Czy umieszczać referencje w CV?

Autor: Zespół redakcyjny Indeed

Opublikowano 30 maja 2022

W skład zespołu redakcyjnego Indeed wchodzą różni i utalentowani autorzy, analitycy eksperci. Wykorzystują oni dane Indeed, aby dostarczać użyteczne wskazówki, które pomagają w rozwoju kariery.

Zastanawiasz się, czy warto prosić byłego pracodawcę o referencje? Nie wiesz, jaką powinny mieć formę?

W naszym artykule znajdziesz odpowiedzi na te pytania i dowiesz się, jakie korzyści daje dodawanie referencji do CV.

Czym są referencje

Referencje to opinia wystawiana przez osobę, z którą łączą Cię relacje zawodowe. Jeśli dopiero zaczynasz karierę, możesz poprosić o kilka pochlebnych słów na Twój temat swojego promotora, nauczyciela lub opiekuna koła naukowego.

W większości rekrutacji nie trzeba udostępniać referencji, ale coraz więcej firm, zwłaszcza zagranicznych, prosi o ich dodanie. Referencje mogą mieć formę pisemną lub ustną. W wersji pisemnej mają one postać listu polecającego, który przesyła się najczęściej jako plik PDF. Jeśli Twój potencjalny pracodawca wymaga referencji ustnych, należy mu po prostu udostępnić dane kontaktowe obiektywnych i wiarygodnych osób, które mogą opowiedzieć o Twojej postawie w pracy i sukcesach zawodowych (lub naukowych). Pamiętaj, żeby wcześniej zapytać zainteresowane osoby o chęć wystawienia Ci referencji i zgodę na przekazanie danych osobowych. Nie podawaj niczyich danych kontaktowych bez uprzedniego uzyskania zgody.

Szczegółowe informacje o referencjach znajdziesz w jednym z naszych poprzednich artykułów. W tym natomiast odpowiemy na pytanie o to, kiedy warto dodać referencje do CV.

CV a referencje

Referencje pisemne udostępnisz po prostu jako załącznik do zgłoszenia rekrutacyjnego. Jeśli jednak masz przedstawić referencje ustne, listę osób kontaktowych musisz umieścić w CV. Życiorys to dokument zwięzły, a referencje nie są jego najważniejszą częścią, dlatego powinny zajmować w nim stosunkowo niewiele miejsca.

Referencje w CV – przykład

Referencje wstaw na końcu CV, niech zawierają dane trzech, maksymalnie pięciu osób. W liście kontaktowej zamieść ich imiona i nazwiska, numery telefonów i/lub adresy e-mail oraz krótkie opisy zajmowanych przez nie stanowisk (tylko najważniejszych!). To w zupełności wystarczy:

Przykład

REFERENCJE
Anna Nowa, prezes firmy Wavewood
tel. XXX-XXX-XXX
anna.nowak@mail.com

Miłosz Grzebień, kierownik zespołu ds. marketingu w firmie Wavewood 2.0,
tel. XXX-XXX-XXX
milosz.grzebien@mail.com

dr Magdalena Kowalska, wykładowca Uniwersytetu Wavewood,
tel. XXX-XXX-XXX
magdalena.kowalska@mail.pl

Nie umieszczaj w CV popularnego zwrotu „referencje dostępne na życzenie”. Rekruter przegląda wiele zgłoszeń na różne stanowiska i nie ma czasu dzwonić do Ciebie, by uzyskać te dane. Jeśli tylko masz na to zgodę wskazanych przez siebie osób, od razu umieść ich informacje kontaktowe w swoim podaniu.

Kogo poprosić o referencje

Wartościowe referencje pochodzą od osób, które mogą potwierdzić Twoje kompetencje zawodowe, takich jak byli pracodawcy i przełożeni, ale też współpracownicy lub opiekunowie naukowi, jeśli studiujesz lub pracujesz na uczelni. Osoba, która prowadzi własną działalność, może poprosić o polecenie także swoich klientów i na przykład umieszczać otrzymane od nich listy polecające na swoje stronie internetowej (o ile wyrażą na to zgodę).

Referencje mają przedstawiać kandydata w dobrym świetle, dlatego wybieraj osoby, które ceniły współpracę z Tobą i mają z Tobą dobre relacje, a przy tym są bezstronne. Referencja wystawione przez krewnego o tym samym nazwisku mogą nie być przekonujące.

Jeśli prosisz o list polecający, najczęściej możesz go potem przejrzeć i zdecydować, czy umieścisz go w aplikacji, ale w wypadku referencji ustnych nie masz pewności, co usłyszy o Tobie rekruter. Dlatego odchodząc z pracy, postaraj się pozostawić dobre wrażenie.

Ponadto prosząc o referencje, możesz dodać, na podkreśleniu jakich doświadczeń zawodowych i kompetencji Ci zależy, by wybrana osoba nie skupiła się przypadkowo na tym, co jest nieistotne dla Twojego potencjalnego pracodawcy.

Kiedy dołączyć referencje

Referencje należy umieścić w CV wtedy, gdy poproszono o nie w ofercie pracy. Najczęściej przydają się one podczas rekrutacji na stanowiska wyższego szczebla. Obsadzając role wymagające mniejszego doświadczenia, firmy zazwyczaj nie chcą tracić czasu na sprawdzanie referencji.

