkami w zakresie żywienia, posiadasz chęć ciągłego doskonalenia się, współpraca z klientami nie sprawia Ci trudności, a do tego masz zacięcie do gotowania, być może zawód dietetyka przeznaczony jest właśnie dla Ciebie.

Odkryj więcej artykułów