Czasami referencje potrzebne są dopiero na dalszym etapie ubiegania się o pracę, gdy liczba kandydatów jest mniejsza. Dlatego nie zawsze warto wychodzić przed szereg i zamiast na referencjach lepiej skupić się na dopracowaniu swojego CV i listu motywacyjnego bądź przygotowaniu się do rozmowy kwalifikacyjnej.

List polecający

List polecający, czy też list referencyjny, to dokument, o który możesz poprosić byłego pracodawcę lub współpracownika jeszcze przed rozpoczęciem konkretnego procesu rekrutacyjnego. Jeśli wystawiona opinia jest wiarygodna i wartościowa możesz z niej korzystać przez wiele lat, dlatego warto ją uzyskać.

Żeby list polecający był skuteczny, musi być spersonalizowany i konkretny. Ogólnikowe zdania o tym, że pracownik był kompetentny, odpowiedzialny, kreatywny i utrzymywał dobre relacje z zespołem nie dostarczają żadnych informacji, które wyróżniałyby kandydata. Ponadto kandydaci często sami piszą dla siebie listy polecające, a potem proszą wybraną osobę o złożenie pod dokumentem podpisu. Trudno by taki list był oryginalny, dlatego nie będzie miał specjalnego znaczenia przy rekrutacji, a może nawet zaszkodzić.

Warto więc prosić o napisanie listu polecającego te osoby, które podejdą do tego sumiennie. Możesz też zasugerować im, na podkreśleniu jakich zalet i doświadczeń Ci zależy, wystrzegaj się jednak nachalności.

Pamiętaj też, że taka pisemna opinia powinna zostać napisana na papierze firmowym i opatrzona podpisem oraz pieczątką. List należy później zeskanować i dołączyć do aplikacji jako plik PDF.

Czy referencje są weryfikowane?

Prośba o referencje pojawia się w ogłoszeniach dość rzadko, dlatego można zakładać, że pracodawca, który o nie prosi, rzeczywiście będzie je weryfikować. Uprzedź więc osoby, które podajesz jako źródła referencji, że bierzesz udział w rekrutacji, by nie były zdziwione telefonem lub e-mailem w Twojej sprawie.

Weryfikacja referencji może nastąpić na późniejszym etapie rekrutacji, gdy grono kandydatów jest już mniejsze. Jeśli zatem dowiesz się, że któraś ze zgłoszonych osób została poproszona o opinię na Twój temat, możesz być dobrej myśli.

Co powinno się znaleźć w referencjach

Przede wszystkim list polecający powinien zawierać tylko pozytywne komentarze na Twój temat. Pamiętaj więc, by poprosić o opinie tylko te osoby, które cenią Cię jako pracownika. Ponadto dokument taki powinien zawierać:

• Twoje imię i nazwisko, zajmowane przez Ciebie stanowisko i długość wspólnej pracy;
• opis Twoich obowiązków, w tym opis najciekawszych zadań i największych sukcesów;
• opis cech, które wyróżniały Twoją pracę, przykładowo indywidualne podejście do każdego klienta, wyjątkowa rzetelność połączona z kreatywnością itp.;
• dane kontaktowe autora umożliwiające weryfikację opinii.

Referencje w portalach społecznościowych

Referencje i rekomendacje można też publikować w mediach społecznościowych, oczywiście tych związanych z karierą zawodową. Opinie innych użytkowników wyróżnią Twój profil i potwierdzą Twoje kompetencje, a przy tym są łatwiejsze do zweryfikowania. Rekruter, który przegląda Twój profil, może wejść na konta użytkowników, którzy Cię chwalą, i przekonać się, czy za tymi opiniami stoją prawdziwe osoby z interesującym doświadczeniem zawodowym.

Podsumowanie – kiedy referencje się przydają

Czy umieszczanie referencji w CV jest konieczne? Nie. Czy zawsze jest przydatne? Też nie.

By otrzymane rekomendacje pomogły Ci w zdobyciu pracy, muszą spełniać kilka warunków, takich jak:

  • wiarygodność,

  • możliwość weryfikacji,

  • niesztampowość,

  • istotność dla potencjalnego pracodawcy.

Nie dodawaj referencji na siłę, gdy nie jest to wymagane. Dokładnie przemyśl też, kogo poprosić o rekomendację, by jego opinia przyniosła Ci korzyści, a nie zaszkodziła.

Jeśli znasz osobę, która była świadkiem Twojej ciężkiej pracy i sukcesów zawodowych, a przy tym jest Ci przychylna, nie wahaj się zapytać jej o referencje. Nawet jeśli nie bierzesz aktualnie udziału w żadnej rekrutacji, możesz poprosić o list polecający, który wykorzystasz w przyszłości.

Nie przejmuj się jednak brakiem rekomendacji, jeśli odchodzisz z pracy w nieprzyjemnej atmosferze lub nie masz jeszcze doświadczenia zawodowego, zamiast tego skup się na innych elementach istotnych dla potencjalnych pracodawców: CV, rozmowie kwalifikacyjnej lub poszerzaniu swoich kompetencji.

Odkryj więcej artykułów